Европската комисија предлага нови правила за јавните набавки со кои училиштата, болниците, локалните власти и другите јавни институции во Европската Унија би имале појасна правна основа да им дадат предност на европските производители и услуги.
Предлогот, кој се оценува како нов чекор кон политиката „Купувај европско“, сепак не предвидува општа обврска јавните институции да купуваат исклучиво производи произведени во Европа. Наместо тоа, Брисел сака да им овозможи на јавните нарачатели полесно да ги земат предвид европското потекло, квалитетот, безбедноста на снабдувањето и други стратешки критериуми.
Комесарот за индустриска политика Стефан Сежурне изјави дека новите правила треба да ја отстранат дилемата кај јавните институции дека правилата на ЕУ ги принудуваат секогаш да ја изберат најевтината понуда. Според предлогот, во одредени случаи би можеле да се ограничат или одбијат понуди од земји кои немаат договори со ЕУ за меѓусебен пристап до јавните набавки или не ги почитуваат меѓународните правила во оваа област.
Јавните набавки имаат огромно економско значење за ЕУ. Според Европската комисија, тие претставуваат околу 15 отсто од БДП на Унијата, односно околу 2,6 трилиони евра годишно. Во Брисел сметаат дека ова е значаен, но недоволно искористен инструмент за поддршка на европската индустрија во услови на сè посилна глобална конкуренција.
Една од главните промени е намалувањето на доминацијата на најниската цена при изборот на понуда. Според предлогот, квалитетот би требало да има тежина од најмалку 30 отсто во оценувањето, а кај договорите кои бараат многу работна сила – најмалку 50 отсто. Така, покрај цената, би се земале предвид и квалитетот на работните места, влијанието врз животната средина, отпорноста на синџирите на снабдување, сајбер-безбедноста и ризиците од прекумерна зависност од еден снабдувач.
Брисел особено е загрижен поради зголеменото присуство на кинеските компании на европскиот пазар, чии понуди често се поконкурентни по цена, меѓу другото и поради државни субвенции. Европската комисија веќе преземаше мерки против компании за кои утврди дека добивале државна поддршка што им давала предност во европските јавни набавки.
Сежурне смета дека новите правила ќе ја зголемат и политичката одговорност на локалните власти за начинот на кој се троши јавниот буџет. Доколку некоја власт избере странски производ наместо европски, според него, тоа треба да биде јасна политичка одлука, а не нешто што се оправдува со правилата на ЕУ.
Предлог-регулативата истовремено треба значително да ги поедностави постапките за јавни набавки. Европската комисија предлага трите постојни директиви да бидат заменети со една регулатива, како и воспоставување единствена дигитална платформа преку која компаниите полесно би учествувале на јавни повици во различни земји членки.
Предлогот допрва треба да помине низ Европскиот парламент и Советот на ЕУ, што значи дека во текот на законодавната постапка се можни измени. Новите правила се дел од пошироката промена на индустриската политика на Брисел, кој сè повеќе ја користи јавната потрошувачка како инструмент за зајакнување на европската конкурентност.
