НАТО

Поранешниот шеф на НАТО: НАТО се распаѓа и тоа е опасно, на Европа ѝ треба нов сојуз

Поранешниот генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, повика на создавање нов европски одбранбен сојуз, оценувајќи дека НАТО во сегашната форма повеќе не е доволен поради растечките сомнежи во американските безбедносни гаранции.Во изјави за медиуми како „Велт“ и „Политико“, Расмусен предупреди дека се случува „дезинтеграција на НАТО“, оценувајќи ја таквата состојба како опасна за европската безбедност. Според него, Европа мора да се потпира на сопствените капацитети и да биде способна самостојно да го брани континентот.Тој предложи формирање формализирана „коалиција на подготвените“ – група европски држави кои би биле подготвени и способни самостојно да организираат одбрана. Расмусен нагласи дека ниту Европската унија, ниту НАТО во моментов не се соодветни за зајакнување на европскиот безбедносен столб во услови на намален американски ангажман.Според неговата идеја, членството во таков сојуз би било ограничено на земји кои ги исполнуваат строгите критериуми, вклучително и високи издвојувања за одбрана, а би постоел и механизам за исклучување на членки кои не ги исполнуваат обврските.И покрај тоа, Расмусен нагласи дека НАТО треба да остане централна безбедносна структура, а американскиот нуклеарен чадор сè уште е клучен за европската безбедност, додека конвенционалната одбрана Европа мора да ја зајакне самостојно.Тој повика и на поголема улога на Украина во идниот европски безбедносен систем, истакнувајќи дека земјата развива сопствено оружје и претставува важен бедем против Русија.Расмусен, кој во Берлин разговарал со европски политички лидери, изјави дека засега нема цврста политичка поддршка за неговата идеја, но дека е неопходно да се отвори дебатата за идната европска безбедносна архитектура.

Свет | пред 3 дена

Германскиот миноловец „Фулда“ тргна кон Средоземјето: се подготвува можност за НАТО-мисија во Ормускиот Теснец

Германскиот миноловец „Фулда“ е упатен од поморската база Кил-Вик на Балтичкото Море кон Средоземјето, каде што најпрво би требало да биде вклучен во НАТО-единици за разминирање. Со распоредувањето поблиску до регионот, бродот би бил во позиција брзо да се пренасочи доколку се активира меѓународна мисија во Ормускиот Теснец – стратешки поморски премин од клучно значење за светскиот транспорт на енергенси.Разгледувањата за можен ангажман се поврзуваат со тензичната безбедносна состојба во поширокиот регион и со наводите дека теснецот е миниран. Според информациите објавени во текстот, од почетокот на војната со Иран, која, како што се наведува, избила на 28 февруари, режимот во Техеран го блокирал овој премин, што дополнително ја подгреало геополитичката неизвесност.Економските последици веќе се чувствуваат и надвор од регионот. Во објавата се посочува дека блокадата довела до нагло зголемување на цените на нафтата и течниот гас на светските пазари, што ги засилува притисоците врз европските економии – меѓу нив и германската.Германскиот канцелар Фридрих Мерц, според пренесеното, повеќепати изјавил дека Германија е подготвена да придонесе во обезбедување мировен договор, но дури по завршување на војната со Иран. Во тој контекст се наведува и дека Мерц му пренел на американскиот претседател Доналд Трамп дека конфликтот има сериозни последици и дека Берлин е подготвен да понуди помош.Во исто време, се потсетува на искуството на германската морнарица во отстранување минско-експлозивни средства. По Втората светска војна, Германија континуирано отстранува заостаната муниција, особено во Балтичкото Море, а флотата располага со десет миноловци опремени со современи подводни дронови и специјализирани нуркачки тимови.За евентуална операција во Ормускиот Теснец би биле потребни јасни политички и правни чекори. Како и за секоја мисија на Бундесверот во странство, ангажманот, според правилата, треба да биде дел од систем за колективна безбедност (како ОН, НАТО или ЕУ), а мандатот да го одобри Бундестагот. До таква одлука може да поминат денови или недели, па германската морнарица, според текстот, веќе прави подготовки и прераспределба на ресурсите.Министерот за одбрана Борис Писториус, се додава, предупредил дека германската морнарица моментално е најмала во својата историја и веќе е ангажирана во повеќе меѓународни мисии. Во објавата се потенцира и дека евентуалната мисија би била изводлива само во тесна соработка со САД, кои имаат клучен увид во состојбата на терен. Засега, според информациите, не е познато во која мера теснецот навистина е миниран, ниту пак кога би можел да заврши конфликтот.

