КИНА

Кина иницира дијалог со Тајван преку опозицискиот лидер

Кинескиот претседател Си Џинпинг го покани лидерот на опозициската партија Куоминтанг на Тајван да ја посети Кина следниот месец, објави Блумберг. Ова е прво вакво патување на сегашниот претседател на партијата од 2016 година, што во дипломатските кругови се толкува како потенцијален сигнал за ублажување на тензиите во односите меѓу Пекинг и Тајпеј.Поканата наводно му била лично упатена на претседателот на Куоминтанг Ченг Ли-вонг, кој се залага за поблиски врски со континентална Кина во своите јавни настапи. Тој треба да ја посети покраината Џангсу, како и Шангај и Пекинг, со делегација од 7 до 12 април.Дипломатската иницијатива доаѓа во чувствително време, во сенка на зголемените контакти меѓу Тајван и САД. Причината за дополнителните тензии е неодамнешната посета на американски сенатори на Тајван, на што Пекинг остро се спротивстави, нагласувајќи дека не ги прифаќа официјалните контакти на Тајпеј со странски влади.

Свет | пред 15 часа

Рекордно поскапување на горивата во Кина: Владата воведува драстични мерки

Владата на Кина,го ограничи поскапувањето на цените на горивата на приближно половина од износот што инаку би се применил според официјалниот механизам за формирање на цените, објави Ројтерс.Ова прилагодување, поттикнато од растот на цените на нафтата поради американско-израелската војна против Иран, сепак претставува најголемо досега забележано зголемување. Новите цени на горивата се приближија до нивоата од 2022 година, по конфликтот меѓу Русија и Украина.Притисокот врз кинескиот пазар доаѓа во момент кога војната во Иран сè посилно ја потресува глобалната енергетика. Цената на нафтата денеска надмина 113 долари за барел, откако претходно овој месец накратко се доближи до 120 долари.Меѓународните цени на нафтата доведоа до зголемување на цените на горивата кое, според механизмот, би изнесувало околу 0,97 евра по литар, но благодарение на привремената регулација, растот е ограничен на околу 0,85 евра по литар. Разликата, односно заштедата за крајните корисници, изнесува околу 0,12 евра по литар, наведува агенцијата Синхуа.За приватни возила со резервоар од 50 до 60 литри, полнењето бензин од 92 октани ќе биде поевтино за пет до седум евра, додека за тешки камиони со резервоари од 400 до 600 литри заштедата ќе изнесува од 42 до 69 евра по полнење.Ова е првпат од воведувањето на механизмот во 2013 година државата директно да интервенира во регулирањето на цените на рафинираните нафтени производи, истакнуваат експертите.

Свет | пред 6 дена

Кина го мапира морското дно низ океаните, Западот алармира за можни воени цели

Кина спроведува обемна операција за мапирање на морското дно и поставување подводни сензори низ Тихиот, Индискиот и Арктичкиот океан, што предизвикува сериозна загриженост кај западните земји за можните воени импликации.Според анализи, кинеските истражувачки бродови создаваат детална база на податоци за подводниот терен и морските услови, кои би можеле да бидат клучни за операции со подморници и за следење на противнички сили.Еден од бродовите, „Донг Фанг Хонг 3“, во изминатите години пловел во близина на Тајван, американската база Гуам и стратешки делови од Индискиот океан, при што спроведувал истражувања на морското дно и подводната средина.Иако официјално станува збор за научни истражувања, експерти за поморско војување предупредуваат дека ваквите податоци можат директно да се користат за воени цели, особено за навигација, прикривање и распоредување на подморници.Според нив, ваквото мапирање овозможува создавање прецизна „слика“ на подводниот простор, што е клучно за откривање или избегнување на непријателски сили.Операцијата не се ограничува на еден брод, туку вклучува десетици пловила и стотици сензори, поставени во стратешки важни зони, вклучително и околу Јапонија, Филипините, Гуам и во близина на Малакшкиот теснец – една од најважните светски трговски рути.Западните аналитичари предупредуваат дека Кина преку таканаречената „цивилно-воена фузија“ ги интегрира научните истражувања со воените капацитети, што ѝ овозможува да ја намали предноста што со децении ја имаа САД во познавањето на океанските подрачја.Американски претставници веќе укажуваат дека ваквите активности претставуваат стратешки ризик, бидејќи овозможуваат поставување подводни сензори, подобрување на сонарните системи и поефикасно следење на подморници.Дополнително, Кина развива и проект за „транспарентен океан“, кој предвидува масовно поставување сензори што ќе овозможат постојан увид во подводните услови.Аналитичарите оценуваат дека овие активности значително ја менуваат рамнотежата на силите на морето и ја зголемуваат геополитичката тензија, особено во чувствителните региони како Пацификот и Индискиот океан.

