ТРАМП

Трамп ја тужи најголемата американска банка

Американскиот претседател Доналд Трамп поднесе тужба вредна пет милијарди долари против инвестициската банка JPMorgan Chase и нејзиниот главен извршен директор Џејми Дајмон, обвинувајќи ги дека од политички причини му ускратиле банкарски услуги со затворање на повеќе негови сметки.Тужбата е поднесена до државниот суд во округот Мајами-Дејд, во американската сојузна држава Флорида. Во неа, Трамп тврди дека најголемата американска банка ги прекршила сопствените интерни правила и свесно го издвојувала поради неговите политички ставови.Од JPMorgan ги отфрлија обвинувањата, нагласувајќи дека банката не затвора сметки врз основа на политички или верски причини. „Жалиме што претседателот Трамп одлучи да поднесе тужба, но сметаме дека таа е неоснована. Го почитуваме неговото право да тужи, како и нашето право да се браниме“, соопштија од банката.Трамп подоцна изјави пред новинарите во претседателскиот авион „Ер Форс Ван“ дека не разговарал со Дајмон за тужбата. „Не смее да се прави тоа што го направија тие. Тоа е целосно погрешно. Не знам какво оправдување би можеле да имаат. Можеби ќе кажат дека регулаторите го барале тоа“, рече Трамп.Претседателот и претходно изнесуваше слични обвинувања кон други финансиски институции, меѓу кои и Bank of America. Дополнително, во последниот период го вознемири банкарскиот сектор со најавата дека сака да ги ограничи каматните стапки на кредитните картички на најмногу 10 проценти.Дајмон, кој веќе две децении ја води JPMorgan и важи за еден од највлијателните луѓе во глобалниот финансиски сектор, во средата на Светски економски форум изјави дека ваквото ограничување би ја намалило достапноста на кредити за голем број потрошувачи и би претставувало „економска катастрофа“.Американските банки во последните години се соочуваат со зголемени политички притисоци, особено од конзервативни кругови, кои тврдат дека финансиските институции од политички причини дискриминираат одредени индустрии, како производството на оружје и фосилните горива. Овие притисоци дополнително се засилија за време на вториот мандат на Трамп, при што тој повеќепати ги обвини банките дека му ускратуваат услуги нему и на други конзервативци, што банките го негираат.Главниот американски банкарски регулатор, Office of the Comptroller of the Currency, во декември соопшти дека девет од најголемите американски банки меѓу 2020 и 2023 година ограничиле финансиски услуги за одредени индустрии, меѓу кои нафтената и гасната индустрија, криптосекторот, тутунската индустрија и производителите на огнено оружје. Регулаторот наведе дека дел од овие практики биле поврзани со еколошки, општествени или политички цели, но дека некои од нив во меѓувреме биле ублажени, додавајќи дека и натаму разгледува илјадници претставки за ускратени банкарски услуги.

Свет | пред 1 седмица

Осум европски држави со заедничка порака до Трамп

Осум европски држави, кои се најдоа на листата на земји погодени од најавените царини на американскиот претседател Доналд Трамп, поради нивната поддршка за Данска во прашањето за Гренланд, во неделата излегоа со заедничка изјава во која предупредуваат дека ваквите мерки носат ризик од „опасна надолна спирала“.Во заедничката изјава, Обединетото Кралство, Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка и Шведска оценуваат дека заканите со царини директно ги поткопуваат трансатлантските односи и создаваат сериозен ризик од ескалација. Земјите нагласуваат дека ќе останат обединети и координирани во својот одговор и дека се цврсто посветени на заштита на сопствениот суверенитет.Во документот тие истакнуваат целосна солидарност со Кралството Данска и со народот на Гренланд, посочувајќи дека подготвеноста за дијалог останува, но исклучиво врз основа на принципите на суверенитет и територијален интегритет.Осумте држави, кои одлучија да испратат свои војници на Гренланд, потсетуваат дека како членки на НАТО се посветени на јакнење на безбедноста на Арктикот, што го оценуваат како заеднички трансатлантски интерес. Во тој контекст се наведува дека воената вежба на Алијансата „Арктичка издржливост“ претставува одговор на тие безбедносни потреби и не е закана за никого.Во меѓувреме, од Франција доаѓаат сигнали за поостар европски одговор. Според соработници на францускиот претседател Емануел Макрон, Париз бара од Европска унија активирање на Инструментот за борба против присила, механизам познат како „господарска базука“. Со негово активирање, Европската унија би можела да го ограничи пристапот на САД до јавни набавки или да воведе ограничувања во трговијата во сектори каде американската страна остварува суфицит, доколку Трамп не се откаже од најавените царини.

