Соединетите Американски Држави започнале разговори за можноста американското нуклеарно присуство во Европа да се прошири и во дополнителни земји членки на НАТО, објави „Фајненшл тајмс“, повикувајќи се на извори запознаени со дискусиите.
Според информациите, американски претставници сигнализирале дека се отворени за проширување на постојната програма надвор од шесте земји кои во моментов се дел од системот за нуклеарно споделување во рамки на Алијансата.
Разговорите засега се водат доверливо и не е извесно дали ќе резултираат со конкретни промени во сегашната политика. Сепак, тие доаѓаат во период кога европските сојузници се обидуваат да добијат дополнителни безбедносни гаранции по најавите за намалување на американското воено присуство на континентот.
Според изворите, Вашингтон сака да покаже дека неговиот нуклеарен чадор останува непроменет и покрај очекувањата европските земји да преземат поголем дел од товарот во конвенционалната одбрана.
Најголем интерес за евентуално домаќинство на американски авиони способни за носење нуклеарно оружје покажуваат земјите од источниот дел на НАТО, меѓу кои Полска и некои од балтичките држави. Полските власти веќе подолг период јавно ја поддржуваат идејата за разместување на вакви капацитети на нивна територија.
Дополнителен поттик за ваквите дискусии се руската инвазија врз Украина и честите предупредувања од Москва поврзани со нејзините нуклеарни капацитети. Сепак, според дел од изворите, евентуалното проширување на програмата сè уште не е блиску до конечна реализација.
Во моментов, програмата за нуклеарно споделување на НАТО ги опфаќа Белгија, Германија, Италија, Холандија, Турција и Обединетото Кралство. Во овие земји се распоредени авиони и инфраструктура способни за употреба на американско нуклеарно оружје, кое останува под целосна контрола на САД.
Овој модел потекнува од времето на Студената војна и има цел да им овозможи на сојузниците без сопствен нуклеарен арсенал да учествуваат во планирањето и политиката на нуклеарно одвраќање во рамки на Алијансата.
Американското нуклеарно оружје во Европа го обезбедуваат американски сили, додека воздухопловствата на земјите домаќини редовно учествуваат во обуки и вежби со авиони како Ф-35, Ф-15 и „Торнадо“. Во случај на конфликт, употребата на таквото оружје би можела да се изврши исклучиво по одобрение од Вашингтон.
Во меѓувреме, европските членки на НАТО најавуваат значително зголемување на инвестициите во одбраната, но голем дел од нив сметаат дека американскиот нуклеарен чадор останува клучен елемент на безбедноста на континентот.
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, неодамна порача дека и покрај пренасочувањето на дел од американското внимание кон други региони во светот, одбранбените капацитети и системот на одвраќање во Европа мора да останат на исто ниво.
