ПРОЧКА

„Емшири“ во Велгошти е жив сведок на традицијата и заедништвото

Традицијата не е само спомен од минатото, туку жив дух што се негува и се пренесува од генерација на генерација, порача претседателот на Советот на Општина Охрид, Перчо Божиновски, по повод одбележувањето на Велики Поклади – Прочка.Тој истакна дека маскенбалот „Емшири“ во Велгошти претставува симбол на заедништво, духовно прочистување и почит кон вековните обичаи поврзани со овој голем христијански празник. Според него, Прочка е ден кога луѓето си простуваат и ги отвораат срцата за помирување, љубов и нов почеток.Божиновски нагласи дека ваквите манифестации имаат посебно значење, бидејќи го одржуваат живиот дух на традицијата и ги потсетуваат граѓаните на вредностите што ја обликуваат заедницата. Тој повика духот на Прочка да биде потсетник дека најголемата сила лежи во човечноста и во способноста искрено да се изговори „Прости ми“ и „Простено ти е“.

Охрид | пред 1 седмица

Политичарите на Прочка - кој бара прошка, кој простува, а кој не простува: Доста ми е од лицемерие и користољубие

Православните верници денеска ја одбележуваат Прочка – Велики поклади, ден на меѓусебно простување пред почетокот на Велигденскиот пост. Празникот традиционално е поврзан со зборовите „прости ми“ и „простено ти е“, но годинава политичарите му дадоа и личен и политички тон.Пратеникот од СДСМ и поранешен министер за внатрешни работи Оливер Спасовски порача: „Денес е Прочка, небото и простува на земјата, човекот му простува на човекот. Простено нека е!“Претседателката на „Глас за Македонија“, Солза Грчева, објави поинаков став. Таа напиша дека на одредени луѓе нема да им прости, наведувајќи дека не ѝ дале поддршка во период кога одела на тешка операција. „Доста ми е од лицемерие и користољубие“, напиша Грчева, додавајќи дека на останатите им посакува здравје и среќа.Градоначалникот на Гази Баба, Бобан Стефковски, побара прошка од граѓаните: „Од срце барам прошка, ако со збор или дело сум Ви погрешил. Човечки е да се згреши, но христијански е да се прости.“Директорката на Управата за јавни приходи, Елена Петрова, во својата објава истакна дека проштевањето е знак на духовна зрелост и сила, а не слабост, нагласувајќи дека општеството станува посилно кога луѓето се подготвени да се слушнат и разберат.Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, порача дека големината на човекот е во простувањето и дека солидарноста и меѓусебното почитување се темел на зрело и праведно општество.Градоначалникот на Прилеп, Дејан Проданоски, повика на искрено преиспитување и смирение, додека пратеникот од ВМРО-ДПМНЕ, Бране Петрушевски, истакна дека простувањето е темел на верата и повика на повеќе почит и сплотеност.Слична порака упати и градоначалникот на Кичево, Александар Јовановски, кој ги повика сограѓаните да простуваат „без гордост и без пресметки“.Додека дел од политичарите избраа универзални пораки за помирување и духовна чистота, други го искористија денот за лична исповед или јавно дистанцирање. Прочка, барем на социјалните мрежи, повторно стана огледало и на личните и на политичките позиции.

