КРИВИЧЕН ЗАКОНИК

Построги казни, одземање возила и конфискација имот: што се менува во Кривичниот законик

Со измените и дополнувањата на Кривичниот законик се предвидува значително заострување на казнената политика, проширување на можностите за конфискација на имот, воведување нови кривични дела и построги санкции за сообраќајни, коруптивни и организирани криминални дејствија. Дел од одредбите ќе започнат да се применуваат од 1 февруари 2026 година, додека останатите осмиот ден од објавувањето во „Службен весник“.Со законските измени се проширува институтот на проширена конфискација, при што судот ќе може да конфискува имот стекнат до пет години пред извршувањето на кривичното дело, доколку утврди дека истиот ги надминува законските приходи на сторителот. Оваа мерка ќе се применува за тешки кривични дела, дела против службената должност, јавните финансии, имотот, здравјето, половата слобода, како и за дела сторени во рамки на злосторничко здружение.Со измените се воведува ново кривично дело – злоупотреба на туѓа снимка, фотографија, аудио запис или спис со сексуално-експлицитна содржина. За неовластено споделување, изработка, измена или закана со вакви содржини се предвидува затворска казна од една до пет години, а во потешки случаи и до осум години. Доколку делото е сторено врз дете, казната се движи од три до десет години затвор, а за службено лице се предвидуваат уште построги санкции. Материјалите и уредите со кои е извршено делото задолжително се одземаат.Во делот на сообраќајот се заоструваат санкциите за безобѕирно управување со моторно возило. Возење под дејство на алкохол над 1,5 промили, дрога, екстремно пречекорување на брзината, возење во спротивна насока или организирање и учество во нелегални трки ќе се казнува со затвор од три месеци до три години, задолжителна парична казна и забрана за управување со моторно возило од шест месеци до десет години. Дополнително, се предвидува можност, а во одредени случаи и обврска, за одземање на возилото со кое е сторено делото, вклучително и при повторување на тешки сообраќајни прекршоци.Измените опфаќаат и заострување на одговорноста за злоупотреба на службената положба и овластување. За основниот облик на делото се предвидува затвор од шест месеци до три години, а за случаи со поголема или значителна имотна корист или штета, казните се движат до осум години затвор. Посебно се санкционира незаконско спроведување или изменување на постапки за јавни набавки, при што во случаи со имотна корист или штета од големи размери се предвидува затвор од четири до десет години.Промени се прават и кај кривичните дела поврзани со судир на интереси, несовесно вршење дискреционо овластување и пропуштање должен надзор, со зголемени казни во зависност од тежината на последиците. Дополнително, се прецизираат и заоструваат одредбите за организирање и учество во криминални групи и банди, со казни до осум години затвор за организаторите и со можност за ослободување од казна за припадник кој ќе ја открие групата пред извршување на кривично дело.Со измените се проширува и кривичната одговорност за експлоатација на деца, особено во случаи кога родител, старател или друго лице од користољубие го изложува детето на питачење. Во најтешките случаи, кога ќе настане тешка телесна повреда, сериозно нарушување на здравјето или асоцијално однесување, се предвидува казна затвор од најмалку десет години.Измените на Кривичниот законик се изгласани од Собранието, и покрај критиките од дел од опозицијата.

Македонија | пред 1 седмица

ЛДП бара враќање на стариот член 353: Без лимити на казните и без застарување на корупцијата

На денешната амандманска расправа во Комисијата за политички систем и односи меѓу заедниците, посветена на новиот Кривичен законик, претседателката на Либерално-демократска партија и пратеничка, Моника Зајкова, поднесе амандман со кој се бара воспоставување поефикасна и построга правна рамка за борба против корупцијата во јавниот сектор.Зајкова побара со амандманите да се врати стариот член 353 од Кривичниот законик, иако, како што нагласи, таа лично не гласала за таа одредба во минатото. Според неа, старата формулација е подобра затоа што, во случаи кога со делото е предизвикана значителна штета, не постои горна граница на казната, туку минималната казна започнува од три години затвор, со можност таа да достигне и до 20 години, што директно ја отежнува можноста делото да застари.Таа остро реагираше и на предложените измени во членот 353-в, каде што се брише ставот 5, со кој, како што посочи, биле опфатени службени и одговорни лица во органите на државната управа, меѓу кои министри и директори именувани од Владата. Според Зајкова, со оваа интервенција практично се врши декриминализација на криминално однесување.„Не знам зошто е важно кој кога бил на власт. Ако веќе носите ваков закон, тогаш поправете ги слабостите што се направени. Која европска регулатива поставува лимити на казните за тешки кривични дела? Ако штетата е значителна, не може да има казна од-до. Треба да се оди кон највисоката граница на казнивост и на тој начин да се спречи застарувањето, кое често го гледаме во пракса“, изјави Зајкова на седницата.Во реплика на пратеникот Бојан Стојаноски, таа посочи дека со претходните измени на Кривичниот законик биле ослободени голем број лица, додавајќи дека доколку бил прифатен предлогот на ЛДП за воведување преодна одредба со која ќе се продолжи рокот на апсолутна застареност за предмети со првостепени пресуди кои се наоѓаат пред Апелациониот суд, немало да застарат и бројни случаи поврзани со негови сопартијци.Во реплика до пратеникот Љупчо Пренџов, Зајкова оцени дека кога ќе им се презентираат факти, дел од пратениците, како што рече, „глумат синдром на жртва“.Таа посебно се осврна и на делот за јавните набавки, наведувајќи дека бројни експерти укажуваат оти со предложените решенија се стеснува описот на кривичното дело и се декриминализираат одредени форми на незаконско однесување. Според неа, во законското решение не се опфатени клучни појави како фаворизирање на тендери, местење технички спецификации, избор на однапред познат понудувач, како и злоупотреба на јавни фондови и други државни средства.„Ако веќе правиме реформи, да ги направиме како што треба, а не да оставаме празнини што ќе значат амнестија за сериозни злоупотреби“, порача Зајкова.