Свет | пред 5 дена

Русија предупредува на „можен директен судир“ со НАТО поради активностите во близина на Колскиот Полуостров

Рускиот амбасадор во Норвешка, Николај Корчунов, изјави дека зголемените активности на НАТО во близина на стратешки руски објекти на Колскиот Полуостров претставуваат ризик од директна воена конфронтација.Во интервју за руската агенција ТАСС, дипломатот оцени дека приближувањето на воената инфраструктура и распоредувањето офанзивни системи на земјите членки на Алијансата кон руските граници ја засилува, како што рече, заканата по националната безбедност на Русија.Корчунов нагласи дека „конфронтациските дејствија“ на НАТО во однос на рускиот стратешки потенцијал во арктичкиот регион ја поткопуваат регионалната и глобалната стабилност. Според него, ваквите потези го зголемуваат ризикот од ненамерна ескалација и сценарио што би можело да прерасне во директен судир.Тој предупреди и дека можната ескалација би можела да има тешки последици за сите инволвирани страни, оценувајќи дека безбедносната ситуација на северот станува сè почувствителна поради зголеменото воено присуство и маневри во поширокиот арктички појас.

Свет | пред 6 дена

НАТО: Европските земји ја „разбрале пораката“ од Трамп, меѓу нив и Хрватска и Црна Гора

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави дека европските земји ја сфатиле пораката од американскиот претседател Доналд Трамп и сега активно работат на спроведување на договорите за користење воени бази.Тој наведе дека имало одредено разочарување од американска страна, но дека европските сојузници реагирале и преземаат чекори за исполнување на билатералните договори.Меѓу земјите кои, според него, ги спроведуваат овие барања се и членки на НАТО, како Хрватска, Црна Гора, Романија, Португалија, Грција, Италија, Велика Британија, Франција и Германија. Овие држави се вклучени во обезбедување логистичка и инфраструктурна поддршка за американската војска.Руте додаде дека се зголемува бројот на земји кои изразуваат подготвеност да учествуваат во безбедносни мисии поврзани со Ормускиот теснец по евентуалното завршување на конфликтите во регионот.Во меѓувреме, Шпанија соопшти дека нејзините воени бази нема да се користат за операции против Иран, што отвори дополнителни разлики во ставовите меѓу сојузниците. Трамп, пак, изрази незадоволство од дел од членките на НАТО, оценувајќи дека не придонесуваат доволно во поддршката на САД.

Свет | пред 1 седмица

НАТО изненаден од повлекувањето на американски војници: „Трамп ја измислил бројката“

Високи претставници на НАТО не биле претходно информирани за одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да повлече околу 5.000 американски војници од Германија во наредните шест до дванаесет месеци.Според извештаи на „Еуроњуз“, одлуката била објавена од Пентагон без претходни консултации со сојузниците, што предизвикало изненадување и бројни отворени прашања во рамките на алијансата. Засега не е познато од кои единици ќе се повлечат војниците, ниту како тоа ќе влијае врз безбедносната структура на НАТО во Европа.Трамп дополнително најавил дека намалувањето на американското воено присуство во Германија би можело да биде и поголемо од првично најавеното, но без конкретни детали за бројките или роковите.Од НАТО посочуваат дека се во комуникација со САД за да ги разјаснат деталите, нагласувајќи дека ваквите потези ја зголемуваат потребата Европа да преземе поголема одговорност за сопствената одбрана.Американски извори за „Еуроњуз“ оценуваат дека одлуката нема јасна стратегија и дека бројката од 5.000 војници е произволна, додека дел од воените аналитичари сметаат дека влијанието врз безбедноста во Европа би било ограничено поради променетиот карактер на современото војување.Американските сили се присутни во Германија уште од периодот на Студената војна и моментално бројат над 36.000 војници, што се смета за важен дел од американското воено присуство во Европа.

Свет | пред 1 седмица

Норвешки министер за одбрана: Русија нема шанси против НАТО

Норвешкиот министер за одбрана Торе О. Сандвик во интервју за ТВР Ворлд изјави дека Русија „нема никакви шанси“ во евентуален воен конфликт со НАТО, нагласувајќи дека воената надмоќ на Алијансата, особено во воздухопловните сили, би била одлучувачка.Тој истакна дека, за разлика од ситуацијата во Украина, каде што ниту една страна нема целосна контрола врз воздушниот простор, НАТО би воспоставил воздушна доминација многу брзо во секој можен конфликт. „НАТО има импресивна сила. Би имале целосна контрола над воздушниот простор“, изјави Сандвик, посочувајќи на напредните ловци од петта генерација и повеќедоменските операции кои ги интегрираат воздушните, поморските и кибернетските капацитети.Неговите изјави доаѓаат во период на зголемена загриженост кај балтичките и нордиските земји за можни инциденти во Балтичкото Море, додека украинскиот претседател Володимир Зеленски и шведските безбедносни служби предупредуваат на ризик од ескалација и хибридни притисоци.Сандвик додаде дека Русија е значително ослабена поради војната во Украина. „Владимир Путин не може да победи во Украина. Против НАТО нема шанси“, рече тој, оценувајќи дека руските копнени сили претрпеле големи загуби и дека нивната воена позиција е ослабена и во арктичкиот регион и долж норвешката граница и покрај зголемените активности во подводните и воздушните операции.Тој исто така порача дека Европа мора да ги зголеми инвестициите во одбраната и индустриското производство за да ја зајакне долгорочната безбедност, нагласувајќи ја потребата од поддршка за Украина со цел, како што рече, да се запре Русија.Норвешка во меѓувреме ја проширува соработката со сојузниците, вклучително и заедничка набавка на нови подморници со Германија и поголема интеграција во нордиските одбранбени системи.

