НАТО

Русија со закани кон четири НАТО членки

Секретарот на Советот за безбедност на Русија, Сергеј Шојгу, упати предупредување до Финска, Естонија, Латвија и Литванија дека Москва го задржува правото на „самоодбрана“ доколку украински дронови вршат напади врз руска територија користејќи го нивниот воздушен простор.Шојгу, кој беше министер за одбрана на почетокот на инвазијата во 2022 година, без да приложи докази, тврдеше дека нападите врз Русија сè почесто се изведуваат преку воздушниот простор на овие земји.„Постојат две можности: или западните системи за противвоздушна одбрана се неефикасни, или овие држави намерно дозволуваат користење на нивниот простор, што значи дека се активни учесници“, изјави тој, повикувајќи се на член 51 од Повелбата на ОН, кој се однесува на правото на самоодбрана.Од друга страна, од Украина доаѓаат спротивни тврдења. Заменик-министерот за надворешни работи Андриј Сибига изјави дека постојат разузнавачки информации оти Русија намерно пренасочува дронови кон балтичките земји и Финска со цел да предизвика тензии.Балтичките држави ги отфрлија руските обвинувања, оценувајќи ги како неосновани и дел од пропаганда, додека НАТО внимателно ги следи случувањата.Ова е уште едно во серијата предупредувања од Москва кон европските земји, во време кога расте загриженоста дека конфликтот може дополнително да се прошири надвор од границите на Украина.

Свет | пред 4 дена

Нов удар од Вашингтон: Трамп вели НАТО сам си создал проблем

Американскиот претседател Доналд Трамп упати остри критики кон НАТО, тврдејќи дека Алијансата не ги поддржала САД кога тоа било потребно.„Трошиме билиони долари за НАТО, а кога ги замолив да се вклучат во една многу помала ситуација – не застанаа зад нас. Никој од нив“, изјави Трамп од Белата куќа, пренесува The Guardian.Тој додаде дека САД во минатото стоеле зад Украина кога се соочувала со проблеми, но изрази сомнеж дека европските сојузници би возвратиле со иста поддршка во случај на сериозна криза.„Не верувам дека би застанале зад нас во големи проблеми, и затоа мислам дека самите си создадоа проблем“, рече Трамп.Паралелно со критиките, Трамп најави дипломатска иницијатива, посочувајќи дека во наредните денови очекува средба меѓу лидерите на Израел и Либан во Вашингтон.Според него, станува збор за потенцијално историски состанок, прв по повеќе од четири децении, кој би можел да отвори пат за поширок договор на Блискиот Исток.Изјавите доаѓаат во период на зголемени геополитички тензии, при што односите меѓу САД и сојузниците повторно се ставаат под лупа.

Свет | пред 4 дена

НАТО ќе стане „поевропски“: расте загриженоста за улогата на САД

Европа сè поинтензивно размислува за сопствена одбранбена архитектура во рамки на НАТО, во услови на зголемена неизвесност околу улогата на САД во Алијансата. Планот, кој неформално се нарекува „европски НАТО“, добива на значење особено по промената на ставот на Германија, која долго време се спротивставуваше на ваков пристап.Иницијативата предвидува зајакнување на европската улога во командните структури и дополнување на американските воени капацитети со европски ресурси. Целта не е создавање паралелен сојуз, туку обезбедување континуитет во одбраната, вклучително и одвраќање на Русија, дури и во сценарио во кое САД би се повлекле или би одбиле да интервенираат.Клучниот пресврт доаѓа од Берлин, каде новата влада предводена од канцеларот Фридрих Мерц почнува да ја преиспитува традиционалната зависност од американската безбедносна поддршка. Според проценките во европските кругови, ваквата промена е поттикната од сомнежите во долгорочната посветеност на Вашингтон, особено во контекст на изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп.Европските лидери сè поотворено зборуваат за потребата континентот да преземе поголема одговорност за сопствената безбедност. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, неодамна оцени дека Алијансата во иднина ќе биде „повеќе водена од Европа“, додека финскиот претседател Александар Стуб истакна дека процесот на префрлање на товарот од САД кон Европа веќе е во тек.И германскиот министер за одбрана Борис Писториус нагласи дека Европа мора да ја засили својата улога, додавајќи дека НАТО треба да стане „поевропски“ за да ја зачува својата трансатлантска суштина.

