НАСА

(Видео) Астронаутката од мисијата „Артемис II“ покажа какви последици остави само 10 дневниот престој во вселената

Астронаутката Кристина Кох, членка на мисијата „Артемис II“, откри како дури и десетдневен престој во вселената значително влијае врз човечкото тело, особено врз рамнотежата и ориентацијата.По враќањето на Земјата, таа сподели видео на кое се гледа како се обидува да оди по права линија, но со видливи потешкотии да ја одржи стабилноста. Иако екипажот секојдневно вежбал по 30 минути, адаптацијата на Земјината гравитација се покажала како сериозен предизвик.Кох објаснува дека причината лежи во нарушувањето на вестибуларниот систем – механизмот кој му помага на мозокот да ја разбере положбата и движењето на телото. Во услови на микрогравитација, овие сигнали се менуваат, па мозокот учи да ги игнорира. По враќањето на Земјата, телото повторно мора да се прилагоди, што предизвикува нестабилност и зависност од визуелната ориентација.„Кога ќе се вратите, најмногу се потпирате на видот за да се снајдете во просторот. Едноставно одење со затворени очи може да биде вистински предизвик“, посочува таа.Астронаутката нагласува дека ваквите искуства имаат и практична вредност на Земјата, бидејќи помагаат во разбирање и третман на состојби како вртоглавица, потрес на мозокот и други невролошки нарушувања.Мисијата „Артемис II“, покрај научниот придонес, предизвика и глобален интерес за повторното истражување на Месечината. Кох истакна дека нивната цел не била само технички успех, туку и инспирација за идните генерации.

Свет | пред 3 дена

НАСА се врати до Месечината, но вистинската битка допрва почнува

Мисијата Артемис 2 успешно заврши, носејќи четворица астронаути околу задната страна на Месечината и безбедно назад на Земјата, во спектакуларно слетување во Тихиот океан. НАСА ја оцени мисијата како целосен успех, а леталото Orion ги надмина очекувањата.Истовремено, мисијата постави и историски рекорди – Виктор Гловер стана првиот Афроамериканец што патувал толку далеку во вселената, Кристина Кох првата жена, а Џереми Хансен првиот Канаѓанец на ваква мисија.Но зад успехот стои сериозно прашање: што понатаму?Амбицијата на НАСА не е само обиколка на Месечината, туку изградба на постојана база и подготовка за мисии кон Марс. Според планот, Artemis III треба да овозможи враќање на човечка нога на Месечината, додека наредните мисии ќе ја постават основата за т.н. „лунарна економија“.Сепак, техничките предизвици се огромни. Клучните компоненти – како леталата за слетување од SpaceX и Blue Origin – доцнат со години. Дополнително, концептот за полнење гориво во орбита, кој е неопходен за овие мисии, сè уште не е докажан во пракса.Уште посериозна е финансиската страна. Развојот на ракетата SLS и капсулата Orion досега чинел повеќе од 44 милијарди долари, а вкупниот буџет на програмата надминува 100 милијарди. Само мисијата Artemis II чинела повеќе од половина од годишниот буџет на Европска вселенска агенција.Во позадина се води и геополитичка трка. Кина планира сопствено слетување на Месечината до 2030 година, со поедноставен пристап, додека визијата за Марс – поддржана од фигури како Илон Маск – останува далечна и неизвесна.Заклучокот е јасен: „Артемис 2“ е технолошки успех, но и предупредување. Човештвото е поблиску до Месечината – но патот до трајно присуство таму, а уште повеќе до Марс, ќе бара време, пари и решавање на проблеми што допрва излегуваат на површина.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Екипажот на мисијата Артемис II се врати на Земјата

Екипажот на мисијата Артемис II беше пречекан со овации од стотици луѓе во Хјустон по враќањето од историскиот лет околу Месечината, кој постави нов рекорд во истражувањето на длабокиот вселенски простор.Четворицата астронаути – командантот Рид Вајзман, пилотот Виктор Гловер, Кристина Кох и канадскиот астронаут Џереми Хансен – по слетувањето во океанот крај Сан Диего, пристигнаа во базата Елинтон Филд во близина на вселенскиот центар „Џонсон“ на NASA, каде што беа пречекани од семејствата, колегите и претставници на агенцијата.На првото обраќање по враќањето, командантот Вајзман истакна дека мисијата била исклучително тешка, но и емотивно значајна. Тој нагласи дека додека астронаутите го доживуваат соновниот лет во вселената, најсилната желба сепак им е враќањето кај своите семејства. Пилотот Гловер додаде дека сè уште не успева целосно да го процесира искуството, опишувајќи ја мисијата како нешто што го надминува секојдневното човечко разбирање.Астронаутот Хансен истакна дека екипажот ја пренесувал меѓусебната поддршка и чувство на единство, нагласувајќи дека човештвото е огледало само на себе и дека напредокот зависи од заедништвото и разбирањето.За време на мисијата, екипажот достигнал максимална оддалеченост од 406.771 километар од Земјата, со што беше надминат рекордот поставен од мисијата Аполо 13. Тие исто така направиле историски фотографии од далечната страна на Месечината, вклучувајќи нова перспектива на „заоѓањето на Земјата“ зад сивата, кратерска површина.Астронаутката Кох нагласи дека најсилен впечаток не ѝ оставила самата Земја, туку темнината на просторот околу неа, опишувајќи ја планетата како „чамец за спасување“ кој плови во огромна празнина. Таа додаде дека човештвото мора да ја гледа Земјата како заеднички дом кој бара грижа и одговорност.По враќањето, NASA потврди дека е забележан и технички проблем со системот за тоалет на леталото, но дека тој ќе биде решен пред идните подолги мисии. И покрај тоа, мисијата се смета за голем успех и важен чекор кон идните програми Артемис III и Артемис IV, кои треба да донесат нови човечки слетувања на Месечината во следните години.Со оваа мисија, NASA уште еднаш ја потврди својата цел – враќање на човекот на Месечината и подготовка за идни подалечни вселенски истражувања.

