Минатонеделниот притисок од американскиот претседател Доналд Трамп врз Киев – да го прифати ненадејниот мировен план на Вашингтон или да ризикува да остане без американско оружје и разузнавачки податоци – предизвика шок во европските престолнини. Иако документот потоа беше преработен со учество на Украина и европските партнери, а Трамп изјави дека „рокот е кога ќе заврши“, заканата и натаму тежи врз Киев.
Ова го отвора клучното прашање: може ли Европа да ја замени американската воена помош, и може ли Украина да продолжи да се брани без неа? Според анализата на Политико, одговорот е – Европа не може, но Украина ќе продолжи да се бори.
Според експертите, Европа засега нема капацитет да го исполни она што го нудат САД. Најголемиот проблем се ракетно-противвоздушните системи. Украинската способност да ги пресретне руските балистички проектили речиси целосно зависи од американските системи „Патриот“ и ракетите PAC-3, кои исклучиво ги произведуваат САД.
И покрај тоа што европските држави испраќаат тенкови, муниција и авиони, Молинг од Европскиот центар за политика нагласува дека достигнување на актуелното ниво на американска поддршка е „едвај возможно“.
Важен елемент се и разузнавачките информации. Раното откривање на ракетни напади се темели на густата мрежа американски сателити и системи за набљудување, што Европа ги нема. Без нив, Украина многу потешко би извршувала противудари, особено врз руските системи за противвоздушна одбрана и инфраструктурата во позадина.
Иако Европа сега трошел повеќе од САД, тоа не значи дека ја презела водечката улога. Американската поддршка речиси запре откако Трамп стапи на должност, додека европските држави ја зголемија финансиската помош, најчесто со плаќање на американско оружје преку системот PURL – „листа на приоритетни украински потреби“.
Но, Вашингтон може едноставно да го стопира извозот, независно од комерцијалните интереси на компаниите. „Доволна е една политичка одлука“, предупредува Молинг.
Ако САД навистина престанат да помагаат, Украина би продолжила да се брани, но во многу поопасни услови. Иако земјата денес има една од најсилните одбранбени индустрии во Европа и произведува повеќе дронови, ракети и муниција од кога било, сè уште нема можност самостојно да пресретнува балистички проектили.
Заменик-министерката за одбрана Хана Гвоздиар истакна дека Украина веќе произведува околу 60% од потребното вооружување, но преостанатите 40% вклучуваат високотехнолошки системи кои не може да ги надомести без странска помош.
Експертите предупредуваат дека без американските ракетни системи и разузнавачка поддршка, Украина ќе мора да се бори со „значително поголем ризик“. Но украинската отпорност не е спорна. Војската издржа и во периоди на екстремни недостатоци и под постојани руски напади.
„Украина не капитулираше ниту падна. Ќе продолжи да се бори – со или без Трамп“, оценува Скриченко од Центарот за трансатлантски дијалог.