Свет | пред 6 дена

Кина: Шокирани сме од таквото тврдење

Портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Лин Ѓан, изјави дека е „неприфатливо убиството на ирански лидери и нападите врз цивилни цели“ и додаде дека Кина секогаш се противи на употребата на сила во меѓународните односи.На прашањето за убиството на Али Ларијани, секретар на Врховниот совет за национална безбедност на Иран, во израелските напади, и информациите дека израелскиот министер за одбрана, Израел Кац, тврдел дека тој и премиерот Бенјамин Нетанјаху овластиле IDF да елиминира било кој висок ирански функционер без дополнително одобрување, Ѓан рече:„Кина е шокирана од таквото тврдење. Доследно се противиме на употребата на сила во меѓународните односи. Убиството на ирански државни лидери и нападите врз цивилни цели се неприфатливи“, додаде Лин.Тој посочи дека во моментов на Блискиот исток беснее војна и дека тензиите ескалираат и се прелеваат.„Брз прекин на огнот и престанок на непријателствата се заедничка цел на меѓународната заедница. Кина ги повикува страните да ги прекинат воените акции и да спречат регионалната ситуација да излезе од контрола“, заклучи Лин.

Свет | пред 1 седмица

Лукашенко преговара со Американците: „Русија и Кина се изоставени од равенката“

Претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, разговараше со американската делегација предводена од специјалниот пратеник на САД, Џон Кол, во Палатата на независноста во Минск.„Разговараме за нашите билатерални односи, од обновување на нормалното работење на амбасадата до ослободување на т.н. политички затвореници. Економските прашања, санкциите, сето тоа заедно“, изјави Лукашенко, пренесува белоруската агенција Белта.Според него, „постојат тон прашања за кои се разговара“.„Преговараме со нив. Тоа е добра работа. Русија и Кина се изоставени од равенката. Ова не е тема за дискусија“, додаде претседателот на Белорусија.Ова е најновата рунда белоруско-американски контакти – Лукашенко веќе неколку пати се сретнал со Џон Кол, а Белта потсетува дека последната средба била во средината на декември 2025 година.

Свет | пред 1 седмица

Шок во Шангај: Ред Бул го повлекува Ферстапен среде трка, Мерцедес маршира кон двојна победа

Втората трка во сезоната 2026 на Формула 1, возена на патеката во Шангај, доби драматичен пресврт поради неочекуваното повлекување на Макс Ферстапен. Од тимот на Ред Бул беше донесена одлука болидот да се тргне од трката, потег што веднаш ја смени динамиката на борбата за поени и ги отвори картите за ривалите.Во моментите кога пристигна веста за повлекувањето, Мерцедес изгледаше како најстабилната сила на патеката и се наметна како главен кандидат за двојна победа. Темпото на нивните возачи им овозможи контрола на трката, а конкуренцијата се обидуваше да одговори со различни стратегии и со ризици кои не секогаш носеа резултат.Зад водечките позиции, трката понуди и силни дуели и инциденти. По излегувањето од бокс, дојде до судир меѓу Естебан Окон и Франко Колапинто, откако двојката влезе во контакт во борба за позиција, што дополнително ја „разби“ средината на поредокот и ја зголеми неизвесноста за тимовите кои ловат бодови.Ферари, пак, се најде во сложена ситуација: борбата меѓу Луис Хамилтон и Шарл Леклер донесе спектакуларни моменти и размена на позиции, но цената беше тактичка дилема и ризик кој, според развојот на настаните, им го отежна нападот врз доминантниот Мерцедес. Со секој круг, стануваше појасно дека трката ќе се решава не само со брзина, туку и со ладна пресметка во одлучувачките фази.Со повлекувањето на Ферстапен и со растечката предност на Мерцедес, Шангај доби приказна што ќе се памети: комбинација од техничка драма, тактички шах и директни дуели на граница на контакт.

Спорт | пред 2 седмици

Кинескиот извоз силно расте и покрај царините на Трамп

Кинескиот извоз забележа силен раст во првите два месеци од годинава, и покрај трговските тензии со Соединетите Американски Држави и царините воведени од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп.Според официјалните податоци, извозот во јануари и февруари пораснал за повеќе од 20 проценти, што е речиси трипати повеќе од прогнозите на економистите. Ваквиот раст ја става Кина на пат повторно да го надмине рекордниот трговски суфицит остварен во 2025 година.Објавата доаѓа во пресрет на посетата на американскиот претседател Доналд Трамп на Кина, каде што на почетокот на април се очекува да се сретне со кинескиот претседател Си Џинпинг.Извозот останува клучен двигател на второто најголемо светско стопанство, кое се соочува со повеќе домашни економски проблеми, меѓу кои слабата потрошувачка на домаќинствата, намалувањето на бројот на населението и кризата на пазарот на недвижности.Најголем придонес за растот на кинескиот извоз има силната побарувачка за електроника, а значително се зголемиле и испораките на земјоделски и индустриски производи.Трговијата со европските земји пораснала за 27,8 проценти, додека извозот кон земјите од АСЕАН – регионална група на држави од Југоисточна Азија во која се Тајланд, Сингапур и Филипините – е зголемен за речиси 30 проценти.Во исто време, кинескиот извоз кон Соединетите Американски Држави опаднал за повеќе од 10 проценти, што се припишува на царините и трговските мерки воведени од Вашингтон со цел да се намали трговскиот дисбаланс меѓу двете земји.Кина неодамна постави нова цел за економски раст меѓу 4,5 и 5 проценти за оваа година, што е нешто пониско од претходниот таргет, кој во голема мера беше постигнат благодарение на силниот извоз.Средбата меѓу Трамп и Си Џинпинг доаѓа во период кога Кина, како и голем дел од азиските економии, се соочува со последиците од глобалните енергетски потреси предизвикани од конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.

