ИРАН

(Видео) Кризата ја турка цената на нафтата кон нови рекорди – страв од затворање на Хормуз

Цените на нафтата на светските пазари пораснаа за повеќе од 2,5 проценти изминатата недела, а трендот на раст продолжи и во понеделникот, откако САД изведоа воздушни напади врз ирански нуклеарни постројки, што ги засили стравувањата од прекин на испораките од Блискиот Исток.Во понеделникот наутро, цената на нафтата достигна највисоко ниво во последните пет месеци. На лондонската берза, барел се тргуваше по 77,01 долар – скок од 3,6%, додека на американскиот пазар барелот поскапе за 2,7%, на 73,84 долара. Од почетокот на ескалацијата, цената на нафтата во Лондон е зголемена за повеќе од 13%, а во САД за над 10%.Ескалацијата на конфликтот меѓу Израел и Иран, во кој сега се директно вклучени и САД, ја зголеми неизвесноста на енергетските пазари. Американските воздушни сили во саботата нападнаа три нуклеарни постројки во Иран, со цел, според Вашингтон, да се спречи можноста Техеран да произведе нуклеарно оружје.Во одговор, Иран изврши масовно ракетирање врз цели во Израел, што предизвикува сериозни грижи за понатамошна регионална ескалација – особено околу клучната точка: Хормушкиот теснец.Хормуз е најважниот светски нафтоводен коридор, преку кој дневно поминуваат околу 18 милиони барели сурова нафта и деривати – што претставува околу 20% од глобалната понуда. Вашингтон побара од Кина да изврши притисок врз Иран да не го блокира теснецот.„Ако Иран почне селективно да го попречува транспортот преку Хормуз, цената на барелот би можела лесно да скокне над 100 долари“, предупредува аналитичарот Вивек Дар од Commonwealth Bank of Australia.Пазарите се на раб на нов нафтен шок – војната на Блискиот Исток сè повеќе го диктира глобалниот економски курс.

Свет | пред 8 месеци

Трамп повторно проговори за нападот врз Иран

По американскиот воздушен напад врз три ирански нуклеарни објекти, политичката и безбедносна тензија на Блискиот Исток нагло ескалира. Операцијата наречена „Полноќен чекан“, во која САД користеа бункер-бомби GBU-57 и стратешки бомбардери B-2, беше оценета како „историски воен успех“ од американскиот претседател Доналд Трамп, но и како „чин со трајни последици“ од страна на Техеран.Во објава на својата мрежа Truth Social, Трамп остро го нападна републиканскиот конгресмен Томас Меси, кој го критикуваше нападот како „неуставен“.„И покрај спектакуларниот успех, овој конгресмен се противи на нешто што беше изведено со совршена прецизност. MAGA не се занимава со мрзеливи политичари, а Меси е токму тоа“, напиша Трамп.Покрај Меси, и конгресменот Ворен Дејвидсон од Охајо изрази сомнеж во уставната оправданост на нападот, велејќи дека не гледа „разумна основа“ за ваков потег.Според министерот за одбрана на САД, Пит Хегсет, нападите биле насочени кон нуклеарните локации во Фордоу, Натанз и Исфахан, со цел да се „уништат или значително забават“ иранските нуклеарни капацитети. Во операцијата биле употребени:14 GBU-57 „бункер-бомби“, специјално развиени за пробивање на бетон и карпи длабоко под земја.B-2 бомбардери, во своја прва борбена употреба по 2001 година.Круизни проектили од подморници, насочени кон објектот во Исфахан.Според Пентагон, нападот бил високоризична и технички сложена мисија, но целосно успешно изведена.Иранското раководство потврди дека се нападнати трите локации и дека се врши проценка на штетата. Според новинската агенција IRNA, е оштетено подрачјето околу Фордоу, но засега нема официјална бројка за внатрешните последици. Црвениот полумесечина потврди дека најмалку 11 лица се повредени.Меѓутоа, министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, изјави дека дипломатијата е суспендирана, и оти „одговорот ќе следува согласно легитимното право на самоодбрана“.„САД разбираат само јазик на закана и сила. Овој напад ќе има трајни последици“, предупреди Арагчи.Американските власти, пак, инсистираат дека целта на акцијата не е промена на режимот, туку неутрализација на иранскиот нуклеарен потенцијал.„Ние не сме во војна со иранскиот народ, туку со програмата која претставува закана за нашите национални интереси и за нашиот сојузник Израел“, изјави министерот Хегсет.Потпретседателот Џеј Ди Венс истакна: „Ова беше прецизен, целен удар. Не сакаме војна, сакаме безбедност.“Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ги поздрави нападите како „смела одлука што ќе ја запомни историјата“, велејќи дека претседателот Трамп „успеа да го спречи најопасниот режим во светот да стигне до најопасното оружје“.Израел на 13 јуни започна сопствена кампања на воздушни напади врз Иран, обвинувајќи го за развој на нуклеарно оружје. Техеран постојано негира и тврди дека неговата нуклеарна програма е исклучиво за цивилни цели.Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, изрази „длабока вознемиреност“ и повика на итна деескалација.„Светот не смее да се најде во нов глобален конфликт поради ескалација на еден регионален спор“, предупреди тој.Меѓународната агенција за атомска енергија (IAEA) соопшти дека првичните мерења не покажале излевање радијација, но истражувањата продолжуваат.