Свет | пред 1 седмица

Туск: НАТО се распаѓа, ситуацијата е катастрофална

Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека најголемата закана за трансатлантската заедница не доаѓа од надворешни непријатели, туку од внатрешното разединување на сојузот. Во објава на социјалните мрежи, тој оцени дека постои опасен тренд на постепено распаѓање на партнерството и повика на заеднички напори за негово надминување.Изјавата доаѓа во период на засилени тензии во рамките на НАТО, особено поради несогласувањата околу американско-израелскиот воен ангажман против Иран.Дополнителен притисок врз односите предизвика најавата на САД за повлекување на околу 5.000 американски војници од Германија. Американскиот претседател Доналд Трамп претходно посочи дека размислува за намалување на военото присуство во земјата, откако германскиот канцелар Фридрих Мерц ја критикуваше американската стратегија во конфликтот со Иран.Трамп изрази незадоволство и од позициите на Италија и Шпанија, најавувајќи дека е можно повлекување на американски сили и од тие земји. Според него, дел од европските партнери не покажале доволна поддршка во актуелната криза.Овие случувања дополнително ги продлабочуваат разликите меѓу сојузниците и отвораат прашања за иднината на трансатлантските односи.

Свет | пред 1 седмица

Тензии во НАТО: можно откажување на самит во изборната година во САД

НАТО разгледува можност за укинување на практиката на одржување годишни самити, што се толкува како обид да се избегнат потенцијално напнати средби со американскиот претседател Доналд Трамп во завршната година од неговиот мандат.Според повеќе дипломатски извори, дел од земјите членки се залагаат за намалување на фреквенцијата на самитите или нивно одржување на секои две години, со цел да се намали политичкиот притисок и да се подобри квалитетот на донесените одлуки. Иако сè уште нема конечна одлука, се разгледува можноста во 2028 година, која се совпаѓа со претседателските избори во САД, самит воопшто да не се одржи.Алијансата во последните години редовно организира самити, но дел од дипломатите предупредуваат дека честите средби создаваат притисок за брзи и атрактивни резултати, наместо за долгорочно планирање и стратешка координација.Трамп, кој во повеќе наврати ги критикуваше сојузниците за недоволни трошоци за одбрана и за ограничена поддршка во воените операции, се смета за еден од факторите што ја поттикнуваат оваа дебата. Воедно, неговите изјави за можноста САД да го напуштат Алијансата дополнително ја зголемуваат загриженоста меѓу партнерите.И покрај овие дискусии, од НАТО порачуваат дека редовните консултации меѓу сојузниците ќе продолжат, без оглед на тоа дали ќе се одржуваат годишни самити или ќе се воведе поинаков модел на состаноци.

Свет | пред 1 седмица

Шпанскиот премиер Санчез: Не работиме со мејлови, туку со официјални ставови на САД

Шпанскиот премиер Педро Санчез реагираше на извештаите дека САД разгледуваат можни мерки против сојузници во НАТО кои не го поддржале американско-израелскиот конфликт со Техеран.Според Ројтерс, во интерен допис од Пентагон се споменува можност САД да ја суспендираат Шпанија од воениот сојуз, иако таков потег не е предвиден со договорот врз кој се темели НАТО.Санчез не сакаше директно да го коментира дописот, туку пред новинарите на самитот на Европската Унија на Кипар изјави: „Ние не работиме со мејлови. Работиме со официјални документи и официјални ставови, во овој случај, на Владата на Соединетите Американски Држави.“Тој додаде дека ставот на Шпанија е јасен и вклучува целосна соработка со сојузниците, но секогаш во рамките на меѓународното право.

Свет | пред 2 седмици

Тензии на Балтикот: Москва обвинува за планови за блокада

Русија ги обвини европските земји дека за време на неодамнешните воени вежби предводени од Обединетото Кралство вежбаат сценарија за поморска блокада и можно заземање на регионот Калининград.Руската државна агенција РИА Новости ги пренесе изјавите на заменик-министерот за надворешни работи Александар Грушко, кој посочи дека вежбите на Заедничките експедициски сили (JEF) – коалиција на северноевропски држави – сè повеќе вклучуваат брзи операции на Арктикот, во северниот Атлантик и Балтичкото Море.Според Грушко, вежбите опфаќаат сценарија кои симулираат изолирање на Калининград – руска енклава меѓу Полска и Литванија.Тој додаде дека воената активност во регионот се интензивирала во последните години, додека европските сили ја зголемуваат својата оперативна подготвеност.Грушко се осврна и на НАТО-операцијата „Baltic Sentry“, започната по оштетувањето на енергетските и комуникациските кабли на дното на Балтичкото Море, тврдејќи дека нејзина цел е контрола на клучните поморски правци и ограничување на пратките поврзани со Русија.„НАТО намерно се движи кон поголема конфронтација во овој дел од Европа“, изјави тој.Инаку, Заедничките експедициски сили опфаќаат 10 земји: Обединетото Кралство, Данска, Финска, Естонија, Исланд, Летонија, Литванија, Холандија, Шведска и Норвешка. Коалицијата е основана во 2015 година и е наменета за брзи реакции во кризни ситуации, одвраќање закани и операции во Балтичкиот и арктичкиот регион.Рускиот претседател Владимир Путин претходно предупреди дека евентуална блокада на Калининград може да ескалира во поширок конфликт меѓу Русија и НАТО, нагласувајќи го стратешкото значење на Балтичкиот регион во услови на зголемени тензии.