Свет | пред 2 седмици

Кина за заканите од САД и Израел: Иранскиот суверенитет, безбедност и територијален интегритет мора да се почитуваат

Пекинг денеска ја изрази својата спротивставеност кон било какви странски дејствија насочени против новиот врховен лидер на Иран, Мојтаба Хамнеи.Кина се противи на мешање во внатрешните прашања на други држави под било каков изговор, а иранскиот суверенитет, безбедност и територијален интегритет мора да се почитуваат“, изјави портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи, Гуо Џиакун, на редовна прес-конференција, одговарајќи на прашање за заканите од САД и Израел.Израел минатата недела предупреди дека новиот ирански врховен лидер ќе биде „цел“, дури и пред синoт на Хамнеи официјално да ја преземе функцијата. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека новиот лидер „нема долго да трае“ без негова согласност.Портпаролката на Кина го опиша именувањето на Хамнеи како внатрешно иранско прашање.Ова е одлука на иранската страна врз основа на нејзиниот устав“, изјави портпаролката Гуо Џиакун на прес-конференција.

Свет | пред 3 седмици

Пекинг повика на прекин на огнот: Светот не смее да се врати на „законот на џунглата“

Кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји изјави дека војната на Блискиот Исток „никогаш не требаше да се случи“, повикувајќи на итен прекин на воените операции и политичко решение на конфликтот.Говорејќи на прес-конференција во Пекинг, тој нагласи дека употребата на сила не може да биде оправдување за конфликт.„Ова е војна која никогаш не требаше да се случи. Силната тупаница не значи и силна причина. Светот не смее да се врати на законот на џунглата“, изјави Ванг.Кинескиот министер ги критикуваше американско-израелските напади врз Иран, оценувајќи дека обидите за промена на режимот нема да добијат поддршка од народот.Пекинг повика на прекин на огнот и запирање на војната, предупредувајќи дека конфликтот не носи корист за никого. Кина, која е еден од најголемите увозници на иранска нафта, претходно ги осуди нападите и побара безбедност во Ормускиот теснец поради значењето за глобалната економија.Ванг истакна и дека е неопходно да се почитува суверенитетот на државите на Блискиот Исток, да се избегнува употребата на сила и мешањето во внатрешните работи на други земји, како и конфликтите да се решаваат преку политички дијалог.По нападите, кинескиот министер за надворешни работи телефонски разговарал со рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров, како и со иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи и други високи дипломати.

Свет | пред 3 седмици

Хегсет: Русија и Кина не се фактор во војната со Иран

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека Русија и Кина не претставуваат важен фактор во конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.„Немам порака за нив и тие всушност не се фактор овде. Нашиот проблем не е со нив“, изјави Хегсет, иако Москва и Пекинг имаат долгогодишни дипломатски и трговски врски со Иран, а Русија и воена соработка со Техеран.Тој нагласи дека фокусот на САД е насочен кон запирање на, како што рече, „иранските нуклеарни амбиции“.Русија и Кина претходно ги критикуваа американско-израелските напади врз Иран. Москва соопшти дека нема докази дека Техеран развива нуклеарно оружје, додека Пекинг повика на итен прекин на нападите.

Свет | пред 3 седмици

Американскиот министер за одбрана: Кина и Русија не се значаен фактор во конфликтот со Иран

Американскиот министер за одбрана, Пит Хегсет, изјави дека Кина и Русија не претставуваат значаен фактор во конфликтот со Иран.Немам порака за нив и тие всушност не се фактор овде, нашиот проблем не е со нив“, рече Хегсет за Русија и Кина, кои имаат долгорочни дипломатски и трговски врски со Иран, а Русија со Техеран е поврзана и со воени односи.Американскиот министер за одбрана додаде дека фокусот на САД е насочен кон ставање крај на како што рече „иранските нуклеарни амбиции“.Русија и Кина претходно ги критикуваа американско-израелските напади врз Иран. Москва соопшти дека не видела докази дека Техеран развива нуклеарно оружје, додека Пекинг повика веднаш прекин на нападите.

Свет | пред 3 седмици

Кина бара итен прекин на војната по нападите врз Иран

Кина се спротивставува на воените напади што ги започнаа Израел и САД против Иран и бара итен прекин на непријателствата, изјави кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји во разговор со израелскиот колега Гидеон Саар, соопшти кинеското Министерство за надворешни работи.„Силата не може навистина да ги реши проблемите; напротив, често создава нови и остава сериозни долгорочни последици. Вистинската вредност на воената моќ не лежи на бојното поле, туку во спречувањето на војната“, го цитира министерството Ванг во телефонскиот разговор со Саар.Ванг нагласил дека Кина верува во решавање на меѓународните и регионалните прашања преку дијалог и преговори и дека ќе продолжи да игра конструктивна улога во смирувањето на ситуацијата.Разговорот следува по серијата телефонски контакти што Ванг ги остварил со министрите за надворешни работи на Иран, Оман и Франција, при што повикал земјите од Заливот да се обединат против, како што навел, надворешното мешање.Во неделата, кинескиот министер разговарал и со шефот на руската дипломатија Сергеј Лавров. Од почетокот на американско-израелските напади, Ванг не разговарал со американскиот државен секретар Марко Рубио.