Свет | пред 2 седмици

Трамп за половина час направи тоа што Путин не може за четири години

Брзата американска операција во Венецуела, во која силите на САД го уапсија долгогодишниот лидер Николас Мадуро, нанесе сериозен политички и симболичен удар врз Русија на Владимир Путин и ги разоткри слабостите на Кремљ како сојузник, пишува „Политико“ (Politico) во опсежна анализа на глобалните последици од овој потег.Толку од Путиновиот концепт за меѓусебна заштита на авторитарните режимиКако што се наведува во анализата, американскиот претседател Доналд Трамп покажа дека Путиновиот концепт за „мултиполарен свет“, во кој авторитарните режими – од Каракас до Техеран – меѓусебно се штитат од Западот, во пракса е шуплив. Додека Москва со години се претставуваше како противтежа на американската моќ, случувањата во Венецуела покажаа дека Русија не е во состојба да ги заштити ни своите најблиски партнери.Понижувањето не е само во тоа што Путин не му притека на помош на Мадуро кога тоа му беше најпотребно. Дополнителен удар е и тоа што Трамп делува поефикасно и поодлучно во спроведувањето на токму такви еднострани интервенции какви што Кремљ би сакал да изведе, но не успева, истакнува „Политико“.Надигран во улогата на лидер кој не се обѕира на правилатаСо други зборови, Путин е надминат во улогата на лидер кој не се придржува до правилата. Додека рускиот претседател, како што се наведува, би сакал со брза и одлучна акција да го отстрани украинскиот претседател Володимир Зеленски, Русија веќе четири години е заглавена во брутална војна во Украина, со повеќе од милион загинати и ранети руски војници.„Путин мора да биде неподносливо љубоморен на Трамп“, изјави за „Политико“ политичкиот аналитичар и поранешен автор на Путинови говори, Абас Галјамов. „Она што Путин ветуваше дека ќе го направи во Украина, Трамп го направи за половина час во Венецуела.“Чувството на губење углед е една од ретките точки околу која се согласуваат и независни аналитичари и руски ултранационалисти. Националистичкиот блогер и поранешен разузнавач Игор Гиркин, кој моментно се наоѓа во казнена колонија, напиша на Телеграм: „Претрпевме уште еден удар врз нашиот имиџ. Уште една земја сметаше на помошта од Русија, а не ја доби.“Русија како недоверлив сојузникСо години Москва се обидуваше да се наметне како клучна сила на отпорот против западната хегемонија предводена од САД, собирајќи лабав сојуз на држави обединети во своето непријателство кон Вашингтон. Под Путин, Русија се претставуваше како носителка на „мултиполарниот свет“, која – како поранешниот Советски Сојуз – ги штити своите сојузници.По инвазијата врз Украина во 2022 година, Москва ги повика партнерите да застанат покрај неа. Многу од нив и го сторија тоа. Иран ѝ продаде дронови. Кина и Индија продолжија да купуваат руска нафта. Сојузниците во Латинска Америка и Африка, иако со ограничени економски и воени капацитети, обезбедуваа политичка и симболична поддршка, што ѝ овозможи на Москва да тврди дека не е меѓународно изолирана.Но, како што истакнува „Политико“, последните настани покажуваат дека станува збор за еднострани односи – во корист на Русија. Кога на сојузниците им е потребна помош, Москва изостанува.