југославија

Од АВНОЈ до распадот: што претставуваше 29 ноември за поранешна Југославија?

На денешен ден, 29 ноември 1945 година, беше воспоставена федерацијата од шест републики на југот од Европа – новата, социјалистичка Југославија. По крвавата Втора светска војна, започна периодот на обновување на земјата и изградба на новиот политички модел, заснован врз социјализмот и еднопартискиот систем. Денот на Републиката со децении се славеше како најзначаен државен празник, а од 1955 година прославата траеше два дена, со манифестации што потсетуваа на победата над фашизмот и на создавањето на новата државна структура.Празникот го одбележува и Второто заседание на АВНОЈ во 1943 година во Јајце, кога беше формирано првото законодавно и извршно тело на идната држава, а беше забранет и повратокот на кралот Петар II Караѓорѓевиќ и на владата во егзил. Во тој период Тито се двоумеше како да спречи споделување на власта со монархистите, додека Черчил инсистираше на плурализам. Но, партизанското раководство сметаше дека оние што ја поминале војната во туѓина не можат да управуваат со земја ослободена со огромни жртви.По 1945 година, партизаните веќе ги контролираа сите институции и можеше отворено да се воспостави југословенскиот модел по комунистички принципи. Првите прослави го нагласуваа сојузништвото меѓу Тито и Сталин, а по разидувањето во 1948 година, Денот на Републиката стана симбол на партизанската победа, антифашизмот и култот кон Тито. Во прославите се вложуваа значителни средства, a традицијата продолжи до распаѓањето на државата.По 2002 година празникот и официјално престана да се одбележува. За младите генерации 29 ноември е обичен ден, додека за постарите останува потсетник на поинакво време – за едни период на братство и единство, за други време на идеолошка строгост, контрола и цензура. Како и многу датуми од поранешната држава, и овој останува дел од сложената историја и различните сеќавања на народите од поранешна Југославија.

Магазин | пред 1 месец

29 ноември – денот кога се славеше Републиката во поранешна Југославија

На денешен ден, 29 ноември, во поранешна СФР Југославија се славеше Денот на Републиката – еден од главните државни празници што го обележуваше второто заседание на АВНОЈ од 1943 година.На заседанието во Јајце, АВНОЈ беше конституиран како законодавно и извршно претставничко тело на идната југословенска држава, со што датумот доби особено историско и политичко значење. По завршувањето на Втората светска војна, од 1945 година, празникот беше официјално воспоставен и со децении се прославуваше низ целата федерација со свечености, паради, приредби и семејни собири.Во Србија, Денот на Републиката се одбележуваше сè до 2002 година, кога беше укинат со одлука на тогашната Сојузна скупштина. Иако повеќе не е официјален празник, 29 ноември и денес останува датум што буди силни асоцијации и различни сеќавања на времето на поранешната Југославија, нејзините симболи и политичкиот систем во кој овој ден имаше централно место во календарот на државните празници.

Свет | пред 1 месец

Две железнички лини од поранешна Југославија рангирани помеѓу десетте најубави

Си-ен-ен травел објави листа на десет најубави европски железнички линии. Покрај патувањето со воз од Фиренца до Неапол, од Барселона до Монсерат или од Ница до Вентимиља, свое место на листата најдоа и две линии од земји од поранешна Југославија, Босна и Херцеговина и Словенија.Си-ен-ен пишува за патувањето од Сараево до Мостар како прекрасно двочасовно патување со воз во кое патниците ќе поминат под зелените планини и клисури што ги следи смарагдната Неретва.„Во Мостар, едно од омилените мали гратчиња на Си-ен-ен во Европа, ќе пристигнете веднаш над познатиот мост што го изградиле Турците, а кој беше уништен од хрватската војска во 1993 година, за повторно да биде обновен во 2004“, пишува познатиот американски медиум. Што се однесува до Словенија, Си-ен-ен наведува дека во таа земја има повеќе од 1.000 километри железничка пруга, а широката железничка мрежа ја поврзува Словенија со Унгарија, Австрија, Хрватска и Италија.Тие наведуваат дека бохињската пруга е дел од линијата што ја поврзува Прага со Трст, а централна Европа со Медитеранот.„Една од најстарите железнички линии во Словенија вклучува 28 тунели и 65 мостови, вклучувајќи го и Солканскиот мост, најголемиот камен железнички мост во светот, кој ги поврзува двата брега на реката Соча“, пишува во репортажата.

Магазин | пред 3 години