Европските престолнини се подготвуваат за можен голем хибриден напад со жртви

Европската Унија во последните недели разгледува сценарио во кое сериозен хибриден напад би предизвикал човечки жртви во една од земјите членки. Разговорите меѓу амбасадорите на 27-те држави се одржувале во ограничен формат, без мобилни телефони и помошници, а во фокусот е прашањето како Унијата би реагирала доколку нападот има смртоносни последици.

Разговорите се засилиле по августовскиот инцидент на аеродромот во Лајпциг, каде што бил пронајден дрон со експлозив, објави „Политико“, повикувајќи се на дипломати и функционери кои зборувале под услов на анонимност.

ЕУ и претходно разгледувала различни сценарија поврзани со хибридни закани и има развиено механизам за координација на одговорот на сајбернапади, мешање во избори и саботажи. Сепак, последните разговори се насочени кон можноста за посериозни напади со поголем број жртви.

„Лајпциг ни покажа дека многу сериозен инцидент не е незамислив“, изјавил висок европски дипломат, додавајќи дека Европа мора да биде подготвена за сценарио во кое би имало повеќе жртви.

— реклама —

Европскиот комесар за правда Мајкл Мекграт за „Политико“ изјавил дека европските демократии се соочуваат со сè поголем број закани и дека ЕУ ги зајакнува механизмите за предвидување и откривање на опасностите, системите за рано предупредување и заедничкиот одговор.

Во разговорите меѓу дипломатите и министрите се разгледувало и распоредувањето тимови за итно реагирање, можноста за ставање на дел од средствата на ЕУ на располагање на погодената држава, како и начинот на кој би комуницирале институциите на Унијата во таква ситуација.

Еден функционер на ЕУ оценил дека, со оглед на обемот на руските активности, порано или подоцна би можело да има жртви. Хибридните напади се термин со кој ЕУ и НАТО ги опишуваат различните субверзивни активности што остануваат под прагот на директен воен конфликт.

Во последниот период се регистрирани повеќе вакви инциденти, меѓу кои случајот со дронот на аеродромот во Лајпциг, сомнителен пожар на полска земска станица што управува со комуникациите на „Старлинк“, како и план за поставување запаливи направи во транспортни центри во ЕУ и Обединетото Кралство.

— реклама —

Можноста за човечки жртви отвора и прашање за поделбата на одговорностите меѓу ЕУ и НАТО. Доколку во напад загинат граѓани на членка на една од организациите, притисокот за конкретна реакција би бил голем.

Во некои европски престолнини, сепак, постои загриженост дека ЕУ со ваквите подготовки би можела да навлезе во областите што традиционално се поврзуваат со НАТО. Дел од дипломатите предупредуваат дека преклопувањето на механизмите би можело да создаде забуна и да го забави донесувањето одлуки во критичен момент.

Дополнителна загриженост претставува и безбедноста на комуникациските канали во ЕУ и можноста чувствителните разузнавачки информации да протечат. Поради тоа, некои држави најчувствителните информации претпочитаат да ги споделуваат во рамките на НАТО.

— реклама —

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во својот последен говор за состојбата во ЕУ во Стразбур, предложи воспоставување „протокол за итни безбедносни ситуации“, кој би требало да им помогне на земјите членки во координацијата при сериозна безбедносна криза.

Протоколот, заедно со предлогот за формирање „Европски совет за безбедност“, се очекува да биде дел од новата „Европска безбедносна стратегија“, која според дипломатски извори треба да биде објавена на почетокот на ноември.

Дел од дипломатите, сепак, сметаат дека не е неопходно создавање нови механизми, бидејќи ЕУ веќе го има Интегрираниот политички одговор на кризи (IPCR). Овој механизам овозможува земјата што претседава со Унијата, на барање на погодената држава, да свика итни состаноци со учество на експерти од НАТО, Обединетите нации и други меѓународни организации.

Во случај на голем хибриден напад, конечната одлука за начинот на реакција би останала кај погодената држава. Франција во 2015 година, по терористичките напади во „Батаклан“, го активираше членот 42.7 од договорите на ЕУ, кој предвидува клаузула за заемна помош. Тоа е единствениот случај досега во кој оваа одредба била активирана.

— реклама —

Експертите посочуваат дека за да се избегне преклопување на надлежностите, НАТО би можел да се фокусира на размена на разузнавачки информации и воено одвраќање, додека ЕУ би имала поголема улога во цивилниот одговор.

Според Теија Тииликаинен, директорка на Европскиот центар за извонредност за спротивставување на хибридните закани, координацијата на ЕУ може да биде корисна, но не може да ги замени националните мерки за отпорност.

Европските експерти истовремено предупредуваат дека од руската перспектива нема голема разлика меѓу ЕУ и НАТО кога станува збор за носењето одлуки и одговорот на безбедносните закани.