Свет | пред 8 месеци

Херцог: Нападот на САД врз иранските нуклеарни постројки е историски чекор

Израелскиот претседател Исак Херцог за западни медиуми го оцени американскиот напад врз ирански нуклеарни постројки во Фордо, Натанз и Исфахан како историски и храбар потег.Херцог рече дека со воздушните напади на САД е нанесен тежок удар врз иранската нуклеарна програма, но дека и понатаму се лансираат ракети кон Израел од Техеран.Тој истакна дека официјално не било испратено барање до САД за напади, ниту бил извршен притисок врз американската администрација. Според него, одлуката ја донела Белата куќа, имајќи ја предвид глобалната безбедност.

Свет | пред 8 месеци

Нуклеарен удар или провокација? Трамп слави победа, Иран подготвува одговор

Со масовен воздушен напад во раните утрински часови, американските сили погодија три клучни ирански нуклеарни локации – Fordow, Natanz и Isfahan. Претседателот Доналд Трамп изјави дека објектите се „целосно уништени“, нарекувајќи ја операцијата „многу успешна“.Fordow – симболичната цел на ударотПосебно внимание беше посветено на објектот Fordow, кој се наоѓа длабоко во планините во близина на градот Кум и е тешко достапен за конвенционално оружје. Израел долго време немаше технолошки капацитет да го неутрализира овој објект самостојно, но САД ја презедоа таа задача.Иранските претставници веднаш реагираа, тврдејќи дека штетата во Fordow е „површинска“ и дека клучните структури останале недопрени. Според иранската новинска агенција Tasnim, пратеникот Манан Раиси изјави: „Штетата е минимална и лесно обновлива. Изјавите на Трамп се лажни и манипулативни.“Евакуација пред нападот и отсуство на радијацијаИранските власти тврдат дека пред нападите ги евакуирале чувствителните материјали и персоналот од трите објекти. Хасан Абедини, заменик директор на државната телевизија, изјави дека обогатениот ураниум бил претходно преместен, а со тоа се избегнало потенцијално радиоактивно загадување.Реза Кардан од Иранската организација за атомска енергија додаде дека „нема знаци на радијација или загадување околу погодените локации“ и ги повика граѓаните да останат смирени.Техеран: „Нечуван чин – ќе одговориме“Министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, предупреди дека нападот претставува „тешко кршење на меѓународното право“ и изјави дека Иран задржува право на одмазда според Повелбата на ОН. „Нападите ќе имаат трајни последици“, рече тој.Претседателот Трамп веднаш возврати, предупредувајќи дека „секој ирански одговор ќе биде дочекан со сила далеку над онаа што ја видовме вечерва.“Регионална ескалација: Хусите повторно закануваат САДЈеменската група Хуси (Ansar Allah), која има блиски врски со Иран, остро реагираше. „Ова не е крај на војната – туку нејзин почеток“, изјави нивниот политички претставник Мохамед ал-Фарах. Тој порача дека времето на „удри па бегај“ е завршено.Хусите, кои контролираат значителни делови од Јемен, веќе најавија можни напади врз американски бродови во Црвеното Море, што би можело дополнително да ја загрози глобалната трговија и безбедноста во регионот.Анализа: Иран има начини да одговориПрофесорот Стивен Зунес од Универзитетот во Сан Франциско вели дека Иран располага со „широк спектар на опции“ – од напади врз американски бази и сили на Блискиот Исток, до напади врз бродови во Персискиот Залив.„Во домет на ирански проектили и дронови се околу 40.000 американски војници. Сите тие, заедно со флотата во Заливот, се потенцијални цели“, изјави тој, предупредувајќи на опасноста од растечка глобална нестабилност.

