Европските земји разгледуваат нов модел за управување со Ормускиот теснец, со кој би се вовеле доброволни навигациски надоместоци за бродовите, во обид да се обезбеди долгорочна безбедност на еден од најважните светски поморски коридори.
Предлогот, кој би се применувал само со поддршка од Меѓународната поморска организација (IMO), доаѓа во време кога растат тензиите меѓу САД и Иран и кога постои страв од нарушување на глобалната трговија и снабдувањето со нафта и природен гас.
Британскиот заменик-премиер Дејвид Лами предупреди дека воведувањето задолжителни такси за премин низ Ормускиот теснец би било „катастрофално“, но посочи дека во други важни светски теснеци веќе функционираат системи за доброволно финансирање на навигациските услуги.
Во меѓувреме, Вашингтон побара од Иран јавно да гарантира дека теснецот ќе остане отворен за меѓународната пловидба и дека трговските бродови нема да бидат цел на напади. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД ќе продолжат со дипломатските напори, но предупреди дека ќе одговорат доколку биде загрозена американската безбедност.
Посредничка улога во новата иницијатива ја има Оман, која подготви компромисен модел, инспириран од начинот на управување со Малачкиот теснец. Предлогот треба да биде претставен и пред иранските власти, а иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи отпатува во Оман на разговори посветени на безбедноста на пловидбата.
Земјите од Персискиот залив стравуваат дека евентуален договор кој би му дал на Иран поголемо влијание врз Ормускиот теснец може да ја загрози слободата на меѓународната пловидба и да создаде дополнителни политички притисоци.
Прашањето беше разгледувано и на последната седница на Советот на Меѓународната поморска организација во Лондон, каде што Оман повтори дека меѓународното право не дозволува воведување задолжителни такси за транзит низ теснецот, но предложи доброволен механизам за финансирање на подобра навигациска безбедност, заштита на животната средина и подготвеност за поморски несреќи.
Разговорите се водат во сенка на најновата ескалација меѓу САД и Иран, која дополнително ја зголеми загриженоста за безбедноста на Ормускиот теснец – клучна поморска рута преку која секојдневно се транспортира значителен дел од светската нафта и течниот природен гас. Секое нарушување на пловидбата низ овој теснец би можело директно да влијае врз глобалната трговија, цените на енергенсите и стабилноста на светските пазари.