Свет | пред 6 дена

Турција: НАТО нема обврска да помага во војна против Иран

Членките на НАТО немаат обврска да им помагаат на Соединетите Американски Држави и Израел во евентуален конфликт со Иран, порача турскиот министер за трговија Омер Болат, откако од Вашингтон беше испратен притисок за брзо решавање на кризата во Ормутскиот теснец.Изјавата доаѓа по ултиматумот што американскиот претседател Доналд Трамп го упати до генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, барајќи во рок од неколку дена да се најде решение за повторно отворање на клучниот поморски правец.И покрај привременото примирје, пловидбата низ Ормутскиот теснец останува ограничена, а меѓународна коалиција од околу четириесет држави работи на стратегија за обезбедување на поморските рути.„НАТО е првенствено присутен како сила за одвраќање со цел зачувување на мирот и безбедноста на европскиот континент, но и во светот“, изјави Омер Болат.Тој потенцира дека Алијансата има јасно дефинирана одбранбена улога и дека нејзините членки имаат право да укажат на тоа во актуелната ситуација.„Да“, одговори Болат на прашањето дали членките имаат право да го потсетат Трамп дека НАТО е одбранбен сојуз и не учествувал во планирањето на конфликтот.Дел од земјите членки веќе претходно ги одбиле американските повици за поддршка на воена кампања против Иран, нагласувајќи дека не биле консултирани пред започнувањето на операциите.Воедно, тие повторно ја потврдија позицијата дека Алијансата не е обврзана да се вклучи во конфликти кои не се поврзани со колективната одбрана, отфрлајќи ги тврдењата дека имаат должност автоматски да интервенираат заедно со Соединетите Американски Држави.

Свет | пред 1 седмица

Дмитријев: Руте не може да ја заштити „пропаднатата“ НАТО алијанса

Кирил Дмитријев, претставник на рускиот претседател за инвестиции и економска соработка со странство и директор на Рускиот фонд за директни инвестиции, остро го критикуваше генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.На социјалната мрежа X, Дмитријев напиша дека „пропаднатиот Руте не успеал да ја заштити пропаднатата НАТО алијанса“, реагирајќи на изјави на Руте за состанокот со американскиот претседател Доналд Трамп за состојбата во Алијансата.Руте претходно призна дека некои земји членки на НАТО „паднале на тестот“ поставен од САД, додека претставничката на Белата куќа, Керолина Ливит, потврди дека американскиот напад врз Иран се смета за тест за Алијансата, на кој НАТО, според САД, не успеал.

Свет | пред 1 седмица

Вашингтон го притиска НАТО: „За неколку дена“ да достави планови за обезбедување на Ормускиот теснец

САД побарале од НАТО-сојузниците во рок од неколку дена да предложат конкретни планови за обезбедување на слободната и безбедна пловидба низ Ормускиот теснец – една од најважните енергетски и трговски артерии во светот. Барањето доаѓа во контекст на засилени тензии на Блискиот Исток и зголемени ризици за поморскиот сообраќај низ Персискиот Залив.Според информациите објавени денес, американската страна инсистира на „конкретни обврски“ од европските сојузници, со цел најавената поддршка да се преточи во оперативни решенија – од распоредување капацитети и логистичка поддршка, до координација на патролирање и реагирање во случај на инциденти.Барањето било претставено во серија состаноци и разговори меѓу американски и НАТО-претставници, вклучително и во Белата куќа, каде се одржал состанок меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте. Разговори имало и во Пентагон и во Стејт департментот, како дел од пошироките консултации за улогата на Алијансата во актуелната безбедносна криза.Во јавните изјави по средбата, Руте разговорот го опишал како „искрен“ и отворен, иако, како што се наведува, постојат јасни несогласувања. Во исто време, американската администрација, според наводите, останува незадоволна од нивото и формата на европскиот ангажман во неодамнешните операции поврзани со Иран.Темата дополнително ја оптоваруваат и претходните тензии меѓу Вашингтон и Алијансата, кои, како што се посочува, постоеле и пред најновата ескалација на Блискиот Исток, а делумно се врзувале и за политички несогласувања околу Гренланд. Во таква атмосфера, барањето за брзи и прецизни планови за Ормутскиот теснец се чита како тест за кохезијата на НАТО и за подготвеноста на европските членки да преземат поголем дел од ризикот и одговорноста на терен.Ормускиот теснец е тесен морски премин со огромно стратешко значење, преку кој минува значителен дел од глобалниот извоз на нафта и гас. Секое нарушување на безбедноста таму може да предизвика економски и политички потреси далеку надвор од регионот – што ја објаснува итноста со која САД бараат одговори и планови од сојузниците.

Свет | пред 1 седмица

Трамп најавува можност за излегување од НАТО, Руте ја брани улогата на алијансата

Претседателот на САД, Доналд Трамп, повторно го критикуваше НАТО, истакнувајќи дека алијансата не ги поддржала САД во конфликтот со Иран, откако се сретна со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Вашингтон.„НАТО не беше тука кога ни требаше и нема да биде тука и кога повторно ќе ни биде потребен“, напиша Трамп на својата социјална мрежа.Руте го опиша состанокот како искрен и отворен, и покрај јасните несогласувања, а Белата куќа не објави детали од разговорите. Пред средбата, Трамп ја најави можноста за излегување на САД од НАТО, откако неколку членки одбија да помогнат во повторното отворање на Ормускиот Теснец.Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, изјави дека Трамп ја „тестирал“ алијансата, додавајќи дека НАТО „му го сврте грбот на американскиот народ, кој ја финансира одбраната на своите членки“.Од своја страна, Руте потврди дека европските земји обезбедиле бази, логистика и прелети за поддршка, и нагласи дека светот е побезбеден поради мерките за деградирање на нуклеарните капацитети на Иран.„Големо мнозинство членки не ја сметаат војната во Иран за нелегална и се согласуваат дека е важно да се намалат нуклеарните закани“, истакна тој.