Свет | пред 3 седмици

Кина ја поддржува одбраната на Иран и повикува на прекин на воените акции

Кинескиот министер за надворешни работи, Ванг И, во телефонски разговор со својот ирански колега искажа дека Пекинг ја поддржува одбраната на Иран од американско-израелските напади, во време на ширење на конфликтот на Блискиот Исток. Преку серија разговори со колеги од Иран, Оман и Франција, Ванг го презентирал ставот на Кина околу ескалацијата на конфликтот, јавува AFP.Во разговорот со иранскиот министер Абас Арагчи, Ванг истакнал дека Пекинг „го негува традиционалното пријателство со Иран“. Според извештајот на државната телевизија CCTV, тој додал:Ја поддржуваме одбраната на суверенитетот, безбедноста, територијалниот интегритет и националното достоинство на Иран, како и заштитата на неговите легитимни права и интереси“.Ванг исто така упатил повик до Соединетите Држави и Израел веднаш да ги прекинат воените операции.Ја повикуваме САД и Израел веднаш да ги запрат воените акции, да избегнат понатамошна ескалација и да спречат ширење на конфликтот низ целиот Блиски Исток“, изјавил Ванг, пренесува CCTV.Во посебен разговор со оманскиот министер за надворешни работи, Бадр Албусаиди, Ванг ги обвинил САД и Израел дека „намерно поттикнуваат војна против Иран“, со што се „кршат целите и принципите на Повелбата на Обединетите нации“. Тој истакнал дека Кина е подготвена активно да учествува во решавање на кризата.Кина е подготвена да одигра конструктивна улога, застапувајќи правда, мир и запирање на војната преку платформата на Советот за безбедност на ОН“, рекол Ванг.За време на разговорот со францускиот колега Жан-Ноел Баро, кинескиот министер предупредил дека светот се соочува со „враќање на законот на џунглата“.Големите сили не можат самоволно да напаѓаат други земји врз основа на својата воена моќ“, истакнал тој, додавајќи дека иранското нуклеарно прашање „мора да се врати на патот на политичко и дипломатско решение“.

Свет | пред 4 седмици

Во Техеран убиен кинески државјанин

По убиството на кинески државјанин во Техеран, Пекинг ги повика сите свои државјани во Иран да ја напуштат земјата „колку што е можно поскоро“, потврди портпаролката на кинеското Министерство за надворешни работи, Мао Нинг.Кинеските државјани се советуваат да ја напуштат земјата преку копнен пат кон Азербејџан, Ерменија, Турција и Ирак. Истовремено, и кинеското амбасадорство во Израел ги советува своите државјани да се евакуираат во безбедни области или да ја напуштат земјата.Кинескиот министер за надворешни работи, Ванг И, го осуди американско-израелскиот напад врз Иран, нарекувајќи го „неприфатлив“, и повика на прекин на огнот.

Свет | пред 4 седмици

Кина повика на итен прекин на американско-израелските операции во Иран

Кина повика на итен прекин на воените операции на Соединетите Американски Држави и Израел во Иран и побара почитување на иранскиот суверенитет и територијален интегритет, пишува Anadolu Agency.Пекинг изрази „голема загриженост“ поради нападите што следеа, откако експлозии го потресоа Техеран.Кинеското Министерство за надворешни работи во соопштение ја нагласи потребата од почитување на безбедноста на Иран.„ина повикува на неодложен прекин на воените дејствија со цел да се избегне понатамошна ескалација на тензиите. Потребно е да се продолжи со дијалог и преговори и да се вложат напори за зачувување на мирот и стабилноста на Блискиот Исток“, се наведува во изјавата објавена на социјалната мрежа Икс.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Маж во Кина фрли дете во река, мајката скокна да го спаси

Во кинеската провинција Гуангдонг се случи шокантен настан кој последниве денови предизвика бурни реакции на социјалните мрежи. Снимка од инцидентот покажува маж како за време на расправија со сопругата фрла дете од мост во реката.Според извештаите на локалните портали, инцидентот се случил во недела во градот Чаочжоу. Судирот меѓу родителите ескалирал пред нивните деца, а во еден момент мажот го зел едното дете и го фрлил во водата. На снимката се гледа како мајката веднаш ја прескокнува заштитна ограда и скокнува во реката за да го спаси детето, а по неа скокнал и мажот. Поминувачи исто така притекнале во помош, и родителите и детето биле извлечени од водата.Локалната полиција покренала истрага, додека кинеските медиуми наведуваат дека случајот предизвикал силна осуда и шок меѓу корисниците на социјалните мрежи.