Свет | пред 2 седмици

Европа треба да гради сопствена одбрана, порача Расмусен

Поранешниот генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, оцени дека односот на американскиот претседател Доналд Трамп кон сојузниците во НАТО е болен и предупреди дека Европа мора брзо да ја намали зависноста од американската безбедносна архитектура.Во разговор за утринската програма „Европа денес“ Расмусен изјави дека европските држави треба да се насочат кон зајакнување на сопствените одбранбени капацитети и, каде што е можно, да даваат предност на европско вооружување наместо на американско.Тој истакна дека ова е, според него, најголемиот предизвик со кој се соочува НАТО во неговата историја и додаде дека Европа мора да стане способна да се потпира на сопствени сили. Според него, неопходно е зајакнување на одбраната и создавање посилна европска одбранбена структура преку поблиска соработка меѓу државите.Расмусен предупреди дека Европа не смее да биде наивна и дека во одредени околности треба да се даде предност на европско оружје и муниција со цел намалување на зависноста од надворешни партнери, меѓу кои ги наведе и САД.Поранешниот дански премиер, кој подоцна ја извршуваше функцијата генерален секретар на НАТО, рече дека денеска со жалење гледа на состојбата во трансатлантските односи. Тој нагласи дека уште од младоста ги сметал САД за природен лидер на слободниот свет и дека со нив тесно соработувал за време на својата политичка кариера, но дека денес заклучокот за намалување на зависноста од Америка е тежок, но неопходен.Расмусен оцени дека довербата во сојузот била дополнително потресена по изјавите на Трамп во врска со Гренланд, кои, според него, претставувале сериозен сигнал за иднината на НАТО. Тој смета дека евентуален обид за присилно преземање на територија од сојузник би значел крај на сојузот.Тој се осврна и на зголемените тензии меѓу САД и дел од европските членки на НАТО, поврзани со различни ставови околу воените ангажмани и улогата на Алијансата. Според него, ваквите несогласувања придонесуваат за дополнително заострување на односите и за создавање на наратив дека НАТО не функционира како целосно обединет систем.И покрај тоа, Расмусен смета дека Европа има можност да ги редефинира односите со САД преку поактивна и порамноправна позиција, вклучително и преку зајакнување на сопствената безбедност и појасни политички барања во однос на заедничките интереси.

Свет | пред 2 седмици

НАТО: Ќе преземеме сè за одбрана на Турција

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Анкара изјави дека Алијансата ќе преземе сè што е потребно за одбрана на Турција, нагласувајќи дека членките на НАТО остануваат целосно посветени на заштита на безбедноста на своите сојузници. Оваа изјава, како што е наведено во соопштенијата, доаѓа во контекст на зголемени безбедносни тензии во регионот.Руте наведе дека НАТО реагирал на конкретни закани и дека во претходниот период биле пресретнати балистички ракети кои, според неговите тврдења, биле насочени кон турска територија, при што истакна дека Алијансата е подготвена за секој вид закана, како што е наведено во неговата изјава.Тој додаде дека НАТО ќе продолжи да ја поддржува Турција и сите останати земји членки, особено во услови на зголемени безбедносни предизвици, нагласувајќи дека одбранбените капацитети мора постојано да се унапредуваат, како што е пренесено во официјалните информации.Во рамки на посетата, Руте ја пофали развиената турска одбранбена индустрија и истакна дека понатамошниот технолошки развој е клучен за безбедноста на Алијансата, при што овие ставови беа изнесени во соопштение од НАТО.Тој најави и средба со турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган, на која се очекува да се разговара за безбедносната соработка и зајакнување на одбранбените капацитети, како што е наведено во најавите за посетата.