Свет | пред 8 месеци

Хусите до Трамп: Времето на ‘удри па бегај’ заврши

Хусите предупредуваат: „Уништувањето не значи мир – туку нова фаза на војна“Јеменската група Хуси (Ansar Allah) испрати остро предупредување до Вашингтон по американските напади врз ирански нуклеарни објекти, оценувајќи дека потезите на претседателот Доналд Трамп не водат кон деескалација, туку ја отвораат вратата за поширок конфликт.„Јасно е дека Трамп сака крај на војната“, изјави Мохамед ал-Фарах, член на политичкиот кабинет на Хусите. „Но, уништувањето на нуклеарен објект не е крајот – туку почетокот. Времето на ‘удри па бегај’ заврши“, рече тој.Хусите, кои контролираат значаен дел од Јемен, вклучувајќи ја и престолнината Сана, претходно најавија дека ќе ги нападнат американските бродови во Црвеното Море доколку САД се приклучат на Израел во нападите врз Иран.Од почетокот на војната во Појасот Газа, групата активно цели бродови со израелска поврзаност, предизвикувајќи сериозни прекини во глобалните синџири на снабдување. Иако претходно беше постигнато примирје со посредство на САД, по повеќекратните напади на коалицијата предводена од Вашингтон, Хусите сега повторно се закануваат со ескалација – овојпат насочена директно кон американските интереси.

Свет | пред 8 месеци

Иран тврди: Нападите биле „површни“, нема радиоактивна контаминација

Иранските власти ја минимизираат штетата од американските воздушни напади врз трите клучни нуклеарни објекти – Fordow, Natanz и Isfahan – и тврдат дека не постои закана по безбедноста на населението.Манан Раиси, претставник од областа Кум каде се наоѓа подземниот објект Фордоу, изјави дека нападот бил „површен“ и не предизвикал сериозна штета. „Спротивно на тврдењата на лажливиот американски претседател, објектот Фордоу не е сериозно оштетен. Она што е погодено е само на површината и може брзо да се обнови“, рече Раиси, пренесува новинската агенција Тасним.Паралелно, заменик директорот на иранската државна телевизија, Хасан Абедини, соопшти дека чувствителниот материјал бил евакуиран навреме. „Залихите на обогатен ураниум беа преместени пред нападот, така што не постои ризик од радијација“, изјави Абедини за националната телевизија, а неговите зборови ги пренесе и агенцијата Ројтерс.Дополнително, Реза Кардан од Организацијата за атомска енергија на Иран увери дека „не е забележана никаква радиоактивна контаминација надвор од погодените објекти“. Тој нагласи дека плановите за заштита биле активирани уште пред нападите и дека „граѓаните можат да продолжат со нормален живот без грижи“.Сепак, западните аналитичари сè уште го проценуваат вистинскиот ефект од нападите, додека иранската страна се обидува да го контролира наративот и да спречи паника.

Свет | пред 8 месеци

Техеран ветува одмазда по американските напади

По американските напади, се огласи и Иран.Иран го задржува правото на сите опции за самоодбрана по американското бомбардирање на иранските нуклеарни постројки, објави иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи на платформата „Икс“.Тој јасно предупреди дека американските напади се невидени и ќе имаат трајни последици.САД според Аракчи, како постојана членка на Советот за безбедност на Обединетите нации, извршиле сериозно прекршување на Повелбата на Обединетите нации со нападот на иранските нуклеарни постројки.„Настаните утринава се срамота и ќе имаат трајни последици. Секоја членка на ОН мора да биде вознемирена од ова крајно опасно и криминално беззаконие. Иран го задржува правото на сите можности да го брани својот суверенитет”, тече Аракчи.

Свет | пред 8 месеци

Трамп се закани: Или ќе има мир или Иран ќе доживее трагедија, има уште многу цели

Американскиот претседател Доналд Трамп, по нападот врз Иран, се обрати директно до нацијата.Тој потврди дека американските сили извршиле напади врз три ирански нуклеарни постројки.„Сите ги слушаа тие имиња со години додека ја градеа таа страшна и разорна нуклеарна програма. Нашата цел беше да го уништиме иранскиот објект за збогатување ураниум“, рече Трамп.Според него, нападите биле спектакуларен воен успех, а клучните капацитети за збогатување ураниум биле целосно уништени.Или ќе има мир, или Иран ќе доживее трагедија многу поголема од онаа на која бевме сведоци во последните осум дена, остануваат уште многу цели, се закани Трамп.„Иран, насилникот на Блискиот Исток, мора да се согласи на мир сега. Ако не го стори тоа, идните напади ќе бидат многу помоќни и многу полесни за извршување“, рече Трамп.