Свет | пред 1 седмица

Белата куќа го обвини НАТО дека им свртел грб на САД среде кризата со Иран

Белата куќа дополнително ја заостри реториката кон сојузниците, обвинувајќи го НАТО дека „им свртел грб“ на САД во екот на меѓународната криза поврзана со конфликтот со Иран.Портпаролката Каролин Ливит ја пренесе пораката на претседателот Доналд Трамп, кој смета дека Алијансата „била на тест и не го поминала“. „Навистина е жалосно што НАТО во изминатите шест недели му сврте грб на американскиот народ“, изјави Ливит, додавајќи дека токму американските даночни обврзници со години ја финансираат одбраната на сојузниците.Овие изјави доаѓаат во контекст на пошироката геополитичка криза, откако Вашингтон прогласи успех на воената операција против Иран и постигна привремено примирје, со најава за продолжување на преговорите за долгорочно решение.Ливит потврди дека Трамп во текот на денот во Вашингтон ќе одржи средба со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, најавувајќи „искрен и отворен разговор“ за иднината на Алијансата.На прашањето дали американскиот претседател размислува за повлекување на САД од НАТО, Ливит не ја исклучи таа можност. „Тоа е тема за која претседателот веќе разговарал и за која дополнително ќе разговара со генералниот секретар Руте“, рече таа, додавајќи дека јавноста наскоро би можела да слушне и директна изјава од Трамп.Најновите пораки од Белата куќа дополнително ги засилуваат тензиите меѓу Вашингтон и сојузниците, во време кога паралелно се водат чувствителни преговори за безбедноста и стабилноста на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 седмица

Напнатоста околу Иран ја турна НАТО во најголема криза

Американскиот претседател ја засилува реториката и заканите кон Иран, а прашањето е дали НАТО ќе стане колатерална штета на овие конфликти.Бившиот американски амбасадор при НАТО, Иво Далдер, изјавува дека Алијансата „не е мртва“, но е „длабоко оштетена“ поради трансатлантските поделби.„НАТО е скршен“, отворено вели Далдер.Пред повеќе од една година, тој објави статија под наслов „НАТО без Америка: Како Европа може да ја води алијансата замислена за американска контрола“.Сега тој истакнува дека напнатоста околу Иран помеѓу Доналд Трамп и европските сојузници ја турнала Северноатлантската алијанса во „најлошата криза“ во нејзината историја. НАТО токму на 4 април го одбележа својот 77-годишен јубилеј.

Свет | пред 1 седмица

„И, војната стигна до Балтикот“: дронови паѓаат во Финска и Балтичките држави, руски нафтени пристаништа во застој

Војната во Украина во последните денови се доближи до границите на Финска и Естонија, откако серија напади со беспилотни летала ја прелеа безбедносната закана кон поширокиот балтички простор. Финскиот премиер Питери Орпо изјави дека не постои држава што може целосно да се одбрани од напади со дронови и дека технологијата се развива со огромна брзина.Во фокусот на случувањата се руските пристаништа Уст-Луга и Приморск во Финскиот Залив, западно и северно од Санкт Петербург, кои, според написот, биле меѓу главните цели на масовни напади со украински дронови. Наводите посочуваат дека пристаништата претрпеле тешки оштетувања и дека прометот бил запрен или значително намален, со дополнителна безбедносно-еколошка закана за регионот.„Кога ветерот дува од исток, ноќе се слушаат борбени авиони, а дење гледаме црн чад од руската страна“, изјавил жител на финското погранично место Виролахти.Се наведува и дека финските медиуми известуваат за напади врз енергетската инфраструктура во околината на Санкт Петербург, како и за зголемена готовност на руската противвоздушна одбрана и привремени затворања на воздушниот простор за цивилен сообраќај. Финските вооружени сили, според пренесените информации, потврдиле дека биле пронајдени три украински дронови на финска територија, а се трага и по четврти.Инциденти се пријавени и во соседството: една беспилотна летала погодила електрана во Естонија, додека друга се урнала во Летонија, при што тамошните власти изразиле уверување дека станува збор за „залутан“ украински дрон.Украина, според текстот, официјално им се извинила на Финска и на балтичките држави за дроновите што завршиле на нивна територија. Воедно, украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха тврдел дека Русија намерно ги насочува беспилотните летала, но фински експерти изразиле скепса кон таквото објаснување.Финскиот премиер Орпо се обидел да ја смири јавноста, нагласувајќи дека земјата е подготвена, но и дека „стопроцентна“ одбрана не постои. Според пренесените проценки, финската успешност во откривање/пресретнување во овие случаи била околу една третина, а дел од леталата биле пронајдени дури по дојави од граѓани и од погранични служби.Случувањата ја засилуваат загриженоста дека војната, преку дронови и напади врз клучна инфраструктура, сè повеќе го допира и североистокот на Европа – со ризици што ги надминуваат директните фронтовски линии и ја ставаат безбедноста на Балтикот под дополнителен притисок.