Свет | пред 1 месец

Судската одлука за царините ја усложни играта меѓу Вашингтон и Пекинг

Одлуката на Врховниот суд на САД со која се поништуваат сеопфатните царини воведени од претседателот Доналд Трамп дополнително ги искомплицира односите меѓу Вашингтон и Пекинг. Иако на прв поглед изгледа дека судската пресуда ја зајакнува позицијата на Кина, аналитичарите оценуваат дека Пекинг ќе настапи внимателно, свесен дека Трамп располага со други механизми за воведување увозни давачки.Незадоволен од одлуката, Трамп најави привремена глобална царина од 10 отсто, со намера подоцна да ја зголеми на 15 отсто, истакнувајќи дека ќе бара алтернативни правни основи за наметнување тарифи. Тој ја оправда својата политика со оценка дека Кина претставува најголем предизвик за американската економска, технолошка и воена доминација.„Кина имаше стотици милијарди долари трговски вишок со САД. Ние ја обновивме Кина. Ние ја изградивме нејзината војска затоа што го дозволивме тоа“, изјави Трамп, додавајќи дека има „одлични односи“ со кинескиот претседател Си Џинпинг, но дека Пекинг сега „ја почитува Америка“.Од Белата куќа е потврдено дека Трамп ќе отпатува во Кина од 31 март до 2 април, каде ќе се сретне со Си. Според аналитичарот Али Вајн од Меѓународната кризна група, малку е веројатно дека кинескиот лидер ќе настапи триумфалистички. Наместо тоа, се очекува да се обиде да го зацврсти личниот однос со Трамп со цел да се одржи кревкото трговско примирје.Портпаролот на кинеската амбасада во Вашингтон, Лиу Пенгју, порача дека трговските и царинските војни не се во ничиј интерес и повика на соработка за стабилност на билатералните економски односи и на глобалната економија.Одлуката создаде неизвесност и кај другите трговски партнери на САД, особено во Азија. Според поранешниот американски дипломат Ден Критенбринк, повеќето азиски сојузници ќе постапуваат претпазливо додека не стане јасно како ќе се развива ситуацијата во наредните недели.Иако Врховниот суд ги ограничи овластувањата на претседателот во конкретниот случај, експертите предупредуваат дека администрацијата може да активира други правни механизми. Канцеларијата на американскиот трговски претставник веќе спроведува истрага дали Кина ги почитува обврските од претходниот трговски договор, што би можело да послужи како основа за нови тарифи.Во меѓувреме, Пекинг проценува дека дури и доколку тековните царини бидат намалени или поништени, тие можат повторно да бидат воведени со релативно мал правен отпор. Истовремено, кинеската страна се надева дека преку гаранции за купување американски производи или други отстапки ќе може да го убеди Трамп да ги намали давачките.Во ваква атмосфера, трговското примирје меѓу двете најголеми економии во светот останува кревко, а исходот од претстојната средба меѓу Трамп и Си би можел да биде клучен за стабилноста на глобалната економија.

Свет | пред 1 месец

САД тврдат дека Кина спровела таен нуклеарен тест и развива нова генерација оружје

Американските разузнавачки агенции веруваат дека Кина развива нова генерација нуклеарно оружје и дека во јуни 2020 година спровела таен експлозивен тест во нуклеарниот комплекс Лоп Нур, во северозападниот дел на земјата. Овие процени, објавени од американски претставници и пренесени од Си-Ен-Ен, отвораат сериозна дебата во безбедносните кругови за можна промена на кинеската нуклеарна стратегија.Според повеќе извори запознаени со американските процени, тестот бил дел од поширока стратегија за целосна технолошка трансформација на кинескиот нуклеарен арсенал, со цел тој да стане најнапреден во светот. Вашингтон смета дека Пекинг работи на развој на системи способни да носат повеќе минијатуризирани нуклеарни боеви глави на еден проектил, како и на тактичко нуклеарно оружје со пониска разорна моќ – нешто што Кина досега официјално не го произведувала.Помошникот државен секретар на САД, Кристофер Ју, изјавил дека во јуни 2020 година била регистрирана „експлозија“ со магнитуда од 2,75 степени, нагласувајќи дека податоците не упатуваат на земјотрес или класично минирање. Според него, постои „многу мала можност“ станува збор за нешто друго освен за нуклеарен експлозивен тест. Слични обвинувања јавно изнесе и Томас ДиНано, потсекретар за контрола на вооружувањето, кој тврдеше дека Народноослободителната армија се обидела да го прикрие тестирањето.Кина остро ги отфрли обвинувањата. Портпаролот на кинеската амбасада во Вашингтон, Лиу Пенгју, оцени дека станува збор за „политичка манипулација“ со цел САД да ја задржат нуклеарната хегемонија и да избегнат сопствена одговорност во процесот на разоружување. Тој повтори дека Пекинг се придржува кон политиката на „неупотреба прва“ и кон самонаметнатиот мораториум за нуклеарни тестирања што е во сила од 1996 година.Американските процени доаѓаат во момент кога Вашингтон инсистира Кина да се приклучи на идни договори за контрола на нуклеарното вооружување, рамноправно со САД и Русија. Кинескиот лидер Си Џинпинг досега се спротивставуваше на такви иницијативи, повикувајќи се на тоа дека кинескиот арсенал е значително помал од американскиот и рускиот.Експерти за контрола на вооружувањето предупредуваат дека евентуалното обновување на експлозивните тестирања би означило крај на деценискиот статус-кво и би можело да ја продлабочи глобалната трка во вооружување. Според процените на американските власти, Кина во изминатите години го забрзала производството на боеви глави и инвестирала во зголемување на маневрабилноста и преживливоста на својот арсенал, стравувајќи од можноста САД да го неутрализираат во прв удар.Објавувањето на информациите за тест стар речиси шест години се толкува и како дипломатски притисок во пресрет на нови разговори за нуклеарна контрола. Доколку не се постигне поширок договор што ќе ја опфати и Кина, дел од поранешните американски функционери предупредуваат дека сегашната архитектура на контрола на вооружувањето може целосно да се распадне.Во услови на растечки геополитички тензии, прашањето дали Пекинг навистина ја менува својата нуклеарна доктрина останува клучна непознаница – со потенцијални последици врз глобалната безбедност и рамнотежата меѓу најголемите сили.

