ИРАН

Нова дипломатска понуда од Иран додека САД разгледуваат воена опција

Иран најави дека е подготвен на одредени отстапки во врска со својата нуклеарна програма во преговорите со САД, во замена за укинување на санкциите и признавање на правото на обогатување ураниум за мирољубиви цели, во обид да се избегне можен американски воен напад.Според висок ирански функционер, кој говорел за агенцијата „Ројтерс“, Техеран сериозно ќе ја разгледа можноста половина од највисоко обогатениот ураниум да биде испратен во странство, остатокот да биде разреден, а земјата да учествува во формирање регионален конзорциум за обогатување. Ова е првпат Иран да понуди нови отстапки по завршувањето на последната рунда преговори минатата недела, кога се создаде впечаток дека позициите на двете страни се сè пооддалечени.Иранските власти, според истиот извор, бараат САД да го признаат правото на Иран на „мирољубиво нуклеарно обогатување“ во рамки на евентуален договор што би предвидувал и постепено укинување на економските санкции. Клучна точка на несогласување, како што се наведува, остануваат опсегот и механизмот за укинување на санкциите, за кои двете страни имаат различни очекувања.Дополнително, Иран понудил американските компании да учествуваат како изведувачи во големи проекти во иранската нафтена и гасна индустрија, како дел од поширок економски пакет.„САД може да биде економски партнер на Иран, но ништо повеќе“, изјавил функционерот, нагласувајќи дека Техеран нема да се откаже од контролата врз своите нафтени и минерални ресурси.Вашингтон, пак, гледа на обогатувањето ураниум во рамки на Иран како на потенцијален пат кон развој на нуклеарно оружје. Иран категорично негира дека има такви намери и инсистира дека неговата програма е исклучиво за цивилни цели.Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, најави дека очекува средба во Женева со специјалниот пратеник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф, додавајќи дека и понатаму постојат „добри можности“ за дипломатско решение.Во меѓувреме, претседателот Доналд Трамп изјави дека разгледува ограничени воени удари, додека американската страна бара и ограничувања на иранските балистички ракети со долг дострел и прекин на поддршката за регионалните сојузнички групи.Техеран ги отфрла разговорите за својата ракетна програма и сигнализира дека прашањето за регионалните сојузници не претставува „црвена линија“, но останува предмет на чувствителни преговори.Додека САД ја зголемуваат воената присутност на Блискиот Исток, иранските власти предупредија дека во случај на напад ќе одговорат со удари врз американски бази во регионот. Сепак, последните сигнали од Техеран упатуваат дека дипломатијата останува отворена како алтернатива на воена ескалација.

Свет | пред 1 ден

Иран се подготвува за војна, покажале сателитски снимки

Додека САД го зголемуваат военото присуство на Блискиот Исток, Иран презема чекори што укажуваат на подготвеност за евентуален конфликт, вклучително и дополнително утврдување на нуклеарните постројки и обнова на производството на ракети.Ирански и американски претставници неделава одржаа индиректни разговори во Женева, кои траеја повеќе од три часа, но без конкретен напредок. И покрај дипломатските обиди, во Белата куќа било разгледувано сценарио според кое американската војска би можела да биде подготвена за напад веќе во наредните денови, по засиленото распоредување на воздушни и поморски сили во регионот. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека размислува за ограничен воен удар со цел да изврши притисок врз Техеран да постигне договор, без да наведе дополнителни детали.По минатогодишниот израелски напад врз иранските нуклеарни и ракетни капацитети, сателитски снимки покажуваат дека Техеран ги обновува дел од оштетените бази. Во ракетната база „Имам Али“ кај Хорамабад, од повеќе уништени структури, неколку се обновени, а дел се во фаза на реконструкција. Обновени се и писти и поддржувачка инфраструктура во други воени комплекси, како и постројката за производство на ракети на цврсто гориво во Шахруд, која според анализи можеби функционира со поголем капацитет отколку пред конфликтот.Паралелно со тоа, Иран ги зајакнува и клучните нуклеарни локации. Снимки од подземниот комплекс во близина на Натанз покажуваат нови бетонски засилувања на влезовите во тунелите и дополнително закопување на објектите. Според меѓународни безбедносни аналитичари, некои од овие локации наскоро би можеле да станат исклучително тешко достапни за воздушни напади.Во внатрешнополитички план, врховниот лидер Али Хамнеи го засили влијанието на Советот за национална безбедност и формираше ново тело за управување во услови на воена закана. Истовремено, безбедносните структури спроведоа масовни апсења на опозициски фигури и демонстранти, во услови на зголемена репресија и страв од внатрешна дестабилизација.Воените вежби во Персискиот Залив дополнително ја зголемија напнатоста. Иранските Револуционерни гарди привремено затворија делови од Ормускиот теснец, низ кој минува значителен дел од светската нафта, додека САД распоредија дополнителни носачи на авиони во регионот. Во неколку наврати беа регистрирани блиски инциденти меѓу ирански и американски пловни објекти.Аналитичарите оценуваат дека Техеран испраќа порака дека евентуален конфликт би имал висока цена, додека Вашингтон сигнализира подготвеност за брза акција доколку преговорите пропаднат. Во вакви околности, Блискиот Исток повторно се наоѓа на раб на сериозна ескалација со можни глобални последици.