Свет | пред 2 седмици

Трамп ја засилува реториката за излез од НАТО, но законот од 2023 му ги врзува рацете – потпис ставил и Рубио

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја засили реториката за можно напуштање на НАТО, но таквото сценарио се судира со законска пречка усвоена во 2023 година, која ја ограничува можноста Соединетите Држави да се повлечат од Алијансата без јасна поддршка од Конгресот.Според одредбата усвоена како дел од Законот за национална одбрана, одлука за излез од НАТО може да биде донесена само со поддршка од две третини од Сенатот или со посебна одлука на Конгресот. Тоа, во пракса, значи дека претседателот не може еднострано да го „пресече јазолот“ и да ја одведе земјата надвор од Алијансата.Иронијата, велат анализите што кружат во Вашингтон, е во тоа што меѓу авторите на иницијативата од 2023 година бил и Марко Рубио, тогаш сенатор од Флорида, а денес државен секретар. Во тој период Рубио често зборувал за предностите на НАТО и за улогата на Алијансата како столб на американската надворешна политика.Сепак, во понови јавни настапи Рубио ја презеде реториката која до неодамна најчесто се врзуваше за Трамп. Во едно од неговите телевизиски обраќања тој порача дека се согласува со ставот дека САД треба да „разгледаат излез од НАТО“, нагласувајќи дека Алијансата, според него, од инструмент за проекција на американската моќ се претвора во „еднонасочна улица“ каде сојузниците не покажуваат подготвеност да ја следат американската агенда во кризни жаришта.Политичката математика, меѓутоа, ја прави заканата тешко остварлива. Бидејќи републиканците немаат двотретинско мнозинство во Сенатот, ниту доволна сила во двата дома на Конгресот за да протуркаат одлука за повлекување, САД остануваат во НАТО независно од изјавите и притисокот што доаѓа од Белата куќа.Така, и покрај жестоката политичка порака што ја испраќа Трамп, институционалната рамка изградена по искуствата од претходните години останува клучната брана што го чува американското членство во Алијансата – и, парадоксално, во таа брана има и потпис од човекот кој денес јавно ја брани идејата за „преиспитување“ на НАТО.

Свет | пред 2 седмици

Полски министер за одбрана: Нема НАТО без САД, но нема ни американска моќ без НАТО

Полскиот министер за одбрана, Владислав Косиниак-Камиш, реагираше на изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп, кој ја доведе во прашање американската посветеност на НАТО. Косиниак-Камиш истакна дека „Нема НАТО без САД, но исто така нема ни американска моќ без НАТО“ и нагласи дека единството и силните врски со Вашингтон остануваат клучни за безбедноста на Полска.Трамп во интервју за „The Telegraph“ го опиша НАТО како „хартиен тигар“ и ги критикуваше европските сојузници за ограничено учество во конфликтот на Блискиот исток, вклучително и за одбивањето да испратат воени бродови за повторно отворање на пловните патишта низ Хормушкиот теснец и ограничувањето на пристапот на САД до регионалните бази.Косиниак-Камиш истакна дека светот се наоѓа во тежок момент и дека е потребно намалување на тензиите. Тој подвлече дека Полска ја зајакнува својата одбрана, издвојувајќи речиси пет отсто од БДП за воени потреби, што е највисоко ниво меѓу членките на НАТО и значително над целта на сојузот од 2,5 отсто.Министерот потврди дека Полска нема да испрати свои системи за противвоздушна одбрана „Патриот“ на Блискиот исток, и нагласи дека зајакнувањето на сопствените воени капацитети е клучно за одбрана на целиот сојуз. Од враќањето на функцијата во 2025 година, Трамп повторно ја критикуваше европската посветеност на одбраната и го доведе во прашање НАТО, создавајќи загриженост меѓу европските партнери.

Свет | пред 2 седмици

Трамп се заканува со излегување на САД од НАТО: Што би значело тоа за Европа?

НАТО е ставен под голем притисок поради конфликтот со Иран. Американскиот претседател Доналд Трамп остро ги критикуваше европските сојузници што не се приклучија на операцијата „Епски гнев“ на Блискиот Исток и остави отворена можноста САД да го преиспитаат своето членство во сојузот.Трамп го нарече НАТО „хартиен тигар“ и ги критикуваше Обединетото Кралство и другите сојузници за застарени воени сили и непочитување на американските барања. Тој го критикуваше британското воено присуство и стариот носач на авиони, додека истовремено нагласи дека европските одлуки за учество во операциите против Иран се недоволни.Експертите предупредуваат дека евентуално повлекување на САД од НАТО би било „голема штета за себе“ и би предизвикало стратешки шок за Европа, бидејќи безбедноста на Европа и Азија и натаму зависи од американската воена моќ. Сепак, дипломати и поранешни команданти сметаат дека стратешките интереси, вклучувајќи го и потребното одобрување од Конгресот, ќе натежнат во корист на останувањето на САД во сојузот.Ситуацијата ја открива растечката тензија меѓу САД и европските сојузници, нагласувајќи дека Европа мора да забрза со инвестициите во сопствената одбрана за да биде помалку зависна од американската моќ, особено во време на конфликти како оној со Иран.