Свет | пред 1 месец

Кина со роботи сака да го спречи падот на населението

Нивото на наталитет во Кина падна на историски ниско ниво, што ги продлабочува стравувањата за идни економски потреси поради намалувањето на работната сила и зголемувањето на бројот на пензионери. Досегашните мерки на Пекинг – од финансиски поттикнувања до олеснувања за склучување брак – не успеале да го запрат падот, па земјата се свртува кон роботи и автоматизација како можен излез.Под водство на Си Џинпинг, Кина интензивно ја модернизира производната индустрија преку автоматизација и вештачка интелигенција, што би можело да ги ублажи економските последици од демографскиот пад. Кина веќе е најголемо светско пазарно место за индустриски роботи, а роботските раце работат во фабрики и „темни производни погони“ без луѓе, овозможувајќи масовно производство на електрични возила и соларни панели.Хуманоидните роботи се развиваат и за грижа за постарите лица, кои сега сочинуваат 23% од населението, а до 2100 година би можеле да бидат повеќе од половина. Технологијата е клучна и за одржливоста на државниот пензиски систем, но експертите предупредуваат на краткорочни предизвици: автоматизацијата може да ги укине работните места и да создаде социјални притисоци.Управувањето со оваа транзиција бара вложувања во преквалификација на работниците, образование и реформи во пензискиот систем. Долгорочно, комбинацијата на технологија и соодветни политики може да ги ублажи последиците од нискиот наталитет, оставајќи време на Кина да се прилагоди и да ја одржи продуктивноста.

Свет | пред 1 месец

„Одвојувањето од Кина носи кон судир“, им порача кинески министер на САД

Кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји на Минхенската безбедносна конференција предупреди дека „рефлексната реакција“ на САД да се дистанцираат од Кина е штетна и дека, и покрај одредени позитивни сигнали од Белата куќа, постојат влијателни кругови во Вашингтон кои го поткопуваат билатералниот однос.Апелирајќи до американската администрација да води „позитивна и прагматична“ политика кон Пекинг, Ванг истакна дека најдобриот исход за двете страни е соработка, а не конфронтација. Според него, во САД има структури кои „прават сè за да ја нападнат и оцрнат Кина“, но постојат две можни насоки за иднината на односите.„Соединетите Американски Држави можат разумно и објективно да ја разберат Кина и да водат позитивна и прагматична политика кон неа“, рече Ванг. Како втора перспектива, тој го посочи обидот за раздвојување на економиите, прекинување на синџирите на снабдување и конфронтација со Кина „на емоционален и рефлексен начин“.Тој предупреди дека обидите да се „одвои Тајван од Кина“ и да се преминат кинеските црвени линии може да ги турнат Пекинг и Вашингтон во директен судир.„Кина сака да се оствари првата перспектива, а верувам дека и вие го делите тој став, но Кина е подготвена да се справи со сите видови ризици“, порача тој.Ванг Ји вчера се сретна со американскиот државен секретар Марко Рубио, а средбата од американска страна беше оценета како „позитивна и конструктивна“. Разговарале и за планираната посета на американскиот претседател Доналд Трамп на Пекинг во април. По година на тензии околу трговската и царинската политика, двете сили се обидуваат да ги стабилизираат односите, а Пекинг, според Ванг, е охрабрен од изјавите на Белата куќа кои покажуваат „почит кон претседателот Си Џинпинг и кон кинескиот народ“.Во исто време, САД и европските држави сè поотворено изразуваат загриженост поради растечката зависност од Кина во делот на суровините и клучните компоненти за индустриските синџири на снабдување, што доведе до повици за намалување на таа зависност.Осврнувајќи се на војната во Украина, Ванг оцени дека Европа не смее да остане „гледач“ во процесот на преговори. „Војната се одвива на европско тло и Европа има право да учествува во преговарачкиот процес кога ќе дојде време. Европа не треба да биде на менито, туку да има место на масата“, истакна тој.Следната рунда разговори меѓу Москва, Киев и Вашингтон за дипломатско решение на конфликтот е закажана за вторник и среда во Женева, соопшти Кремљ. Ванг Ји повика на „сеопфатен и траен мировен договор, прифатлив и обврзувачки за сите страни“.

Свет | пред 1 месец

Обвинувања за таен нуклеарен тест ја продлабочуваат глобалната безбедносна неизвесност