Почна со Ерменија, продолжи во Сирија, а потоа и во ИранПрви тоа го согледаа Ерменците. Заокупирана со војната во Украина, Русија не направи ништо за да го спречи Азербејџан во 2023 година, во кратка војна, да ја преземе контролата врз Нагорно Карабах. Руските мировници само набљудуваа.Година подоцна, Кремљ беше подеднакво немоќен додека се распаѓаше режимот на Башар ал-Асад во Сирија, кого Москва со години го одржуваше на власт. Русија притоа ја загуби и клучната пристанишна точка Тартус на Медитеранот.Слично се случи и со Иран. И покрај долгогодишното стратешко партнерство, Русија не можеше да му помогне на Техеран кога Израел и САД ги бомбардираа иранските нуклеарни постројки. Москва остана без одговор на демонстрацијата на западната воздушна моќ.Сега и Венецуела, уште еден долгогодишен сојузник на Кремљ, доживеа понижување, на кое Русија реагираше само со остри осуди, без било каква конкретна акција.Љубомора во КремљРуските енергетски и воени врски со Венецуела беа длабоки. Од 1999 година Москва му испорача на Каракас повеќе од 20 милијарди долари воена опрема, финансирана преку кредити и делумно обезбедена со контрола врз венецуелската нафтена индустрија. Тие вложувања сега, како што пишува „Политико“, практично се изгубени.Посебно болен момент за Москва е фактот што руски сојузници во минатото успеваа да избегаат во Русија. Виктор Јанукович и Башар ал-Асад добија засолниште во Русија, додека Мадуро сега се појави пред суд во Њујорк, облечен во затворска униформа.Руските власти очекувано ја осудија американската операција. Министерството за надворешни работи зборуваше за „неприфатливо прекршување на суверенитетот“, а сенаторот Алексеј Пушков порача дека Трамп го враќа „дивиот империјализам од 19 век“. Токму за такви прекршувања на суверенитетот Западот ја обвинува Русија во Украина.Имаше и вообичаено ѕвекење со оружје. Пратеникот Алексеј Журављов предложи Русија да ѝ понуди на Венецуела проектили „Орешник“, додека популарниот Телеграм-канал „Два мајора“ тврдеше дека потезите на Трамп ѝ дале на Москва „слободни раце“ за решавање на сопствените проблеми „со сите потребни средства“.Русите се надеваат дека Америка ќе остане на западната хемисфераНекои проруски коментатори тврдат дека постапките на Трамп потврдуваат дека меѓународното право веќе не важи, додека други претпоставуваат дека САД ќе останат фокусирани на западната хемисфера, оставајќи ѝ ја на Русија Европа и Централна Азија. Но, како што истакнува „Политико“, Путин со години ја следи логиката дека посилниот ги диктира правилата. Она што е понижувачко за Кремљ е фактот дека Трамп во тоа испаѓа поуспешен.Љубомората, се чини, е доминантно чувство меѓу руските националисти. Александар Дугин напиша дека „целата Русија се прашува зошто со непријателите не се постапува на ист начин“. Маргарита Симонјан отворено призна дека постои причина „за љубомора“.Америка нема да се соочи со санкции – за разлика од РусијаМногу коментатори забележуваат и дека, за разлика од Русија, САД веројатно нема да се соочат со сериозни последици во вид на санкции или меѓународна изолација.Како што заклучува Галјамов во разговор за „Политико“, потегот на Трамп веројатно нема да го промени рускиот поглед на светот, туку дополнително ќе го зацврсти. Иронијата, вели тој, е во тоа што Путин самиот создаде свет во кој важи само успехот. „А сега Американците покажаа како се прави тоа, додека Путиновото понижување е очигледно за сите.“

Свет | пред 4 седмици