Свет | пред 2 седмици

НАТО пресретна балистички проектил од Иран во турскиот воздушен простор

Балистички проектил, за кој е утврдено дека е лансиран од Иран и дека влегол во турскиот воздушен простор, бил неутрализиран од воздушни и противракетни сили на НАТО распоредени во источниот Медитеран, соопшти турското Министерство за одбрана.Во соопштението се наведува дека сите неопходни мерки се преземаат решително и без одлагање против секоја закана насочена кон територијата и воздушниот простор на Турција.„Балистичкото средство, за кое е утврдено дека е лансирано од Иран и дека влегло во турскиот воздушен простор, беше неутрализирано од страна на воздушни и противракетни одбранбени сили на НАТО распоредени во источниот Медитеран. Сите потребни мерки се преземаат решително и без двоумење против каква било закана насочена кон територијата и воздушниот простор на нашата земја, а сите случувања во регионот внимателно се следат, со приоритет на нашата национална безбедност“, се наведува во соопштението.Инаку, Турција предупреди дека би можела да покрене воена интервенција во северен Ирак, слична на нејзините операции во Сирија, доколку курдските милитанти се вклучат во копнените борби во рамки на Иран, наведуваат турски извори.Предупредувањето се однесува првенствено на борците на Работничката партија на Курдистан (ПКК) и нејзиниот ирански огранок, Партијата за слободен живот на Курдистан (ПЈАК), во случај да учествуваат во операции во западен Иран, наводно со поддршка од Израел.

Свет | пред 3 седмици

Прага признава: нема средства за исполнување на НАТО обврските

Чешка нема да ја исполни клучната обврска кон НАТО за издвојување најмалку два проценти од бруто домашниот производ за одбрана, признава владата на премиерот Андреј Бабиш, што отвори остри критики и нови тензии со сојузниците.И покрај економскиот раст од 2,5 проценти во 2025 година, буџетот за одбрана за 2026 година ќе се зголеми за само околу дваесет милиони евра, со што вкупните издатоци ќе достигнат околу 6,3 милијарди евра, односно 1,7 проценти од БДП.Владата во Прага, сепак, тврди дека ги исполнува обврските, планирајќи во одбранбените трошоци да ги вклучи и инвестициите во инфраструктура, како изградба на автопати и железнички линии.Премиерот Бабиш ја брани ваквата политика, нагласувајќи дека државата не смее да влезе во „трка по проценти“ на штета на економијата.„Одбраната е приоритет на нашата влада, но одбивам идеја дека треба механички да се натпреваруваме со проценти и да воведуваме мерки што би ја поткопале економијата и социјалниот мир во земјата“, изјави Бабиш, додавајќи дека 2,1 процент од БДП е максимумот што Чешка може да си го дозволи без да ги загрози здравството, социјалниот систем, енергетиката и внатрешната безбедност.Политиката на владата се соочува со отпор и од коалициски партнери, меѓу кои е и партијата Слобода и директна демократија, чиј лидер Томио Окамура уште во 2025 година го оцени договорот за зголемување на трошоците за одбрана како „целосно нереален“.Дополнителен притисок доаѓа и од чешкиот претседател Петр Павел, кој предупреди дека НАТО најверојатно нема да ги признае трошоците за автопати и железници како дел од одбранбениот буџет. Иако го потпиша буџетот за 2026 година, тој најави дека во иднина може да одбие таков документ доколку не се зголемат издатоците.Критики пристигнаа и од американскиот амбасадор во Прага, Николас Мерик.„Со намалување на издатоците за одбрана, Чешка ризикува да не ги исполни своите обврски и да се најде меѓу последните во Европа“, предупреди Мерик, потсетувајќи дека земјите членки на НАТО се договориле за постепено зголемување на трошоците до 3,5 проценти од БДП до 2035 година.И поранешниот заменик-министер за одбрана и амбасадор во НАТО, Јакуб Ландовски, смета дека владата ќе мора да вложи дополнителни средства.„Секој сојузник што ги поткопува напорите на САД за зајакнување на одбранбената способност на Европа мора да смета на реакција од САД“, оцени Ландовски.Прашањето за одбранбениот буџет така станува нов извор на внатрешни и надворешни притисоци за Чешка, која се обидува да балансира меѓу економските ограничувања и обврските кон НАТО.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: „Зошто да бидеме со НАТО ако тој не беше со нас?“

