НАУКА

Денот станува подолг: научници алармираат дека топењето на мразот ја менува ротацијата на планетата

Новите научни истражувања покажуваат дека климатските промени имаат директно влијание врз ротацијата на Земјата, при што должината на денот постепено се зголемува. Според научници од Австрија и Швајцарија, планетата денес ротира побавно отколку во речиси сите периоди во последните милиони години.Главната причина за ова забавување е топењето на поларниот мраз и глечерите, што доведува до пораст на нивото на морињата и прераспределба на масата на Земјата. Овој процес, според истражувачите, влијае на брзината на вртење на планетата, слично како што уметничка лизгачка се врти побавно кога ги шири рацете.Според анализите, ротацијата на Земјата се продолжува за околу 1,33 милисекунди на секој век. Иако оваа промена е незабележлива во секојдневниот живот, научниците предупредуваат дека може да има значајни последици врз прецизното мерење на времето и навигацијата, особено кај вселенските мисии кои зависат од точната ротација на планетата.Истражувањето се темели на анализа на хемискиот состав на морски фосили, кои служат како индикатор за историските нивоа на морето, како и на математички модели за пресметка на промените во должината на денот. Резултатите покажуваат дека во последните 3,6 милиони години ротацијата на Земјата варирала, но сегашното забавување е едно од најизразените.Научниците посочуваат дека слично забавување било забележано само пред околу два милиона години, додека сегашниот тренд, според нив, во голема мера е резултат на човековото влијание врз климата.Тие предупредуваат дека доколку глобалното затоплување продолжи, процесот на забавување на Земјината ротација ќе се интензивира.

Магазин | пред 3 дена

Научници: Недоволниот внес на вода ја зголемува реакцијата на стрес

Луѓето кои не пијат доволно вода имаат посилна биолошка реакција на стрес, покажува ново истражување на Универзитетот „Џон Мурс“ во Ливерпул (LJMU).Студијата опфатила 32 испитаници – половина кои пиеле помалку од 1,5 литри вода дневно и половина кои ги исполнувале препораките за дневен внес на течности. Според Европската агенција за безбедност на храна (EFSA), мажите треба да внесуваат околу 2,5 литри вода, а жените најмалку 2 литри.Во период од седум дена научниците ја следеле хидратацијата на испитаниците преку примероци од урина и крв, а потоа тие биле подложени на „стрес тест“ во лабораториски услови – лажен интервју разговор за работа и задача со ментална аритметика пред панел од тројца „испитувачи“ во бели мантили.Професорот Нил Волш го опиша тестот како „навистина вознемирувачки“. Иако и двете групи покажале слични реакции како зголемен пулс, суви усти и тремор, клучната разлика била во биохемиските показатели. Кај оние со низок дневен внес на вода, нивото на кортизол – примарниот хормон на стрес – било значително повисоко.„Знаевме дека луѓето кои не внесуваат доволно течности се веројатно лошо хидрирани. Но, не беше познато дали нивната реакција на стрес ќе биде поразлична. Сега видовме дека тие навистина имаат многу повисок одговор на хормонот на стрес,“ објасни Волш.Прекумерното лачење на кортизол е поврзано со зголемен ризик од срцеви заболувања, дијабетес и депресија. Научниците заклучуваат дека одржувањето на соодветна хидратација може да помогне за подобра контрола на стресот и да има долгорочни придобивки за здравјето.„Држењето шише вода во близина, особено во стресни периоди, е мала навика што може да донесе голема корист,“ препорачуваат авторите на студијата.

Магазин | пред 6 месеци

(Видео)Научна сензација од дното на Охридското Езеро: Откриена езерска населба во Европа стара меѓу 6.000 и 8.000 години

Подводни археолошки истражувања на албанската страна од Охридското Езеро доведоа до неверојатно откритие – населба стара меѓу 6.000 и 8.000 години, за која научниците веруваат дека е најстарата позната човечка населба изградена на брег на езеро во Европа.Тим составен од швајцарски и албански истражувачи секојдневно нурка на длабочина до три метри во близина на селото Лин, каде што внимателно се вадат дрвени столбови – остатоци од куќи, како и коски, бакарни предмети и деликатна керамика.Археологот Алберт Хафнер од Универзитетот во Берн изјави дека оваа населба е за околу 500 години постара од досега познатите слични локации во Алпите и Медитеранот.„Фактот што е под вода ни овозможува да најдеме извонредно сочувани органски материјали, преку кои можеме да откриеме како изгледал животот тогаш – што јаделе, што одгледувале“, вели Хафнер.Остатоците се анализираат со радиокарбонска метода и дендрохронологија (анализа на годишните прстени во дрвјата). Се проценува дека населбата се простирала на површина од околу шест хектари и имала неколку стотици жители. По шест години работа, истражено е помалку од еден процент од локацијата.Според истражувачите, овие жители одиграле важна улога во ширењето на земјоделството и сточарството низ Европа, иако и понатаму ловеле и собирале плодови од природата.Албанскиот археолог Адриан Анастаси нагласува дека целосното истражување на оваа археолошка локација може да потрае децении.„Ако се суди според начинот на кој ловеле, рибареле и граделе, тогаш станува збор за исклучително напредна заедница за тоа време“, истакна Анастаси.

Охрид | пред 8 месеци