Свет | пред 2 седмици

НАТО пресретна руски бомбардери над Балтикот

НАТО пресретнал руски стратешки бомбардери и ловци над Балтичкото Море. Во акцијата на источното крило на Алијансата учествувале француски ловци „Rafale“, кои полетале од воената база во Литванија, каде се распоредени во рамки на долгогодишната НАТО мисија за воздушен надзор, пишува Euronews.Француските ловци, вооружени со ракети воздух-воздух, им се придружиле на авиони од Шведска, Финска, Полска, Данска и Романија. Сите тие полетале за да ја надгледуваат руската формација, соопштил францускиот одред.Руската мисија над Балтичкото Море вклучувала два надзвучни бомбардери Tu-22M3, како и околу десет борбени авиони Su-30 и Su-35, кои се менувале во придружба на бомбардерите.Руското Министерство за одбрана соопштило дека летот бил однапред планиран и се одвивал во воздушен простор над неутрални води на Балтичкото Море. Летот траел повеќе од четири часа.„Во одредени делови од рутата, бомбардерите беа придружувани од ловечки авиони на странски држави“, наведуваат од руското министерство.Тие додаваат дека руските летови редовно се изведуваат над Арктикот, Северниот Атлантик, Тихиот Океан, како и Балтичкото и Црното Море, и дека се во согласност со меѓународните правила за користење на воздушниот простор.НАТО редовно подигнува борбени авиони за да пресретнува руски воени летала кои се приближуваат или летаат блиску до воздушниот простор на Алијансата, често поради недостиг на вклучени транспондери и ненаправени планови за лет.

Свет | пред 2 седмици

Русија со закани кон четири НАТО членки

Секретарот на Советот за безбедност на Русија, Сергеј Шојгу, упати предупредување до Финска, Естонија, Латвија и Литванија дека Москва го задржува правото на „самоодбрана“ доколку украински дронови вршат напади врз руска територија користејќи го нивниот воздушен простор.Шојгу, кој беше министер за одбрана на почетокот на инвазијата во 2022 година, без да приложи докази, тврдеше дека нападите врз Русија сè почесто се изведуваат преку воздушниот простор на овие земји.„Постојат две можности: или западните системи за противвоздушна одбрана се неефикасни, или овие држави намерно дозволуваат користење на нивниот простор, што значи дека се активни учесници“, изјави тој, повикувајќи се на член 51 од Повелбата на ОН, кој се однесува на правото на самоодбрана.Од друга страна, од Украина доаѓаат спротивни тврдења. Заменик-министерот за надворешни работи Андриј Сибига изјави дека постојат разузнавачки информации оти Русија намерно пренасочува дронови кон балтичките земји и Финска со цел да предизвика тензии.Балтичките држави ги отфрлија руските обвинувања, оценувајќи ги како неосновани и дел од пропаганда, додека НАТО внимателно ги следи случувањата.Ова е уште едно во серијата предупредувања од Москва кон европските земји, во време кога расте загриженоста дека конфликтот може дополнително да се прошири надвор од границите на Украина.

Свет | пред 3 седмици

Нов удар од Вашингтон: Трамп вели НАТО сам си создал проблем

Американскиот претседател Доналд Трамп упати остри критики кон НАТО, тврдејќи дека Алијансата не ги поддржала САД кога тоа било потребно.„Трошиме билиони долари за НАТО, а кога ги замолив да се вклучат во една многу помала ситуација – не застанаа зад нас. Никој од нив“, изјави Трамп од Белата куќа, пренесува The Guardian.Тој додаде дека САД во минатото стоеле зад Украина кога се соочувала со проблеми, но изрази сомнеж дека европските сојузници би возвратиле со иста поддршка во случај на сериозна криза.„Не верувам дека би застанале зад нас во големи проблеми, и затоа мислам дека самите си создадоа проблем“, рече Трамп.Паралелно со критиките, Трамп најави дипломатска иницијатива, посочувајќи дека во наредните денови очекува средба меѓу лидерите на Израел и Либан во Вашингтон.Според него, станува збор за потенцијално историски состанок, прв по повеќе од четири децении, кој би можел да отвори пат за поширок договор на Блискиот Исток.Изјавите доаѓаат во период на зголемени геополитички тензии, при што односите меѓу САД и сојузниците повторно се ставаат под лупа.

Свет | пред 3 седмици

НАТО ќе стане „поевропски“: расте загриженоста за улогата на САД

Европа сè поинтензивно размислува за сопствена одбранбена архитектура во рамки на НАТО, во услови на зголемена неизвесност околу улогата на САД во Алијансата. Планот, кој неформално се нарекува „европски НАТО“, добива на значење особено по промената на ставот на Германија, која долго време се спротивставуваше на ваков пристап.Иницијативата предвидува зајакнување на европската улога во командните структури и дополнување на американските воени капацитети со европски ресурси. Целта не е создавање паралелен сојуз, туку обезбедување континуитет во одбраната, вклучително и одвраќање на Русија, дури и во сценарио во кое САД би се повлекле или би одбиле да интервенираат.Клучниот пресврт доаѓа од Берлин, каде новата влада предводена од канцеларот Фридрих Мерц почнува да ја преиспитува традиционалната зависност од американската безбедносна поддршка. Според проценките во европските кругови, ваквата промена е поттикната од сомнежите во долгорочната посветеност на Вашингтон, особено во контекст на изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп.Европските лидери сè поотворено зборуваат за потребата континентот да преземе поголема одговорност за сопствената безбедност. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, неодамна оцени дека Алијансата во иднина ќе биде „повеќе водена од Европа“, додека финскиот претседател Александар Стуб истакна дека процесот на префрлање на товарот од САД кон Европа веќе е во тек.И германскиот министер за одбрана Борис Писториус нагласи дека Европа мора да ја засили својата улога, додавајќи дека НАТО треба да стане „поевропски“ за да ја зачува својата трансатлантска суштина.