Соединетите Американски Држави ја обвинуваат Кина дека во 2020 година спровела таен нуклеарен тест, во момент кога администрацијата на претседателот Доналд Трамп повикува на нов и поширок договор за контрола на нуклеарното вооружување што би ги вклучил и Пекинг и Москва. Обвинувањата доаѓаат само еден ден по истекот на последниот преостанат договор за контрола на нуклеарното оружје меѓу САД и Русија, со што најголемите нуклеарни сили во светот првпат по неколку децении остануваат без формални ограничувања на своите арсенали.Американскиот претседател и високи функционери од неговата администрација јавно порачуваат дека повеќе нема да се придржуваат до ограничувањата од договорот Нов СТАРТ, оценувајќи дека е неопходен нов договор кој ќе одговори на заканите од Русија и Кина. Во исто време, Трамп повторно ја отвора можноста за обновување на американските нуклеарни тестирања.На глобалната Конференција за разоружување во Виена, потсекретарот за контрола на вооружувањето и меѓународна безбедност Томас ДиНано изјавува дека американската влада располага со информации оти Кина спровела нуклеарни експлозивни тестови, вклучително и подготовка за тестови со јачина од неколку стотици тони. Според неговите тврдења, еден таков тест бил извршен на 22 јуни 2020 година, а кинеската војска, како што наведува, наводно користела техники за прикривање на експлозијата со цел да го отежне нејзиното сеизмичко откривање.Од Организацијата за сеопфатна забрана на нуклеарни тестови, која глобално ги следи ваквите активности, соопштуваат дека нивниот меѓународен систем за мониторинг не регистрирал настан што би одговарал на карактеристиките на нуклеарна експлозија на наведениот датум. Според нив, системот е способен да детектира експлозии со јачина од околу 500 тони ТНТ или повеќе, што остава отворено прашањето дали евентуалниот тест, доколку бил со помала јачина, можел да остане незабележан.Кинеската страна ги отфрла обвинувањата, наведувајќи дека Пекинг се придржува до политиката на непрва употреба на нуклеарно оружје и дека го почитува својот мораториум за нуклеарни тестирања. Од кинеската амбасада во Вашингтон порачуваат дека Кина е подготвена да соработува со сите страни за зачувување на меѓународниот режим на разоружување и неширење на нуклеарното оружје, но истовремено апелираат и САД сериозно да се придржуваат до своите обврски.Истекот на договорот Нов СТАРТ, кој важеше до 5 февруари 2026 година, американските власти го оценуваат како „крај на една ера“, најавувајќи дека САД ќе продолжат со модернизација на нуклеарниот арсенал и ќе задржат капацитет за брзо зголемување на распоредувањето доколку тоа го наложи безбедносната состојба. Според Вашингтон, идната контрола на вооружувањето не може да се замисли без вклучување на Кина, иако Пекинг досега одбива да учествува во трилатерални преговори, тврдејќи дека неговиот нуклеарен арсенал е значително помал од оние на САД и Русија.Експертите предупредуваат дека меѓусебните обвинувања и истекот на клучните договори ја зголемуваат глобалната несигурност и ризикот од нова трка во вооружување, оценувајќи дека без сериозен дипломатски ангажман, светот влегува во период на зголемена стратешка нестабилност.

Свет | пред 1 месец

Кина успешно лансираше експериментално вселенско летало

Кина успешно лансираше експериментално вселенско летало за повеќекратна употреба, што претставува четврто вакво лансирање од 2020 година наваму. Леталото беше испратено во орбитата со ракета „Долг марш-2Ф“ од сателитскиот лансирен центар Ѓуќуан, на северозападот од земјата, објави државната новинска агенција Синхуа, пренесува Ројтерс.Според Синхуа, целта на мисијата е проверка на технологиите за летала за повеќекратна употреба и обезбедување техничка поддршка за мирољубиво користење на вселената. Не е соопштено колку долго леталото ќе остане во орбитата, ниту се наведени детали за технологиите што се тестираат или за орбиталната височина на летот.Развојот на вакви летала се смета за клучен чекор за зголемување на зачестеноста на вселенските мисии и за намалување на нивните трошоци.Кина првото експериментално летало за повеќекратна употреба го лансираше во септември 2020 година, кога престојот во орбитата траеше два дена. Втората мисија, започната во август 2022 година, траеше 276 дена. Леталото лансирано во септември 2024 година, исто така од центарот Ѓуќуан, по 268 дена во орбитата успешно се врати на предвиденото место за слетување, наведува Синхуа.

Свет | пред 1 месец

Кина ја преиначи смртната казна на канадски државјанин осуден за дрога

Кина ја преиначи смртната казна изречена на канадскиот државјанин Роберт Лојд Шеленберг, потврдија канадски претставници и неговиот адвокат, во потег што се толкува како можен дипломатски сигнал во момент кога Отава се обидува да ги подобри односите со Пекинг. Одлуката, според адвокатот Џанг Донгшуо, била донесена од кинескиот Врховен суд и официјално соопштена ден претходно.Шеленберг беше уапсен во 2014 година поради обвиненија поврзани со трговија со дрога. Првично беше осуден на 15 години затвор, но во јануари 2019 година, по повторно судење во североисточна Кина, казната му беше преиначена во смртна, со образложение дека претходната пресуда била преблага. Судот тогаш оцени дека тој бил клучен учесник во план за шверц на наркотични средства во Австралија, тврдење што Шеленберг постојано го негираше.Еднодневното повторно судење во 2019 година беше остро критикувано од меѓународни организации, кои го оценија како сериозно прекршување на меѓународните стандарди за правично судење. По најновата одлука на Врховниот суд, предметот ќе биде вратен на повторно разгледување пред Високиот народен суд во покраината Лиаонинг. Датумот на новото судење сè уште не е утврден.Според адвокатот, Шеленберг, кој од апсењето е во притвор во градот Далиан, бил информиран за одлуката и делувал релативно смирено за време на нивната средба.Случајот Шеленберг беше еден од симболите на наглото влошување на односите меѓу Канада и Кина, кои кулминираа во 2018 година со апсењето на финансиската директорка на „Хуавеј“, Менг Ванжоу, во Ванкувер, по американско барање. По тој настан, кинеските власти уапсија двајца канадски државјани, што Канада го оцени како директна одмазда.Преиначувањето на смртната казна доаѓа во период кога канадскиот премиер Марк Карни се обидува да воспостави пофункционални односи со Пекинг и да ги зајакне трговските врски, во услови на зголемени економски притисоци и потреба од диверзификација на извозните пазари.

