Повлекувањето на САД од Хашкиот механизам отвора прашања за иднината на пресудите за воените злосторства

Соединетите Американски Држави се повлекоа од Меѓународниот механизам за кривични судови во Хаг, институцијата која го наследи Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија и судот за Руанда.

— реклама —

Овој потег е дел од поширока одлука на Вашингтон да се повлече од вкупно 66 меѓународни организации и механизми, врз основа на претседателски меморандум со кој се наложува прекин на учеството и финансирањето на тела за кои е проценето дека не се усогласени со американските интереси.

Меѓу институциите опфатени со оваа одлука се најде и Меѓународниот механизам за кривични судови, заедно со бројни тела на Обединетите нации и нивни специјализирани агенции. Иако во меморандумот не се наведени поединечни образложенија за секоја организација, фактот што механизмот задолжен за процесуирање на воени злосторства е ставен во иста група со политички и развојни форуми укажува на промена во односот на САД кон меѓународната кривична правда.

— реклама —

За Босна и Херцеговина оваа одлука има особено значење. Механизмот го чува правниот континуитет на пресудите за геноцид и воени злосторства извршени за време на војните во деведесеттите години, води жалбени постапки и управува со архивите кои се од клучно значење во борбата против негирањето на злосторствата.

— реклама —

Во рамките на својата надлежност, овој судски механизам донесе правосилни пресуди против Ратко Младиќ и Радован Караџиќ, кои се осудени на доживотен затвор за геноцидот во Сребреница и други злосторства против човештвото. Правосилна пресуда беше изречена и против Јовица Станишиќ и Франко Симатовиќ, поранешни челници на Службата за државна безбедност на Србија, со што повторно беше отворено прашањето за улогата на Белград во војната во Босна и Херцеговина.

Повлекувањето на САД, една од клучните држави што стоеја зад основањето и работата на Хашкиот трибунал, дополнително го ослабува меѓународниот рамковен механизам кој ги штити овие пресуди од политичко оспорување и релативизирање.

— реклама —

Иако Меѓународниот резидуален механизам формално продолжува да функционира под покровителство на Обединетите нации, без целосната политичка и финансиска поддршка од Соединетите Американски Држави, неговиот авторитет и оперативни капацитети остануваат сериозно намалени.