Македонија | пред 2 седмици

Забелешки и критики од правните експерти, бараат да се доработат измените на Кривичниот законик

Во собраниската Комисија за политички систем и односи меѓу заедниците почна јавната расправа по предлог-законот за изменување и дополнување на Кривичниот законик, поднесен од пратеници од ВМРО-ДПМНЕ.На јавната расправа за збор се пријавени 13 лица од разни области од правосудството – адвокати, професори, истакнати правници, претставници од невладиниот сектор.Дел од нив изнесоа голем број забелешки главно на членот 353 кој се однесува на оние измени кои беа направени во 2023 година со што се амнестираа функционери, како и на измените кои се однесуваат на кривични дела од Сејф сити системот.Ана Чупеска, експотпретседателката на СДСМ, во својство на професор на Правен факултет, смета дека овие измени се правна козметика и инструмент на моќта со цел заштита на политичките елити.„Се воочува свесно амнестирање на службени злоупотреби преку перфидни, би рекла јазични замки и преку субсидијарни клаузули”, вели Чупеска.За Ружица Николовска, адвокат, измените се добри бидејќи во член 353 се додава и искористување на службената положба или овластување на лицето а видно од самата одредба се зголемуваат казните односно се заострува казнената политика.Нејзиниот колега, адвокатот Звонко Давидовиќ вели дека е потребно доработување на законот бидејќи има одредени недоследности и тоа не само во членот 353 во кој не е предвидено одземање на имотната корист кои би ја стекнале функционерите, туку и во одредбите кои го опфаќаат Сејф сити системот.„Се предвидува кога може да се одземе возило ако вози 50 или 70 километри зависно од местото каде. Но никаде не се предвидува да се одземе возило заради 1,5 промили алкохол или дроги. Луѓе што е поопасно 50 километри или 1,5 промили алкохол? Страшно”, рече Давидовиќ.Измените на Кривичниот законик според образложението, со цел отстранување на слабостите во постојните одредби и постапување согласно Решение на Уставен суд од 12 февруари 2025 година.Tенденцијата на предложените законски измени и дополнувања, според предлагачите е унапредување на одредбите за законските битија и заострување на казнената политика преку зголемување на постојните пропишани казни за кривичните дела „Злоупотреба на службената положба и овластување“ од член 353, „Злосторничко здружување“ од член 394.

Македонија | пред 3 седмици

Кривичниот законик повторно се „крпи“, а корупцијата се спасува со застарување, обвинува ЛДП

Либерално-демократската партија (ЛДП) изрази сериозна загриженост поради најновите предлог-измени на Кривичниот законик што оваа недела се најдоа пред пратениците во Собранието, оценувајќи дека станува збор за уште едно парцијално „крпење“ на правниот систем, наместо суштинска и долгонајавувана реформа.Од ЛДП посочуваат дека иако на прв поглед измените изгледаат како обид за заострување на казнената политика и исправка на штетите од минатото, во суштина тие не го решаваат клучниот проблем – можноста за застарување на тешки кривични дела.Партијата особено укажува на делата „Злосторничко здружување“ и „Злоупотреба на службената положба“, за кои и покрај предложеното зголемување на казните, застарувањето и понатаму останува реална опасност.„Борбата против корупцијата не смее да зависи од административни рокови кои им овозможуваат на сторителите да ја избегнат правдата“, наведуваат од ЛДП, инсистирајќи на дополнително зголемување на роковите за застарување за кривичните дела од 30-тата глава на Кривичниот законик, кога се нанесува штета на државниот буџет.ЛДП оценува дека повторното воведување на кривичното дело за злоупотреби при јавните набавки е задоцнет чекор и претставува обид за санирање на веќе направена штета, наместо системско решение.Позитивно се оценува воведувањето санкции за злоупотреба на порнографски и сексуални содржини, но од партијата бараат итно проширување на овие одредби. Според нив, Кривичниот законик мора експлицитно да ја опфати и злоупотребата на дигитални содржини создадени со вештачка интелигенција, т.н. deepfake, со цел заштита на достоинството и приватноста на граѓаните.„Доколку ресорното министерство не е способно до крајот на годината да донесе целосно нов, современ и европски Кривичен законик, треба јавно да ја признае својата неспособност“, порачуваат од ЛДП.Партијата нагласува дека Македонија нема време за нови правни експерименти кои отвораат простор за селективна правда и неказнивост.„Ни треба закон што ќе штити, а не закон што ќе амнестира преку застарување“, порачуваат од ЛДП, додавајќи дека ќе продолжат да се залагаат за бескомпромисна борба против криминалот и корупцијата.

Македонија | пред 1 месец