Американскиот претседател Доналд Трамп јавно ја доведе во прашање поддршката на САД кон НАТО, критикувајќи го Алијансата дека не му помогнала на Вашингтон во војната против Иран.Говорејќи во Мајами, Трамп испрати директна порака до сојузниците.„Секогаш би биле тука за нив, но сега, врз основа на нивните постапки, мислам дека не мораме, нели?“, изјави Трамп.Тој оцени дека НАТО направил сериозна грешка со тоа што не ја поддржал американската страна.„Мислам дека беше огромна грешка што НАТО едноставно не беше таму“, рече Трамп.Американскиот претседател нагласи дека САД вложуваат огромни средства во безбедноста на своите сојузници.„Зошто би биле ние тука за нив ако тие не се тука за нас?“, праша Трамп.Овие изјави доаѓаат во контекст на зголемени тензии во трансатлантските односи, откако американско-израелската војна против Иран отвори сериозни разлики меѓу САД и нивните европски партнери.Американската администрација ги обвинува сојузниците за недејствување, а воедно ги критикува и поради тоа што не дозволиле користење на нивните воени бази или тоа го направиле со задоцнување.

Свет | пред 3 седмици

„НАТО не може да ги потврди тврдењата дека Иран може да ги таргетира Париз, Берлин и Лондон со своите ракети“, вели Руте

НАТО не може да ги потврди тврдењата на Израел дека Иран може да ги таргетира Париз, Берлин и Лондон со своите ракети, изјави во телевизиско интервју генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.Предупредувањето на Израел следеше по иранскиот напад врз британско-американската воена база „Диего Гарсија“ која се наоѓа среде Индискиот Океан кој, иако неуспешен, покажа дека Техеран има ракетен дострел што претходно не беше јавно потврден, пренесува Би-би-си.„Во моментов не можеме да ги потврдиме израелските тврдења, но ги истражуваме“, рече Руте во интервју за американските медиуми.Тој истакна дека ако ова предупредување е точно, тоа е уште еден доказ дека постапките на Доналд Трамп и нападот на САД врз Иран се клучни за елиминирање на иранската нуклеарна закана.„Она што го знаеме со сигурност е дека тие се многу блиску до тоа да ја имаат таа можност. Сè уште го анализираме случајот со нападот врз британската база, но ако тоа е точно, тие веќе ја имаат можноста за ракетирање на големи далечини. Ако не е точно, знаеме дека се многу блиску до тоа да ја имаат таа можност“, рече Руте.

Свет | пред 4 седмици

Финскиот претседател предупредува: Западот се дели, „да спасиме што може да се спаси“

Финскиот претседател Александер Стуб предупреди дека Западот се соочува со сериозна поделба, повикувајќи на зачувување на клучните сојузништва, особено во рамки на НАТО, во услови на глобални тензии и промени во американската надворешна политика.Во интервју за британскиот „Телеграф“, Стуб оцени дека војната на Блискиот Исток дополнително ја усложнува ситуацијата и влијае врз односите меѓу Европа и САД.„Постои пукнатина меѓу Европа и САД. Тоа не е целосен распад, но е сериозен поместувач. Треба да спасиме што може да се спаси од трансатлантското партнерство“, изјави Стуб.Тој посочи дека во однос на Украина, состојбата денес е поразлична од пред една година, нагласувајќи дека украинските сили се во подобра позиција на фронтот и успеваат да ги оттурнат руските сили.Сепак, Стуб предупреди дека растот на цените на нафтата и евентуалното ублажување на санкциите кон Русија може да има сериозни последици.„Тоа е многу штетно, бидејќи практично го храни рускиот воен механизам. Мора истовремено да ја поддржуваме Украина и да вршиме притисок врз Русија“, рече финскиот претседател.Според него, клучниот проблем е промената во пристапот на САД кон сојузниците, посочувајќи дека во минатото Вашингтон дејствувал во координација со партнерите, додека сега сè почесто носи одлуки самостојно.„Америка и натаму е моќна, но повеќе не се потпира на сојузниците на ист начин. Тоа е нова реалност со која Европа мора да се соочи“, изјави Стуб.Тој предупреди дека ваквиот пристап може да ја намали способноста на САД да ја проектира својата моќ глобално, бидејќи, како што рече, „ниеден хегемон не може да функционира без сојузници“.И покрај загриженоста, Стуб останува на ставот дека трансатлантските односи треба да се зачуваат, особено во делот на безбедноста и одбраната, дури и ако постојат несогласувања во други области.

