Американската воена операција за придружба на бродови низ Ормускиот теснец, наречена „Проект Слобода“, беше ставена на пауза само два дена по нејзиното лансирање, откако Вашингтон сигнализираше напредок во преговорите со Иран.
Операцијата ја најави претседателот Доналд Трамп на 3 мај, со цел деблокада на еден од најважните светски поморски коридори, низ кој минуваат околу 20 проценти од глобалната трговија со нафта и гас. Во моментот на најавата, во регионот беа заглавени околу 1.000 бродови со приближно 20.000 морнари.
Веќе следниот ден, американското Централно командување потврди дека мисијата е активирана, со ангажман на разурнувачи, над 100 авиони и околу 15.000 војници. Дел од бродовите успеаја да минат низ теснецот, но ситуацијата на терен остана нестабилна, со нови напади врз танкери и трговски пловила.
И покрај првичните тврдења од Пентагон дека операцијата е успешна и ќе продолжи, само неколку часа подоцна дојде нагол пресврт. Трамп објави дека „Проект Слобода“ се става на пауза, наведувајќи „голем напредок“ кон потенцијален договор со Иран.
Клучна причина за ваквиот потег е токму дипломатскиот момент – САД проценија дека воената ескалација може да ги загрози преговорите, па одлучија привремено да се повлечат за да се отвори простор за договор.
Паралелно, операцијата се соочи и со сериозни оперативни ограничувања. Според поморските анализи, бродовладетелите и осигурителните компании не биле убедени дека американската придружба нуди доволна заштита. Нападите продолжиле и покрај присуството на американската војска, што дополнително ја намалило довербата.
Дополнително, безбедносната состојба на теренот се влошувала – забележани се нови напади врз танкери, пожари во пристаништа и инциденти со повредени членови на екипажот, што покажало дека ризикот останува висок и покрај военото присуство.
Како резултат на сето ова, сообраќајот низ Ормускиот теснец продолжил да опаѓа, а операцијата, иако амбициозно најавена, практично беше стопирана пред да даде посериозни резултати.
Краткото траење на „Проект Слобода“ ја отсликува сложеноста на ситуацијата во Персискиот Залив – каде што секој воен потег носи ризик од поширока ескалација, а дипломатските канали остануваат клучни за стабилизација.
