Прекумерното потпирање на генеративната вештачка интелигенција, како што се ChatGPT, Claude и Gemini, може да има негативно влијание врз меморијата, критичкото размислување и способноста за донесување одлуки, покажуваат најновите научни истражувања.
Според американско-британска студија спроведена на 1.222 испитаници, користењето алатки со вештачка интелигенција при решавање математички задачи и вежби за разбирање текст носи подобри резултати на краток рок, но ја намалува подготвеноста за самостојно решавање проблеми кога овие алатки не се достапни.
Истражувачите предупредуваат дека токму истрајноста е еден од најважните предуслови за стекнување знаење и долгорочно учење. Според главната авторка на студијата, Грејс Лиу од Универзитетот „Карнеги Мелон“, брзите одговори што ги нуди вештачката интелигенција им ги одземаат на луѓето можностите сами да учат и да развиваат вештини.
Слични заклучоци покажува и истражување на МИТ од 2025 година, според кое студентите што користеле генеративна вештачка интелигенција за пишување есеи покажале послаби способности за критичко размислување.
Експертите предупредуваат на појавата позната како „когнитивно растоварување“, односно сè почесто препуштање на интелектуалните задачи на технологијата. Според психологот Јохан Шевалере од францускиот Национален центар за научни истражувања (CNRS), мозокот природно се стреми да штеди енергија, па ако одредени ментални активности долго време не се практикуваат, со текот на времето тие можат да ослабат.
Како одговор на овие предупредувања, технолошките компании почнаа да воведуваат нови функции во своите чет-ботови. Така, ChatGPT има „режим за учење“, а Google Gemini нуди „водено учење“, при што, наместо директен одговор, системите поставуваат прашања и ги насочуваат корисниците сами да дојдат до решението.
И покрај загриженоста, научниците нагласуваат дека сè уште недостигаат долгорочни истражувања кои би го покажале целосното влијание на генеративната вештачка интелигенција врз човечкиот мозок. Затоа препорачуваат овие алатки да се користат како помош, а не како замена за сопственото размислување.