Свет | пред 1 месец

Кина директно го поттикнува најсмртоносното оружје на Путин

Кина испраќа клучна технолошка опрема што ѝ помага на Русија во развојот и производството на хиперсонични ракети со нуклеарни способности, оружје кое може да погоди цели во Европа за помалку од 20 минути. Станува збор за специјализирани CNC машини и други компоненти неопходни за изработка на боеви глави и прецизно наведувано оружје.Според „Телеграф“, Русија неодамна го употребила проектилот „Орешник“, кој достигнува брзина од околу 12.875 километри на час и може да носи шест боеви глави со различни цели. Украинските власти и безбедносни аналитичари предупредуваат дека станува збор за сериозна закана за Западот, додека Москва тврди дека ракетата е невозможно да се собори.Клучна улога во зголемувањето на производството има кинеска карусел-струг машина, идентификувана во руската фабрика во Воткинск, главен погон за производство на ракети, кој е под западни санкции. Таму, покрај „Орешник“, се произведуваат и „Искандер-М“ и интерконтиненталните ракети „Топол-М“.Анализите покажуваат дека Кина ѝ испорачала на Русија технологија и опрема во вредност од околу 10,3 милијарди долари, вклучувајќи микрочипови, мемориски плочки, куглични лежишта и компоненти за радари и електронско војување. Дел од овие производи се на списокот на високоприоритетни стоки чиј извоз во Русија е забранет од повеќе западни земји, но Кина не ги прифати тие санкции.Експертите оценуваат дека без пристап до кинеската технологија и пазар, Русија би имала сериозни тешкотии да го одржи темпото на военото производство и модернизацијата на одбранбената индустрија. Пекинг, пак, ги отфрла обвинувањата, наведувајќи дека не придонесува за ескалација на војната и не профитира од конфликтот во Украина.

Свет | пред 2 месеци

Стармер во посета на Кина во услови на тензии со САД

Британскиот премиер Кир Стармер денеска отпатува во Кина, во првата посета на еден британски премиер на Пекинг по 2018 година, со цел да ги охрабри деловните компании да ја искористат можноста за зајакнување на економските врски со втората најголема светска економија, во услови на сè понестабилни односи со Соединетите Американски Држави.Патувањето на Стармер беше критикувано од дел од британските и американските политичари, но премиерот истакна дека, иако Британија настојува да ги продлабочи односите со Кина, мора да остане внимателна поради можните безбедносни ризици. Обраќајќи им се на повеќе од 50 бизнисмени кои патуваат со него, Стармер нагласи дека минале осум години од последната ваква посета и оцени дека делегацијата учествува во историски момент, додавајќи дека целта на посетата е да се донесат конкретни придобивки за граѓаните во Обединетото Кралство. Тој треба да се сретне со кинескиот претседател Си Џинпинг и со премиерот Ли Ќијанг.Посетата може да означи и пресврт во односите меѓу Лондон и Пекинг, кои со години беа оптоварени со тензии поради кинеското ограничување на политичките слободи во Хонг Конг, поддршката на Кина за Русија во војната во Украина и тврдењата на британските безбедносни служби за шпионажа насочена кон политичари и функционери. За Кина, пак, посетата претставува можност да се прикаже како стабилен и доверлив партнер во време на глобални превирања.Патувањето на Стармер се одвива во сенка на засилените тензии со американскиот претседател Доналд Трамп. Европските и другите западни држави во последниот период интензивираа дипломатски контакти со Пекинг, настојувајќи да се заштитат од непредвидливоста на американската политика. Односите меѓу Лондон и Вашингтон дополнително се заострија поради изјавите на Трамп за Гренланд, критиките за британскиот договор за предавање на суверенитетот над архипелагот Чагос и неговите коментари за улогата на сојузниците во војната во Авганистан.Стармер инсистира дека Британија може да ги зајакнува економските врски со Кина без тоа да ги наруши односите со САД, потенцирајќи дека соработката со Вашингтон останува исклучително блиска во областа на одбраната, безбедноста, разузнавањето и трговијата. Тој не откри дали во разговорите со кинеските лидери ќе го отвори прашањето за осудата на поранешниот медиумски магнат од Хонг Конг, Џими Лај, ниту дали ќе побара од Кина да изврши притисок врз Русија за прекин на војната во Украина. Стармер изрази надеж дека ќе има напредок и околу можностите за олеснување на патувањата без визи.Истовремено, британскиот премиер се дистанцираше од ставовите дека земјите мора да избираат страна меѓу големите сили, нагласувајќи дека неговата политика се води од прагматизам и здрав разум и отфрлајќи ја идејата дека Британија треба да бира меѓу САД и Европа.

Свет | пред 2 месеци