Свет | пред 3 седмици

Турција: НАТО нема обврска да помага во војна против Иран

Членките на НАТО немаат обврска да им помагаат на Соединетите Американски Држави и Израел во евентуален конфликт со Иран, порача турскиот министер за трговија Омер Болат, откако од Вашингтон беше испратен притисок за брзо решавање на кризата во Ормутскиот теснец.Изјавата доаѓа по ултиматумот што американскиот претседател Доналд Трамп го упати до генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, барајќи во рок од неколку дена да се најде решение за повторно отворање на клучниот поморски правец.И покрај привременото примирје, пловидбата низ Ормутскиот теснец останува ограничена, а меѓународна коалиција од околу четириесет држави работи на стратегија за обезбедување на поморските рути.„НАТО е првенствено присутен како сила за одвраќање со цел зачувување на мирот и безбедноста на европскиот континент, но и во светот“, изјави Омер Болат.Тој потенцира дека Алијансата има јасно дефинирана одбранбена улога и дека нејзините членки имаат право да укажат на тоа во актуелната ситуација.„Да“, одговори Болат на прашањето дали членките имаат право да го потсетат Трамп дека НАТО е одбранбен сојуз и не учествувал во планирањето на конфликтот.Дел од земјите членки веќе претходно ги одбиле американските повици за поддршка на воена кампања против Иран, нагласувајќи дека не биле консултирани пред започнувањето на операциите.Воедно, тие повторно ја потврдија позицијата дека Алијансата не е обврзана да се вклучи во конфликти кои не се поврзани со колективната одбрана, отфрлајќи ги тврдењата дека имаат должност автоматски да интервенираат заедно со Соединетите Американски Држави.

Свет | пред 1 месец

Дмитријев: Руте не може да ја заштити „пропаднатата“ НАТО алијанса

Кирил Дмитријев, претставник на рускиот претседател за инвестиции и економска соработка со странство и директор на Рускиот фонд за директни инвестиции, остро го критикуваше генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.На социјалната мрежа X, Дмитријев напиша дека „пропаднатиот Руте не успеал да ја заштити пропаднатата НАТО алијанса“, реагирајќи на изјави на Руте за состанокот со американскиот претседател Доналд Трамп за состојбата во Алијансата.Руте претходно призна дека некои земји членки на НАТО „паднале на тестот“ поставен од САД, додека претставничката на Белата куќа, Керолина Ливит, потврди дека американскиот напад врз Иран се смета за тест за Алијансата, на кој НАТО, според САД, не успеал.

Свет | пред 1 месец

Вашингтон го притиска НАТО: „За неколку дена“ да достави планови за обезбедување на Ормускиот теснец

САД побарале од НАТО-сојузниците во рок од неколку дена да предложат конкретни планови за обезбедување на слободната и безбедна пловидба низ Ормускиот теснец – една од најважните енергетски и трговски артерии во светот. Барањето доаѓа во контекст на засилени тензии на Блискиот Исток и зголемени ризици за поморскиот сообраќај низ Персискиот Залив.Според информациите објавени денес, американската страна инсистира на „конкретни обврски“ од европските сојузници, со цел најавената поддршка да се преточи во оперативни решенија – од распоредување капацитети и логистичка поддршка, до координација на патролирање и реагирање во случај на инциденти.Барањето било претставено во серија состаноци и разговори меѓу американски и НАТО-претставници, вклучително и во Белата куќа, каде се одржал состанок меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте. Разговори имало и во Пентагон и во Стејт департментот, како дел од пошироките консултации за улогата на Алијансата во актуелната безбедносна криза.Во јавните изјави по средбата, Руте разговорот го опишал како „искрен“ и отворен, иако, како што се наведува, постојат јасни несогласувања. Во исто време, американската администрација, според наводите, останува незадоволна од нивото и формата на европскиот ангажман во неодамнешните операции поврзани со Иран.Темата дополнително ја оптоваруваат и претходните тензии меѓу Вашингтон и Алијансата, кои, како што се посочува, постоеле и пред најновата ескалација на Блискиот Исток, а делумно се врзувале и за политички несогласувања околу Гренланд. Во таква атмосфера, барањето за брзи и прецизни планови за Ормутскиот теснец се чита како тест за кохезијата на НАТО и за подготвеноста на европските членки да преземат поголем дел од ризикот и одговорноста на терен.Ормускиот теснец е тесен морски премин со огромно стратешко значење, преку кој минува значителен дел од глобалниот извоз на нафта и гас. Секое нарушување на безбедноста таму може да предизвика економски и политички потреси далеку надвор од регионот – што ја објаснува итноста со која САД бараат одговори и планови од сојузниците.