Свет | пред 3 дена

Иран се заканува со напади врз американски бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат

Иран ќе ги нападне американските воени бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат од американските сили, кои во последниот период го зајакнаа своето присуство во регионот, изјави иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи. Тој нагласи дека евентуален одговор на Техеран не треба да се толкува како напад врз државите во кои се наоѓаат базите, туку исклучиво како насочена акција против американското воено присуство.Изјавата на Арагчи доаѓа ден по најавите од Техеран и Вашингтон дека ќе продолжат индиректните преговори за иранската нуклеарна програма, кои двете страни ги оценија како конструктивни. Во интервју за катарската телевизија „Ал Џезира“, иранскиот министер изјави дека датумот за следната рунда разговори сѐ уште не е утврден, но дека постои заедничка подготвеност тие да се одржат наскоро. Американскиот претседател Доналд Трамп, пак, изјави дека новиот круг разговори би можел да започне веќе на почетокот на наредната недела.Трамп во изминатиот период упати повеќе закани кон Иран, поврзани со зајакнатото американско воено присуство во регионот, барајќи Техеран да се откаже од збогатувањето ураниум, што може да води кон развој на нуклеарно оружје, како и да го запре развојот на балистички ракети и поддршката на вооружени групи во регионот. Иранските власти постојано негираат дека имаат намера да произведат нуклеарно оружје.Иако двете страни покажуваат подготвеност за продолжување на дипломатските напори околу долгогодишниот нуклеарен спор, Арагчи јасно порача дека Техеран не прифаќа проширување на преговорите на други теми. Според него, секој дијалог бара воздржаност од закани и притисоци, а разговорите со САД се ограничени исклучиво на нуклеарната програма. Иран инсистира на признавање на своето право на збогатување ураниум и смета дека ставањето на ракетниот програм на преговарачка маса би ја направило земјата поранлива на евентуални израелски напади.Потсетувајќи на настаните од минатата година, Арагчи посочи дека во јуни САД се приклучија на завршната фаза од дванаесетдневната израелска кампања на бомбардирање ирански нуклеарни објекти, по што Техеран возврати со ракетен напад врз американска база во Катар. Иранските власти тврдат дека по тие настани ги запреле активностите за збогатување ураниум.Во случај на нов американски напад, Иран ќе постапи на сличен начин, најави Арагчи, нагласувајќи дека цел ќе бидат исклучиво американските бази во регионот, а не земјите домаќини. Според него, постои јасна разлика меѓу напад врз американско воено присуство и напад врз соседните држави, разлика која, како што рече, Техеран јасно ја прави во своите пораки.

Свет | пред 2 седмици

Персискиот Залив на раб на неизвесност: носачот „Абрахам Линколн“ се движи кон регионот

