Над 14,5 милиони денари биле исплатени спротивно на законските одредби во системот на социјална заштита во текот на 2024 година, покажува најновиот извештај на Државниот завод за ревизија (ДЗР), кој нотира низа пропусти, недоволни контроли и сериозни слабости во работењето на надлежните институции.
Според ревизорскиот извештај, 235 корисници истовремено користеле пензија и права од социјална заштита, иако тоа е спротивно на законските одредби. Од нив, 190 лица добивале и гарантирана минимална помош и пензија, при што биле неосновано исплатени над 10,7 милиони денари. Кај 40 корисници на социјална сигурност за стари лица биле исплатени дополнителни 3,3 милиони денари, а кај петмина корисници на траен надоместок уште 426 илјади денари.
Ревизорите посочуваат дека една од главните причини за пропустите е нефункционалната размена на податоци меѓу центрите за социјална работа и Фондот за пензиско и инвалидско осигурување. Поради тоа, службениците немале можност системски да утврдат дали барателите или корисниците веќе примаат пензија.
Извештајот открива и други неправилности. Единаесет лица добиле право на социјална сигурност за стари лица без да ја исполнуваат законската старосна граница, при што биле исплатени 3,2 милиони денари. Дополнително, 12 лица истовремено користеле гарантирана минимална помош и надоместок за невработеност, со што биле исплатени уште 740 илјади денари.
ДЗР констатира дека во дел од случаите социјална помош била одобрувана без целосна документација, без непосреден увид во домаќинствата и без редовно преиспитување на правата. Истовремено, ниту Министерството, ниту поголем дел од центрите за социјална работа немале јасно утврдени внатрешни процедури за исплата и контрола на социјалните права.
Ревизијата открила и сомнежи за злоупотреби во Тетово, каде што се водат постапки против вработени поради незаконски исплати, а поднесена е и кривична пријава за фалсификувани медицински наоди за туѓа нега. Кај 23 корисници биле утврдени несогласувања меѓу наодите на стручните комисии и документите во нивните досиеја.
Во 2024 година за социјална помош биле исплатени повеќе од 10 милијарди денари, што претставува раст од околу 30 проценти во однос на претходната година и 15 проценти од вкупните расходи на Министерството за труд и социјална политика.
Ревизорите препорачуваат итно подобрување на законската рамка, воспоставување функционална размена на податоци меѓу институциите, засилување на внатрешните контроли и поефикасен инспекциски надзор, предупредувајќи дека без такви мерки постои сериозен ризик од нови злоупотреби и неефикасно трошење на буџетските средства наменети за најранливите категории граѓани.