Свет | пред 1 месец

Трамп најавува можност за излегување од НАТО, Руте ја брани улогата на алијансата

Претседателот на САД, Доналд Трамп, повторно го критикуваше НАТО, истакнувајќи дека алијансата не ги поддржала САД во конфликтот со Иран, откако се сретна со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Вашингтон.„НАТО не беше тука кога ни требаше и нема да биде тука и кога повторно ќе ни биде потребен“, напиша Трамп на својата социјална мрежа.Руте го опиша состанокот како искрен и отворен, и покрај јасните несогласувања, а Белата куќа не објави детали од разговорите. Пред средбата, Трамп ја најави можноста за излегување на САД од НАТО, откако неколку членки одбија да помогнат во повторното отворање на Ормускиот Теснец.Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, изјави дека Трамп ја „тестирал“ алијансата, додавајќи дека НАТО „му го сврте грбот на американскиот народ, кој ја финансира одбраната на своите членки“.Од своја страна, Руте потврди дека европските земји обезбедиле бази, логистика и прелети за поддршка, и нагласи дека светот е побезбеден поради мерките за деградирање на нуклеарните капацитети на Иран.„Големо мнозинство членки не ја сметаат војната во Иран за нелегална и се согласуваат дека е важно да се намалат нуклеарните закани“, истакна тој.

Свет | пред 1 месец

Белата куќа го обвини НАТО дека им свртел грб на САД среде кризата со Иран

Белата куќа дополнително ја заостри реториката кон сојузниците, обвинувајќи го НАТО дека „им свртел грб“ на САД во екот на меѓународната криза поврзана со конфликтот со Иран.Портпаролката Каролин Ливит ја пренесе пораката на претседателот Доналд Трамп, кој смета дека Алијансата „била на тест и не го поминала“. „Навистина е жалосно што НАТО во изминатите шест недели му сврте грб на американскиот народ“, изјави Ливит, додавајќи дека токму американските даночни обврзници со години ја финансираат одбраната на сојузниците.Овие изјави доаѓаат во контекст на пошироката геополитичка криза, откако Вашингтон прогласи успех на воената операција против Иран и постигна привремено примирје, со најава за продолжување на преговорите за долгорочно решение.Ливит потврди дека Трамп во текот на денот во Вашингтон ќе одржи средба со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, најавувајќи „искрен и отворен разговор“ за иднината на Алијансата.На прашањето дали американскиот претседател размислува за повлекување на САД од НАТО, Ливит не ја исклучи таа можност. „Тоа е тема за која претседателот веќе разговарал и за која дополнително ќе разговара со генералниот секретар Руте“, рече таа, додавајќи дека јавноста наскоро би можела да слушне и директна изјава од Трамп.Најновите пораки од Белата куќа дополнително ги засилуваат тензиите меѓу Вашингтон и сојузниците, во време кога паралелно се водат чувствителни преговори за безбедноста и стабилноста на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 месец

Напнатоста околу Иран ја турна НАТО во најголема криза

Американскиот претседател ја засилува реториката и заканите кон Иран, а прашањето е дали НАТО ќе стане колатерална штета на овие конфликти.Бившиот американски амбасадор при НАТО, Иво Далдер, изјавува дека Алијансата „не е мртва“, но е „длабоко оштетена“ поради трансатлантските поделби.„НАТО е скршен“, отворено вели Далдер.Пред повеќе од една година, тој објави статија под наслов „НАТО без Америка: Како Европа може да ја води алијансата замислена за американска контрола“.Сега тој истакнува дека напнатоста околу Иран помеѓу Доналд Трамп и европските сојузници ја турнала Северноатлантската алијанса во „најлошата криза“ во нејзината историја. НАТО токму на 4 април го одбележа својот 77-годишен јубилеј.

Свет | пред 1 месец

„И, војната стигна до Балтикот“: дронови паѓаат во Финска и Балтичките држави, руски нафтени пристаништа во застој