Свет | пред 8 месеци

Гутереш предупредува: Американскиот напад врз Иран може да има катастрофални последици

Генералниот секретар на Обединетите Нации, Антонио Гутереш, излезе со остро предупредување дека американскиот напад врз Иран е опасна ескалација на состојбата во регионот и може да значи директна закана за меѓународниот мир и безбедност.„Постои сѐ поголем ризик овој конфликт брзо да излезе од контрола со катастрофални последици за цивилите, регионот и светот. Во овој опасен момент, клучно е да се избегне вител на хаос. Нема воено решение. Единствениот пат напред е дипломатијата. Единствената надеж е мирот“, изјави Гутереш.

Свет | пред 8 месеци

Прв американски удар врз иранска нуклеарна инфраструктура – Се заканува поширок конфликт

Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека САД извеле воздушни напади врз три ирански нуклеарни постројки: Фордоу, Натанс и Исфахан. Во објава на социјалните мрежи, тој потврди дека мисијата била „многу успешна“ и дека сите авиони веќе го напуштиле иранскиот воздушен простор.„Голема количина бомби беше фрлена врз главната постројка – Фордоу“, напиша Трамп.Во обраќање од Белата куќа, Трамп му се заблагодари на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, нагласувајќи дека дејствувале „како тим, можеби подобро од кој било тим досега“. Тој го повика Иран на примирје, предупредувајќи на нови напади ако не следува дипломатско решение.Израелскиот премиер ја потврди соработката и рече:„Прво доаѓа силата, потоа мирот.“Израелскиот јавен сервис КАН јави дека нападите се изведени во „целосна координација со Вашингтон“. Засега нема официјален одговор од иранските власти, а светската јавност е во исчекување на нивниот следен чекор.Оваа интервенција доаѓа само два дена откако Трамп изјави дека „во рок од две недели“ ќе реши дали ќе се приклучи на Израел во напади со цел уништување на иранските нуклеарни капацитети. Според извештаите, во мисијата учествувале и американски бомбардери B-2 со способност за пробивање на подземни објекти.

Свет | пред 8 месеци

Путин: Русија постојано му кажува на Израел дека нема докази дека Иран сака нуклеарно оружје

Русија постојано му кажуваше на Израел дека нема докази дека Иран има намера да развие нуклеарно оружје, изјави рускиот претседател Владимир Путин во интервју во саботата, цитирајќи го „Скај њуз Арабија“.„Русија, како и МААЕ (Меѓународната агенција за атомска енергија), никогаш немала никакви докази дека Иран се подготвува да развие нуклеарно оружје, како што постојано го предупредувавме израелското раководство“, изјави Путин, цитиран од „Скај њуз Арабија“.Русија е подготвена да го поддржи Иран во развојот на нуклеарна програма во мирновременски период, рече Путин, додавајќи дека Иран има право на тоа. Зборувајќи на економски форум во Санкт Петербург во петокот, Путин рече дека Русија ги споделува своите идеи за тоа како да се запре крвопролевањето во конфликтот Иран-Израел со двете страни.Тој не ги кажа деталите за тие идеи.

Свет | пред 8 месеци

Нови ракетни напади меѓу Иран и Израел

Нови напади меѓу Иран и Израел утрово и тоа само еден ден откако Техеран изјави дека нема да преговара за својата нуклеарна програма додека е под закана, а Европа се обиде да ги одржи мировните преговори.Околу 2.30 часот Иран активираше ракетен бараж кон Израел, покренувајќи ги израелските системи за воздушна одбрана кои пресретнаа проектили на небото над Тел Авив.Израел, пак, соопшти дека погодил десетици воени цели, вклучително и локации за производство на ракети, истражувачко тело за кое рече дека е вклучено во развојот на нуклеарно оружје во Техеран и воени објекти во западен и централен Иран.Израел започна со напади врз Иран на 13 јуни, велејќи дека „Техеран е на работ да развие нуклеарно оружје“.