Свет | пред 4 седмици

Трамп: НАТО падна на тестот, бев во право, кукавици

Американскиот претседател Доналд Трамп оцени дека актуелниот конфликт со Иран претставувал „голем тест“ за НАТО, тврдејќи дека на овој начин се потврдиле неговите долгогодишни критики за нерамномерното учество на сојузниците.Во интервју за „МС НОУ“, Трамп изјави дека не е задоволен од одбивањето на европските земји да се вклучат во обезбедување на поморските рути во Ормускиот теснец, нагласувајќи дека САД со години носеле најголем товар во рамки на Алијансата.„Додека јас не дојдов, ние плаќавме 100 проценти од НАТО. Секогаш велев дека тоа е еднонасочна улица. Кога ним им треба нешто, ние сме тука. Но кога нам ни треба, нив ги нема. Се покажа дека бев во право. Ова беше голем тест“, рече Трамп.Тој дополнително ги критикуваше сојузниците и преку социјалните мрежи, нарекувајќи ги „кукавици“ поради одбивањето да учествуваат во операциите за заштита на бродовите од ирански напади.Во интервјуто, Трамп се осврна и на воената кампања против Иран, тврдејќи дека земјата ќе има потреба од најмалку една деценија за да се опорави од последиците од нападите.„Можам веднаш да се повлечам и ќе им требаат десет години да се опорават. Но тоа не е прифатливо. Ако останеме подолго, никогаш нема да се опорават“, изјави тој.Според него, главната цел на операцијата не била промена на режимот, туку спречување на Иран да развие нуклеарно оружје.„Најважно е да не смеат да имаат нуклеарно оружје“, нагласи американскиот претседател.Трамп тврди дека со операцијата „Полноќен чекан“ била „целосно уништена“ способноста на Иран за развој на нуклеарно оружје, иако експертите предупредуваат дека дел од збогатениот ураниум сè уште постои и е складиран во подземни објекти.Покрај тоа, тој повторно изнесе тврдења дека Иран бил „на две недели“ од создавање нуклеарна бомба, што дел од експертската јавност го оспорува.Осврнувајќи се на други глобални прашања, Трамп изјави дека не му е потребна помош од Украина во конфликтот со Иран и оцени дека војната меѓу Русија и Украина би била избегната доколку тој бил на власт.Во однос на Куба, тој испрати нејасна, но предупредувачка порака: „Само гледајте“.

Свет | пред 1 месец

Руте: Ормутскиот теснец мора да се отвори, ќе најдеме решение

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, порача дека сојузниците ќе мора да најдат начин за повторно отворање на Ормутскиот теснец, нагласувајќи дека станува збор за клучна артерија за светската економија.„Убеден сум дека сојузниците, како и секогаш, ќе направат сè за да ги заштитат заедничките интереси. Ќе најдеме пат напред“, изјави Руте, коментирајќи ги разликите меѓу САД и европските партнери околу начинот на дејствување.Тој потенцираше дека постои широк консензус дека теснецот не смее да остане затворен.„Сите се согласуваат дека Ормутскиот теснец мора повторно да се отвори што е можно побрзо. Тоа е од клучно значење за светската економија“, додаде Руте.Изјавата доаѓа во услови на тензии меѓу Вашингтон и европските сојузници, откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека НАТО може да се соочи со „многу лоша иднина“ доколку сојузниците не помогнат во обезбедување на поморскиот сообраќај.Сепак, дел од европските држави веќе сигнализираа дека не се подготвени да учествуваат во евентуална воена операција во регионот.Иран во меѓувреме практично го блокираше Ормутскиот теснец како одговор на американско-израелските напади, што доведе до нагло зголемување на цените на енергенсите и дополнителна нестабилност на глобалните пазари.

Свет | пред 1 месец

Членките на НАТО дискутираат за повторно отворање на Ормускиот теснец

Членките на НАТО дискутираат за најефикасниот начин за повторно отворање на Ормускиот теснец, кој Иран го блокираше по американско-израелските напади, изјави денес генералниот секретар на сојузот.„Сите се согласуваме дека теснецот мора повторно да се отвори. Она што знам е дека сојузниците соработуваат и дискутираат за најдобриот начин како тоа да се постигне“, рече Марк Руте, кој се наоѓал на северот на Норвешка за време на вежбата „Cold Response“.Американскиот претседател Доналд Трамп неколку дена ги критикува сојузниците од НАТО, вклучувајќи ги Франција и Обединето Кралство, за нивното одбивање да помогнат во повторното отворање на теснецот. Овој тесен пловен пат е клучен, бидејќи преку него пред војната минувале околу 20% од светската сурова нафта и течниот природен гас (LNG). Парализата на стратешки значајниот теснец доведе до нагол скок на цените на нафтата во последните две недели.Во понеделник, Трамп побара помош од големите светски сили за обезбедување на безбедноста на теснецот. Вчера го оцени одбивањето на некои земји од НАТО како „многу глупа грешка“ и посочи дека нивната помош всушност била непотребна.Во меѓувреме, американските вооружени сили извршија напади врз ирански ракетни позиции во близина на Ормускиот теснец со бомби наменети за уништување на бункери.