Блискиот Исток влезе во нова фаза на напнатост откако Соединетите Држави почнаа да префрлаат значителни воени капацитети кон Персискиот Залив, додека Иран накратко го затвори воздушниот простор и повторно го отвори по неколку часа. Потезите се случуваат во атмосфера на контрадикторни пораки од Вашингтон и стравувања на регионалните држави дека секоја погрешна проценка може да предизвика војна со далекусежни последици.Клучен сигнал за ескалацијата е насочувањето на ударната група на носачот на авиони „Абрахам Линколн“ од Јужното Кинеско Море кон Блискиот Исток. Истовремено, дел од персоналот на најголемата американска база во регионот, Ал Удеид во Катар, беше повлечен како превентивна мерка. Американските и британските власти издадоа нови предупредувања за патување, а повеќе држави, меѓу кои и Македонија, ги повикаа своите граѓани да го напуштат Иран.На терен, Техеран изгледа како град под тивка опсада. Сведоци зборуваат за зголемено присуство на Револуционерната гарда, контролни пунктови и патроли со мотоцикли. Антивладините протести, кои траат две недели, во последните денови се смирија. Дел од аналитичарите тоа го поврзуваат со исклучувањето на интернетот, други со засилена репресија.Американскиот претседател Доналд Трамп со денови испраќа мешани пораки. Од една страна зборува за илјадници убиени демонстранти и најавува можност за интервенција, а од друга тврди дека добил уверувања дека масовни егзекуции нема и дека ситуацијата се смирува. Токму тие изјави накратко ги спуштија цените на нафтата, но не и нервозата на берзите.Паралелно се води интензивна дипломатија. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи разговараше со колегите од Обединетите Арапски Емирати, Турција, Саудиска Арабија, Кина и Индија. Ријад предупреди дека секоја ескалација би го потресла целиот Залив, додека Анкара потсети на искуството од сириската војна и можниот нов бран бегалци. Кина се спротивстави на употребата на сила, а Индија ја истакна потребата од стабилност поради енергетските и трговските врски.Техеран во писмо до Обединетите нации ги обвини САД и Израел за поттикнување насилство и мешање во внатрешните работи. Пакистан, кој дели долга граница со Иран, пријави зголемен број повратници и стравува од прелевање на немири и вооружени групи.Во сенка на воените движења се одвива и економски притисок. Вашингтон ја суспендираше обработката на имигрантски визи за десетици држави, меѓу кои и Иран, со образложение дека сака да го намали товарот врз американскиот буџет.Регионалните сојузници на САД – Саудиска Арабија, Катар и Оман – предупредуваат дека напад врз Иран би отворил период на долготрајна нестабилност, со непредвидливи последици за енергетските пазари и глобалната безбедност. Засега, единственото што е извесно е напнатата тишина во која секој следен потег може да го смени текот на настаните.

Свет | пред 1 месец

Сомерс: Американските нафтени компании побрзо би влегле во Иран, отколку во нестабилната Венецуела

Американската нафтена индустрија прави јасна разлика меѓу Иран и Венецуела кога станува збор за можни идни инвестиции по евентуални политички промени. Според проценките на водечки претставници од секторот, Иран има далеку поголем потенцијал за брзо рестартирање на производството отколку Венецуела, каде што состојбата се смета за долгорочно ризична.Американските нафтени компании би реагирале многу побрзо во Иран отколку во Венецуела доколку дојде до политички пресврти, смета Мајк Сомерс, извршен директор на Американски институт за нафта.Според Сомерс, иранскиот енергетски сектор, и покрај долгогодишните санкции, останал во функција и не доживеал институционален распад. Тоа, како што вели, ѝ дава на индустријата реална можност за брзо зголемување на производството доколку се отворат политички и регулаторни услови.Тој нагласува дека ситуацијата во Венецуела е суштински поинаква. Освен безбедносните ризици, клучен проблем се слабите институции, правната несигурност и долгогодишното запоставување на нафтената инфраструктура, што значително го обесхрабрува странскиот капитал.Сомерс дополнително истакнува дека американската нафтена индустрија не поддржува сценарија во кои државата би имала сопственички удели во компании што би инвестирале во Венецуела, оценувајќи дека таквиот пристап би создал дополнителни ризици наместо стабилност.Неговите ставови беа изнесени во Вашингтон, во контекст на дискусиите за иднината на глобалното снабдување со енергија и можните последици од политичките турбуленции во земјите производители на нафта.

Свет | пред 1 месец

Кина против САД: Пекинг се спротивставува на употреба на сила

Кина се спротивставува на какво било надворешно мешање во внатрешните работи на Иран, соопшти кинеското Министерство за надворешни работи, откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека Вашингтон ќе преземе „многу силни мерки“ против Техеран.Кина не го одобрува користењето сила, ниту заканите со сила во меѓународните односи, изјави Мао Нинг, портпаролка на кинеското Министерство за надворешни работи, на редовна прес-конференција, одговарајќи на прашање за ставот на Пекинг по изјавите на Трамп.Американскиот претседател претходно ги повика демонстрантите во Иран да продолжат со протестите и порача дека помошта е на пат.

