Германија се соочува со комбинација од проблеми што сè посериозно го доведуваат во прашање моделот врз кој со децении ја градеше својата економска моќ. Слабеењето на конкурентноста на германските производи се надополнува со недостигот од квалификувани работници, високите производствени трошоци, слабите инвестиции и зголемената конкуренција на глобалниот пазар.
Најновото истражување на минхенскиот институт Ifo покажува дека 25,4 проценти од германските компании сметаат оти нивната конкурентска позиција на пазарите надвор од Европската Унија се влошила. Дополнителни 17 проценти забележуваат пад на конкурентноста и на единствениот европски пазар.
Само 5,2 проценти од компаниите гледаат подобрување надвор од ЕУ, додека во рамките на Унијата таков став имаат 6,3 проценти.
Особено загрижувачка е состојбата во автомобилската индустрија, каде што 43 проценти од компаниите пријавиле влошување на конкурентската позиција надвор од ЕУ. Следуваат производството и преработката на метали со 29,1 процент, хемиската индустрија со 26 проценти и машинството со 25,5 проценти.
Токму овие сектори со децении беа меѓу главните носители на германскиот извозен модел. Автомобилите, машините, хемиските производи и индустриската опрема се потпираа на комбинацијата од висок квалитет, технологија и репутација, која им овозможуваше на германските компании да постигнуваат повисоки цени од конкуренцијата.
Сега, сепак, конкурентите напредуваат, а цената станува сè поважен фактор. Од Ifo предупредуваат дека проблемот не може да се надмине само со неколку подобри квартали. Според Клаус Волрабе, слабата конкурентност има структурни причини, поврзани со трошоците, продуктивноста, инвестициите и глобалната конкуренција.
Еден од најголемите проблеми е и недостигот од квалификуван кадар. Во јули, 23,2 проценти од германските компании пријавиле недостиг од работници со соодветни квалификации, што е раст во однос на 21,1 процент во април.
Иако бројката е под долгорочниот просек од 31,7 проценти, нејзиното повторно зголемување покажува дека проблемот не исчезнал. Слабата економска активност и намалената потреба за нови вработувања само привремено го ублажиле.
Во градежништвото недостиг од квалификуван кадар пријавуваат 32,6 проценти од компаниите, во услужниот сектор 25,7 проценти, а во производството 18,7 проценти. Во некои професии состојбата е уште посериозна. Кај правните и даночните советници и ревизорите уделот достигнува 64,7 проценти, додека во телекомуникациите е 31,1 процент.
Проблемот дополнително го усложнува демографската слика. Германија старее, голем број искусни работници се приближуваат кон пензионирање, а помладите генерации не се доволно бројни целосно да ги заменат.
Затоа Германија сè повеќе се потпира на привлекување квалификувани работници од странство. Но и тоа не е брзо решение, бидејќи јазичните бариери, бирократијата, признавањето на дипломите и квалификациите и недостигот од достапно домување го отежнуваат процесот.
Дополнително, автоматизацијата, роботиката и вештачката интелигенција можат да ја намалат потребата од дел од работната сила, но истовремено создаваат потреба од нови инженери, програмери и техничари. Технологијата, затоа, може да биде дел од решението, но не може целосно да го надомести недостигот од човечки капитал.
Сепак, германската индустрија сè уште има значајни адути. Машинската индустрија, на пример, во јуни доби поддршка од странската побарувачка. Според VDMA, силниот јуни помогнал да се ограничи падот на извозот на машини во првата половина од 2026 година.
Но и овој сектор продолжува да се соочува со геополитички ризици, царини и слабеење на побарувачката на одделни пазари.
Дополнителен притисок доаѓа и од пазарот на труд. На 17 и 18 август, околу 11.000 пристанишни работници учествуваа во 24-часовен предупредувачки штрајк на германските пристаништа. Синдикатот Ver.di бара зголемување на платите за 8,2 проценти, односно најмалку 2,50 евра на час, додека работодавачите понудиле раст од 5,1 процент во договор со времетраење од 19 месеци.
Штрајкот не е причина за слабеењето на германската конкурентност, но ја покажува тешката економска равенка со која се соочува земјата. Работниците бараат повисоки плати и зачувување на куповната моќ, додека компаниите истовремено мораат да ги контролираат трошоците за да останат конкурентни на светските пазари.
Германија сега се соочува со прашањето како истовремено да ги зголеми платите, да привлече квалификувани работници, да инвестира во нови технологии и енергетска ефикасност, а нејзините производи да не станат прескапи за странските купувачи.
Затоа најновите податоци укажуваат на проблем што оди подлабоко од еден слаб економски циклус. Пред Германија е предизвикот да го приспособи својот индустриски модел кон свет во кој има помалку работници, повисоки трошоци за производство и многу поостра глобална конкуренција.