Македонија | пред 8 месеци

Нови детали за ракетниот напад на Иран врз Израел: Градот Бер Шеба повторно е цел на напад

Се појавија нови детали за најновиот ракетен напад на Иран врз Израел. Според извештаите, ракетите го погодиле подрачјето на јужниот град Бершеба, истиот град каде што во четврток беше погодена болница.Портпаролот на израелската служба за итни случаи, Маген Дејвид Адом (MDA), изјави: „По сирените за црвена тревога што се вклучија пред неколку минути во јужен Израел, тимовите на MDA беа испратени на место во Негев каде што беше примена пријава за пад на ракета“ .Сè уште нема информации за жртви. Тимовите на MDA им пружаат медицинска помош на неколку лица кои страдаат од напади на анксиозност и продолжуваат да ја пребаруваат областа за можни дополнителни жртви.Одделно, израелската војска во петокот соопшти дека извршила напади во текот на ноќта врз десетици воени цели во Иран, вклучувајќи ја и Организацијата за иновации и истражување во одбраната (SPND), за која тврди дека е вклучена во развојот на иранското нуклеарно оружје.Израелските одбранбени сили, исто така, објавија снимки од соборувањето на иранските беспилотни летала.

Свет | пред 8 месеци

Кремљ: Промената на режимот во Иран е „неприфатлива“

Промената на режимот во Иран е „неприфатлива“, а атентатот врз врховниот лидер на земјата би „ја отворил Пандорината кутија“, соопшти Кремљ.Во ретко интервју за странска медиумска организација, портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, за Скај њуз изјави дека Русија би реагирала „многу негативно“ доколку ајатолахот Али Хамнеи биде убиен.Неговите коментари доаѓаат откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека во рок од две недели ќе одлучи дали САД ќе се приклучат на воената кампања на Израел против Техеран, откако претходно шпекулираше на социјалните мрежи за можен атентат врз иранскиот лидер.„Ситуацијата е исклучително напната и опасна не само за регионот, туку и за глобално ниво“, рече Песков и додаде: „Проширувањето на бројот на учесници во конфликтот е потенцијално уште поопасно. Ова само ќе доведе до нова рунда конфликти и ескалација на тензиите во регионот“.Русија дополнително ги продлабочи односите со Иран откако тој ја нападна Украина, а двете земји потпишаа стратешко партнерство во јануари.„Промената на режимот во Иран е незамислива. Треба да биде неприфатлива, дури и зборувањето за неа треба да биде неприфатливо за сите“, рече Песков, алудирајќи на Вашингтон.Сепак, Песков не сакаше да открие какви мерки ќе преземе Русија доколку Хамнеи биде убиен, велејќи дека тоа пред сè би предизвикало реакција „одвнатре, во Иран“.„Ова би довело до будење на екстремистички чувства во Иран, а оние кои зборуваат за убиство на Хамнеи треба да го имаат ова предвид. Тие би ја отвориле Пандорината кутија“.Понудите на Владимир Путин да посредува во прекинувањето на конфликтот досега беа одбиени од претседателот Трамп, кој во средата изјави дека му рекол на рускиот лидер: „Посредувај во сопствениот конфликт“, осврнувајќи се на војната во Украина.Песков ја отфрли идејата дека зборовите на Трамп се навредливи, додавајќи:„Секој има свој јазик на изразување. Претседателот Трамп има свој уникатен начин на зборување и свој јазик. Ние сме доста толерантни и очекуваме другите да бидат толерантни кон нас“.

Свет | пред 8 месеци

Иран втор ден без интернет: Информациите блокирани, контактите прекинати

Блокадата на интернет во Иран е во сила втор ден по ред, значително отежнувајќи го протокот на информации во и надвор од земјата. Според организацијата NetBlocks, Иран е речиси целосно дигитално изолиран од остатокот од светот веќе 36 часа.Граѓаните не можат да пристапат до вести од странство, додека на оние надвор од Иран им е забранет пристап до иранските веб-страници. Меѓународните телефонски повици до Иран се исто така блокирани, а многумина се обидуваат да добијат информации преку социјалните медиуми, но без многу успех.Државната телевизија и радио обезбедуваат оскудно и неконзистентно известување за конфликтот, главно фокусирајќи се на последиците од нападите на Иран врз Израел. Иран, кој е меѓу водечките светски затворачи на новинари, според Комитетот за заштита на новинарите, со години спроведува строга контрола на медиумите, а сегашната блокада дополнително го задушува протокот на информации во време на интензивен конфликт.

Свет | пред 8 месеци