Свет | пред 1 месец

„Ако ги обесат, ќе видите што ќе следи“: Трамп со силни закани кон Иран

Повеќе од 2.400 демонстранти се убиени, а над 18.000 се уапсени откако иранските власти минатиот месец започнаа со задушување на протестите, покажуваат податоци на американска организација за човекови права. Според „Си-Би-Ес њуз“, постои стравување дека бројот на загинати би можел да надмине 12.000.Реакција на САДАмериканскиот претседател Доналд Трамп ги повика иранските демонстранти да продолжат со протестите, порачувајќи дека „помошта е на пат“. Тој го предупреди Иран да не ги погубува демонстрантите и најави дека Соединетите Американски Држави ќе преземат „силна акција“ како одговор. Од американскиот Стејт департмент изразија загриженост дека еден од демонстрантите би можел да биде погубен уште денес.Трамп: Ако ги обесат...Претседателот Доналд Трамп изјави дека САД ќе преземат „многу силни мерки“ против Иран доколку дојде до погубување на демонстранти, додека организациите за човекови права наведуваат дека во насилната пресметка на иранските власти досега се убиени повеќе од 2.400 антивладини демонстранти.Говорејќи за Си-Би-Ес њуз, Трамп рече: „Ако ги обесат, ќе видите што ќе следи... Ќе преземеме многу силни мерки ако направат нешто такво.“

Свет | пред 1 месец

Македонските граѓани да го напуштат Иран во прва можна и безбедна прилика, апелира МНР

Поради влошената безбедносна состојба во Исламска Република Иран, Министерството за надворешни работи на Република Северна Македонија апелира до македонските граѓани кои се наоѓаат на територијата на оваа држава, истата да ја напуштат во прва можна и безбедна прилика. Истовремено, се апелира да се одложат сите патувања кон Иран кои не се неопходни.Министерството за надворешни работи ги има ставено на располагање сите свои капацитети за асистенција на државјаните на Република Северна Македонија, преку 24-часовниот СОС дежурен телефон +389 75 268 736, електронската адреса globalsos@mfa.gov.mk, како и преку дежурниот телефонски број на Дипломатско-конзуларното претставништво на Република Северна Македонија во Анкара: +90 539 456 97 10, велат од МНР

Македонија | пред 1 месец

„Напуштете го Иран веднаш“: САД со итен апел до своите државјани!

Американското претставништво за Иран упати итен апел до американските државјани веднаш да ја напуштат земјата, предупредувајќи дека безбедносната состојба се влошува и дека немирите во повеќе делови од Иран продолжуваат да ескалираат.Во соопштението се наведува дека граѓаните треба да заминат без да очекуваат помош од американската влада, а доколку тоа не е можно, да најдат безбедно засолниште. Се предупредува и на можни прекини на интернетот и телекомуникациите, при што како една од опциите се препорачува, доколку е безбедно, напуштање на земјата по копнен пат преку Ерменија или Турција.Американските власти дополнително нагласуваат дека двојните државјани на САД и Иран мора да патуваат со ирански пасоши, како и дека поседувањето американска патна исправа може да биде доволна причина за приведување.Предупредувањето доаѓа во услови на засилени тензии меѓу Вашингтон и Техеран. Американскиот претседател Доналд Трамп неодамна најави воведување царина од 25 отсто за сите земји што соработуваат со Иран, како дел од поширокиот притисок врз иранските власти поради насилното задушување на антивладините протести.Иако Трамп во повеќе наврати изјави дека не сака војна со Иран, американските власти потврдија дека се разгледуваат различни сценарија, вклучително и воени опции, доколку состојбата дополнително се влоши. Во исто време, официјален Вашингтон наведува дека сè уште постои подготвеност за дипломатски разговори со иранските власти.