Војната во Украина во последните денови се доближи до границите на Финска и Естонија, откако серија напади со беспилотни летала ја прелеа безбедносната закана кон поширокиот балтички простор. Финскиот премиер Питери Орпо изјави дека не постои држава што може целосно да се одбрани од напади со дронови и дека технологијата се развива со огромна брзина.Во фокусот на случувањата се руските пристаништа Уст-Луга и Приморск во Финскиот Залив, западно и северно од Санкт Петербург, кои, според написот, биле меѓу главните цели на масовни напади со украински дронови. Наводите посочуваат дека пристаништата претрпеле тешки оштетувања и дека прометот бил запрен или значително намален, со дополнителна безбедносно-еколошка закана за регионот.„Кога ветерот дува од исток, ноќе се слушаат борбени авиони, а дење гледаме црн чад од руската страна“, изјавил жител на финското погранично место Виролахти.Се наведува и дека финските медиуми известуваат за напади врз енергетската инфраструктура во околината на Санкт Петербург, како и за зголемена готовност на руската противвоздушна одбрана и привремени затворања на воздушниот простор за цивилен сообраќај. Финските вооружени сили, според пренесените информации, потврдиле дека биле пронајдени три украински дронови на финска територија, а се трага и по четврти.Инциденти се пријавени и во соседството: една беспилотна летала погодила електрана во Естонија, додека друга се урнала во Летонија, при што тамошните власти изразиле уверување дека станува збор за „залутан“ украински дрон.Украина, според текстот, официјално им се извинила на Финска и на балтичките држави за дроновите што завршиле на нивна територија. Воедно, украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха тврдел дека Русија намерно ги насочува беспилотните летала, но фински експерти изразиле скепса кон таквото објаснување.Финскиот премиер Орпо се обидел да ја смири јавноста, нагласувајќи дека земјата е подготвена, но и дека „стопроцентна“ одбрана не постои. Според пренесените проценки, финската успешност во откривање/пресретнување во овие случаи била околу една третина, а дел од леталата биле пронајдени дури по дојави од граѓани и од погранични служби.Случувањата ја засилуваат загриженоста дека војната, преку дронови и напади врз клучна инфраструктура, сè повеќе го допира и североистокот на Европа – со ризици што ги надминуваат директните фронтовски линии и ја ставаат безбедноста на Балтикот под дополнителен притисок.

Свет | пред 1 месец

Трамп ја засилува реториката за излез од НАТО, но законот од 2023 му ги врзува рацете – потпис ставил и Рубио

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја засили реториката за можно напуштање на НАТО, но таквото сценарио се судира со законска пречка усвоена во 2023 година, која ја ограничува можноста Соединетите Држави да се повлечат од Алијансата без јасна поддршка од Конгресот.Според одредбата усвоена како дел од Законот за национална одбрана, одлука за излез од НАТО може да биде донесена само со поддршка од две третини од Сенатот или со посебна одлука на Конгресот. Тоа, во пракса, значи дека претседателот не може еднострано да го „пресече јазолот“ и да ја одведе земјата надвор од Алијансата.Иронијата, велат анализите што кружат во Вашингтон, е во тоа што меѓу авторите на иницијативата од 2023 година бил и Марко Рубио, тогаш сенатор од Флорида, а денес државен секретар. Во тој период Рубио често зборувал за предностите на НАТО и за улогата на Алијансата како столб на американската надворешна политика.Сепак, во понови јавни настапи Рубио ја презеде реториката која до неодамна најчесто се врзуваше за Трамп. Во едно од неговите телевизиски обраќања тој порача дека се согласува со ставот дека САД треба да „разгледаат излез од НАТО“, нагласувајќи дека Алијансата, според него, од инструмент за проекција на американската моќ се претвора во „еднонасочна улица“ каде сојузниците не покажуваат подготвеност да ја следат американската агенда во кризни жаришта.Политичката математика, меѓутоа, ја прави заканата тешко остварлива. Бидејќи републиканците немаат двотретинско мнозинство во Сенатот, ниту доволна сила во двата дома на Конгресот за да протуркаат одлука за повлекување, САД остануваат во НАТО независно од изјавите и притисокот што доаѓа од Белата куќа.Така, и покрај жестоката политичка порака што ја испраќа Трамп, институционалната рамка изградена по искуствата од претходните години останува клучната брана што го чува американското членство во Алијансата – и, парадоксално, во таа брана има и потпис од човекот кој денес јавно ја брани идејата за „преиспитување“ на НАТО.

Свет | пред 1 месец

Полски министер за одбрана: Нема НАТО без САД, но нема ни американска моќ без НАТО

Полскиот министер за одбрана, Владислав Косиниак-Камиш, реагираше на изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп, кој ја доведе во прашање американската посветеност на НАТО. Косиниак-Камиш истакна дека „Нема НАТО без САД, но исто така нема ни американска моќ без НАТО“ и нагласи дека единството и силните врски со Вашингтон остануваат клучни за безбедноста на Полска.Трамп во интервју за „The Telegraph“ го опиша НАТО како „хартиен тигар“ и ги критикуваше европските сојузници за ограничено учество во конфликтот на Блискиот исток, вклучително и за одбивањето да испратат воени бродови за повторно отворање на пловните патишта низ Хормушкиот теснец и ограничувањето на пристапот на САД до регионалните бази.Косиниак-Камиш истакна дека светот се наоѓа во тежок момент и дека е потребно намалување на тензиите. Тој подвлече дека Полска ја зајакнува својата одбрана, издвојувајќи речиси пет отсто од БДП за воени потреби, што е највисоко ниво меѓу членките на НАТО и значително над целта на сојузот од 2,5 отсто.Министерот потврди дека Полска нема да испрати свои системи за противвоздушна одбрана „Патриот“ на Блискиот исток, и нагласи дека зајакнувањето на сопствените воени капацитети е клучно за одбрана на целиот сојуз. Од враќањето на функцијата во 2025 година, Трамп повторно ја критикуваше европската посветеност на одбраната и го доведе во прашање НАТО, создавајќи загриженост меѓу европските партнери.

Свет | пред 1 месец