Македонија | пред 1 седмица

Од „прости ми“ до чист понеделник: кому и зошто Прочка

Прочка или Велики Поклади, меѓу народот позната и како Проштени Поклади, спаѓа меѓу најголемите христијански празници во Македонија. Според значењето, често се става веднаш по Божик и Велигден. Таа претставува премин од зимскиот кон пролетниот празничен циклус – ги затвора Бадник, Божик, Водици и Свети Трифун, а ги отвора Тодорова сабота, Младенци, Благовештение, Цветници, Лазарева сабота, Велигден и Ѓурѓовден.Во 2026 година Прочка се одбележува на 22 февруари, во недела, како Сиропустна недела, а веќе наредниот ден – на 23 февруари – започнува Чист понеделник и со него долгите, седумнеделни Велигденски пости. Токму затоа празникот има длабока духовна симболика: влегување во постот преку проштевање и внатрешно очистување.Црковната традиција го поврзува денот со изгонувањето на Адам од Рајот, потсетувајќи дека човекот во постот не влегува само со правила, туку со духовен пресврт. Оттука, централниот обичај е проштевањето. Се верува дека на овој ден и небото и земјата си простуваат – небото за громовите, мразовите и поројните дождови, а луѓето меѓусебно за сите грешки направени во текот на годината.Прошката има јасна хиерархија: помладиот бара од постариот, детето од родителот, крштеникот од кумот. Три пати се поклонува и изговара: „Прости ми“, а одговорот гласи: „Простено да ти е од мене и од Господа“. Во некои краишта оној што бара прошка носи симболичен подарок – портокал, лимон, суво грозје, алва или јајце – па токму портокалот останал симбол на празникот.Покрај духовниот чин, Прочка изобилува со народни обичаи, од кои дел имаат претхристијански корени. Најпознат е обичајот „амкање“. Варено бело јајце се врзува на конец и се спушта од таванот или од синџирот на огништето, а членовите на семејството се обидуваат да го фатат со уста, без раце. Се верува дека оној што ќе го „лапне“ ќе биде здрав и среќен цела година. Некаде се амка и со пита или алва, а потоа конецот се пали и според тоа како гори се „гата“ за животот и судбината.Обредните огнови се уште еден впечатлив белег на празникот. Во повеќе краишта се палат големи покладни огнови што децата ги прескокнуваат за да се „очистат“ од болести, штетници и лоша енергија. Во источна и југоисточна Македонија овие огнови се познати како Голема Ора-копа, за разлика од Мала Ора-копа што се пали една недела порано.Неделата пред Прочка се нарекува Месопусна или Месни поклади, бидејќи тогаш се запостува од месо. Периодот од Месни поклади до Прочка е Сирна или Бела недела, кога се консумираат млечни производи. Со самиот празник завршува и оваа можност, а од Чист понеделник започнува строг пост.Чист понеделник има и практична димензија – тогаш се чисти домот, а садовите се мијат темелно за да се „испоснат“ од мрсното. Во минатото тоа се правело со брашно или пепел и со долго вриење. Во некои места првите три дена од постот се одбележувале со строг пост наречен Тример, кога побожните не јаделе ништо, а потоа оделе во црква по света вода и приредувале посна трпеза.Со празникот се поврзани и карневалите во Струмица и Прилеп, кои низ маски, поворки и јавни настани ја оживуваат традицијата и ја прават видлива за новите генерации. Така, домашните обичаи – прошката, амкањето и огновите – се пренесуваат и во јавниот простор, задржувајќи ја својата симболика.Иако формите варираат, суштината останува иста: Прочка е ден на пресврт – од зима кон пролет, од тежина кон олеснување, од инает кон прошка. Најкратката и најтешка реченица што се изговара тој ден – „прости ми“ – е воедно и најсилниот белег на празникот.

Македонија | пред 1 седмица

Денес е Прочка

Македонската традиција за Прочка е богата и разновидна. Секаде се одбележува овој празник меѓу македонскиот народ.Прочка, всушност, може да се нарече и наш празник, празник на македонскиот народ затоа што овој народ најмногу проштевал и проштева.Ние сме со духот на Прочка, со дух на проштевање.На Прочка, според традицијата, помладиот бара прошка од постариот.Синот приоѓа кај таткото, братот кај брата си, ќерка кај мајка си, снаа кај свекрва, сестра кај сестра си и секој секому му вели: „Прости ми“, а тој одговара: „Простено да ти е од мене и од Бога“.Проштевањето е духовно миење. Тоа е очистување на душата, односно, очистување на две души одеднаш. Се ослободува и оној што пришол кон другиот и оној што простил.За Прочка се прави заедничка вечера во семејството на која се запокладува со сирење и јајца. Вечерата завршува со амкање јајца за децата, што претставува детска радост и добро расположение.А вистинската смисла на сето тоа е дека пред постот, на последното јадење, запостуваме и ја затвораме устата со бело јајце и потоа, на Велигден ја отвораме и замрсуваме со црвено јајце. Мрсењето завршува во Белата недела, со бело јајце и пак започнува со јајце, но црвено – велигденско, на Велигден.Утредента, првиот ден по Прочка е чист понеделник кога постот веќе започнал.Тоа е првиот ден од големиот Велигденски пост. Чист понеделник е така именуван затоа што започнува нешето очистување со постот – духовно и телесно.

Магазин | пред 3 години