Русија планира во следната деценија да изгради електрана на Месечината која ќе го снабдува со енергија нејзиниот лунарен вселенски програм, како и заедничката руско-кинеска истражувачка станица. Со овој чекор, Москва се вклучува во забрзаната глобална трка на големите сили за истражување и долгорочно присуство на единствениот природен сателит на Земјата.
Од времето кога советскиот космонаут Јуриј Гагарин во 1961 година стана првиот човек што отпатувал во вселената, Русија се сметаше за една од водечките сили во оваа област. Сепак, во последните децении, земјата заостанува зад САД, а сè повеќе и зад Кина, особено поради технолошкиот напредок и комерцијализацијата на вселенските летови.
Рускиот вселенски програм претрпе сериозен удар во август 2023 година, кога беспилотната мисија „Луна-25“ се урна при обидот за слетување на Месечината. Во меѓувреме, приватни компании, предводени од Илон Маск, значително го променија пазарот на лансирање летала – област во која Русија некогаш доминираше.
И покрај тоа, руската државна вселенска корпорација „Роскосмос“ соопшти дека планира изградба на лунарна електрана до 2036 година и дека за таа цел е потпишан договор со воздухопловната компанија „Лавочкин асоцијација“. Според соопштението, електраната треба да обезбедува енергија за роверите, опсерваториите и инфраструктурата на заедничката руско-кинеска Меѓународна лунарна истражувачка станица.
„Проектот е важен чекор кон создавање трајно функционална научна лунарна станица и премин од еднократни мисии кон долгорочна програма за истражување на Месечината“, наведуваат од „Роскосмос“.
Иако во официјалното соопштение не се наведува експлицитно дека електраната ќе биде нуклеарна, меѓу вклучените партнери се руската државна нуклеарна корпорација „Росатом“ и Институтот „Курчатов“, водечкиот руски центар за нуклеарни истражувања, што укажува на таков тип енергетско решение.
Претходно, директорот на „Роскосмос“, Дмитриј Баканов, изјави дека поставувањето нуклеарна електрана на Месечината е еден од клучните цели на корпорацијата, заедно со идни мисии за истражување на Венера – планета која често се нарекува „сестринска“ на Земјата.
Со овие најави, Русија сигнализира дека сака да се врати во првите редови на вселенските истражувања, и покрај технолошките и финансиските предизвици со кои се соочува во изминатите години.