Свет | пред 1 месец

НАТО испраќа уште еден „Патриот“ во јужна Турција: засилување по ракетните закани од војната со Иран

НАТО ќе распореди уште еден американски противвоздушен систем „Патриот“ на југот на Турција, како дел од мерките за зајакнување на одбраната по зголемените ракетни закани поврзани со војната со Иран.Системот ќе биде стациониран во провинцијата Адана, каде што се наоѓа воздухопловната база Инџирлик – клучен сојузнички пункт со присуство на американски и друг персонал од земјите-членки.Турското Министерство за одбрана соопшти дека распоредувањето доаѓа покрај веќе постоечкиот шпански систем „Патриот“ во регионот, нагласувајќи дека мерките се надоврзуваат и на националните капацитети на земјата.Анкара претходно најави и дополнително распоредување на „Патриот“ во југоисточната провинција Малатја, во близина на радарска база на НАТО, како дел од пошироките напори за засилување на противвоздушната одбрана.Турција, која ја има втората најголема војска во Алијансата и се граничи со Иран, во изминатиот период се потпираше на сојузнички системи за пресретнување на ракети за кои тврди дека биле истрелани од Иран од почетокот на конфликтот. Во базата Инџирлик, покрај САД, се наоѓа и персонал од неколку сојузнички земји, меѓу кои се наведуваат Шпанија и Полска.

Свет | пред 1 месец

Трамп го критикува НАТО, британски дипломат: Погрешно ја разбира Алијансата

Американскиот претседател Доналд Трамп ги обвини членките на НАТО дека направиле „глупа грешка“ откако одбиле да учествуваат во обезбедувањето на Ормускиот теснец, клучна поморска рута низ која пред војната минувале околу 20 проценти од светската нафта.Говорејќи од Овалната соба, Трамп изјави дека повеќето сојузници не сакале да се вклучат во конфликтот, додавајќи дека иако американската поддршка не му е неопходна, нивното одбивање да испратат бродови за разминирање во Персискиот Залив е неправедно.На овие ставови реагираше поранешниот британски дипломат и некогашен постојан претставник при НАТО, лорд Питер Рикетс, кој оцени дека Трамп „целосно погрешно ја разбира суштината на Алијансата“.„НАТО е одбранбен сојуз. Ова е војна што САД сами ја избраа и за која не ги консултираа сојузниците. Никогаш не било договорено членките да ја следат Америка во секој конфликт што таа ќе го започне“, изјави Рикетс за Би-Би-Си.Според него, пораката на Трамп е дека поддршката треба да биде двонасочна – доколку САД ги штитат европските сојузници, тогаш очекуваат и тие да возвратат со ангажман во други региони.Рикетс предупреди дека ситуацијата е „повик за будење“ за европските земји, кои, според него, треба да ја зајакнат меѓусебната соработка и да градат посамостојна безбедносна политика.

Свет | пред 1 месец

Москва со нови обвинувања: НАТО води агресија насочена против Русија и го шири влијанието

Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, изјави дека активностите на НАТО се насочени против Русија и дека Алијансата го проширува своето влијание на повеќе географски правци.Според неа, во последните години НАТО не дејствува само од западната страна, туку го зголемува присуството и на југот, истокот и северот.„Агресијата на НАТО е насочена против Руската Федерација. Овие тенденции не се ограничени само на западниот правец, туку се шират и кон југ, Далечниот Исток и северните региони“, изјави Захарова.Таа додаде дека Алијансата, според Москва, настојува да го прошири своето влијание и во азиско-пацифичкиот регион, како и во северните географски подрачја, каде што засега, како што рече, тоа се манифестира преку засилена реторика.Захарова оцени дека НАТО не покажува интерес за нормализација на односите, туку, како што тврди, има за цел да ѝ нанесе „стратешки пораз“ на Русија.„Имаше обиди за изградба на механизми за намалување на ризиците и решавање на безбедносните прашања, но од другата страна немаше волја за тоа“, рече таа.

Свет | пред 1 месец

Шекеринска: НАТО целосно го поддржува дијалогот Белград–Приштина

Заменик-генералната секретарка на НАТО, Радмила Шекеринска, во разговор со специјалниот претставник на Европската Унија за дијалогот меѓу Белград и Приштина, Петер Соренсен, истакна дека Западниот Балкан има клучно стратешко значење за Алијансата и дека НАТО дава целосна поддршка на процесот за нормализација на односите, кој се води под покровителство на ЕУ.Шекеринска нагласи дека партнерството меѓу НАТО и Европската Унија е од суштинско значење за одржување на мирот и стабилноста во Косово и поширокиот регион.„Преку мисијата КФОР, НАТО продолжува да прави сè што е воено возможно на терен за да го заштити мирот, во корист на сите луѓе што живеат во Косово. Но, конечното решение за трајна регионална стабилност е политичко. За таа цел, НАТО продолжува целосно да го поддржува дијалогот предводен од ЕУ за нормализација на односите меѓу Белград и Приштина и напорите на специјалниот претставник Соренсен“, изјави Шекеринска.Во соопштението на Алијансата се наведува дека соработката меѓу НАТО и ЕУ е на високо ниво, а континуираната координација ќе биде клучна за напредокот на дијалогот.Според Шекеринска, сојузниците се согласиле да ја засилат поддршката за напорите насочени кон нормализирање на односите меѓу Белград и Приштина, како предуслов за долгорочна стабилност на регионот.

Македонија | пред 1 месец