Свет | пред 1 месец

Иран најави враќање на интернетот и му порача на Трамп: „Подготвени сме и за војна и за дијалог“

Интернетот наскоро повторно ќе биде достапен низ целиот Иран, најави заменик-министерот за надворешни работи на земјата, Абас Арагчи, пренесува Ал Џезира. Тој изјави дека владата тесно соработува со безбедносните служби за решавање на ова прашање и потврди дека интернет-врската ќе биде повторно воспоставена и за амбасадите и за владините министерства, јавуваат странските медиуми.Арагчи се осврна и на предупредувањата од американскиот претседател Доналд Трамп за можноста од воена акција доколку протестите во Иран ескалираат во насилство. Иранскиот функционер ваквите изјави ги оцени како „чин на тероризам“, тврдејќи дека пораките на Трамп ги охрабриле „терористите“ да извршуваат напади врз демонстрантите и безбедносните сили, со цел да се испровоцира странска интервенција.И покрај зголемените тензии, Арагчи упати помирлива, но истовремено цврста порака, истакнувајќи дека Иран е подготвен и за војна, но и за дијалог.

Свет | пред 1 месец

(Вознемирувачко видео) Низ иранските болници одекнува „ШИФРА 99“: По улиците на Техеран лежат стотици мртви тела на демонстрантите, а Иран му се закани на САД

Во Иран, во третата недела од масовните антивладини протести, според американска организација за човекови права, загинале повеќе од 500 лица, додека властите веќе повеќе од 72 часа ја држат земјата без интернет и телефонски врски.Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Иран побарал преговори, но и дека САД разгледуваат воени опции, на што Техеран се закани со одмазда. Протестите се проширија и надвор од Иран, со инциденти регистрирани во Лос Анџелес и Лондон.Истовремено, САД ги разгледуваат можните опции за дејствување, додека иранските власти ги обвинуваат Вашингтон и Израел за поттикнување немири.– убиени се најмалку 544 демонстранти– САД го предупредуваат Иран, Трамп тврди дека Техеран побарал преговори– воведен е речиси целосен прекин на интернетот– иранскиот врховен лидер преку карикатура му се заканил на ТрампСтрашни сведоштва пристигнуваат од иранските болници, каде што лекарите се борат за животите на демонстрантите ранети со огнено оружје за време на бруталното задушување на протестите. По болничките ходници одекнува „Шифра 99“ – итно предупредување резервирано за пациенти со прострелни рани, додека медицинскиот персонал се соочува со хаос и смрт, пишува „Тајмс“.Во болница во Машхад, на североистокот на Иран, еден лекар минатиот петок навечер се обидел да реанимира 22-годишна девојка која била застрелана од безбедносните сили. „Ја реанимирав трипати, но почина“, рекол тој. „Пукаат со боево оружје.“Оваа порака е една од ретките што протекоа од Иран, и покрај речиси целосниот прекин на интернетот и телефонските врски од минатиот четврток. Д-р Кајван Мирхади, иранско-американски лекар од Њујорк, ги користи своите канали на социјалните мрежи за комуникација со колеги во Иран, како што правел и за време на протестите по смртта на Махса Амини во 2022 година.Пред блокадата на интернетот, вели тој, добивал стотици пораки со барања за совети за лекување на ранети демонстранти.Црни бројки и информативна блокадаВо пораките што ги споделил со медиумите, лекарот од Машхад навел дека само минатиот петок навечер неговата болница регистрирала најмалку десет смртни случаи на демонстранти. Некои од нив биле веќе мртви при пристигнувањето во блиските здравствени установи – 12 во една и 22 во друга. Во уште две локални болници со трауматолошки центри, „бројките се многу поголеми“.Болниците пред колапсПораките и фотографиите што пристигнуваат прикажуваат медицински установи во состојба на тешка криза, кои се борат со голем прилив на повредени. Лекар од Иран изјавил за Би-би-си дека болницата Фараби, главниот очен центар во Техеран, е под огромен притисок, а итните служби се преоптоварени. Во Керманшах, на западот од земјата, здравствен работник ја опишал состојбата како „исклучително тешка“.Според податоците што ги собра курдската мрежа за човекови права, десетици цивили биле ранети таму минатата среда и четврток. Еден лекар од Техеран, под услов на анонимност, изјавил дека шест болници во градот регистрирале најмалку 217 смртни случаи на демонстранти само во четвртокот навечер. Друг лекар потврдил дека „најмалку 38“ тела биле донесени во неговата болница истата ноќ.„Ситуацијата тука е навистина лоша“, напишал тој. „Ги убиваат луѓето без милост, најчесто млади.“

Свет | пред 1 месец