Свет | пред 1 седмица

Почеток на нова ера: НАСА планира база на Месечината

Мисијата „Артемис II“ успешно заврши со спектакуларно враќање на Земјата, означувајќи историски момент – прво човечко патување околу Месечината по повеќе од половина век.Четворицата астронаути – Рид Вајзман, Виктор Гловер, Кристина Кох и Џереми Хансен – слетаа во Тихиот Океан по десетдневна мисија, по што беа извлечени со хеликоптери и префрлени на воениот брод „УСC Џон П. Мурта“.Капсулата „Орион“ влезе во атмосферата со брзина од дури 33 пати поголема од брзината на звукот, повторувајќи подвиг виден последен пат во ерата на „Аполо“ мисиите.Иако не слетаа на Месечината, астронаутите поставија нов рекорд – достигнаа оддалеченост од над 406.000 километри од Земјата, што е најдалечната точка до која стигнале луѓе досега.Мисијата донесе и ретко видени сцени од вселената, меѓу кои погледи од далечната страна на Месечината, целосно затемнување на Сонцето и познатиот „изгрејсонце на Земјата“.Особено значајно е што ова беше една од најразновидните мисии на НАСА – во екипажот имаше жена, како и прв афроамерикански и прв неамерикански астронаут во ваква мисија.Овој успех се смета за клучен чекор кон следната фаза – слетување на Месечината во наредните две години и изградба на лунарна база во текот на оваа деценија.„Ова е само почеток“, порачаа од НАСА, најавувајќи нова ера на човечко присуство надвор од Земјата.

Магазин | пред 1 седмица

(Видео) Астронаутите од „Артемис 2“ се вратија на Земјата

Капсулата „Орион“ од мисијата „Артемис 2“ со четиричлена екипа успешно слета во Тихиот Океан по речиси десет дена во вселената, означувајќи го првото патување на човечка екипа во близина на Месечината по повеќе од половина век.Леталото влезе во Земјината атмосфера и безбедно се спушти во водите во близина на калифорнискиот брег, со што беше заокружена мисијата во која астронаутите патуваа подалеку од било која човечка екипа во поновата историја.Во текот на десетдневната мисија, екипажот двапати ја обиколил Земјата, а потоа направил и обиколка околу темната страна на Месечината, поминувајќи вкупно повеќе од 1,1 милион километри.Капсулата минала низ критична фаза при враќањето – 13-минутен пад низ атмосферата, при што температурата на надворешната површина достигнала околу 2.760 степени Целзиусови. Во тој момент се формирал плазмен слој околу леталото, што предизвикало краткотрајно губење на комуникацијата со екипажот.По повторното воспоставување на врската, падобраните успешно се отвориле и ја намалиле брзината на капсулата, овозможувајќи контролирано и безбедно слетување.Астронаутите – американците Рид Вајзман, Виктор Гловер и Кристина Кох, како и канадскиот астронаут Џереми Хансен – биле извлечени од капсулата и пренесени на брод, каде им бил извршен првичен медицински преглед.Мисијата „Артемис 2“ претставува клучен чекор кон враќање на луѓето на Месечината, што е планирано до крајот на деценијата, првпат по 1972 година. Воедно, оваа програма се смета за основа за идни мисии кон Марс.Со ова патување, екипажот постави нов рекорд, достигнувајќи оддалеченост од над 406.000 километри од Земјата, надминувајќи го досегашниот рекорд од мисијата „Аполо 13“.Успешното враќање на „Орион“ воедно го потврди капацитетот на леталото да издржи екстремни услови при повторен влез во атмосферата, што е клучно за идните лунарни и интерпланетарни мисии.

Свет | пред 1 седмица

Кристина Кох – „тивката“ сила зад „Артемис II“: инженерка што ја помести границата за жените во вселената

Кога екипажот на „Артемис II“ го направи следниот смел чекор во човековото истражување на вселената, вниманието не се задржа само на техниката и траекторијата, туку и на луѓето што го носат ризикот на сопствени плеќи. Меѓу нив особено се издвои астронаутката Кристина Кох – како дел од екипажот што замина подалеку од ниската Земјина орбита и со тоа ја отвори вратата за ново поглавје на женското присуство во длабоката вселена.Во мисијата се вклучени Виктор Гловер, Рид Вајзмен, Кристина Кох и Џереми Хансен. Патувањето беше опишано како историски исчекор – моменти во кои од леталото „Орион“ биле набљудувани делови од далечната страна на Месечината, како и појава на помрачување на Сонцето.Кох, според биографските податоци, потекнува од Џексонвил во сојузната држава Северна Каролина. На Државниот универзитет на Северна Каролина дипломирала електротехника и физика, а потоа магистрирала електротехника – академска линија што јасно ја навестува нејзината улога во тимови каде што прецизноста не е доблест, туку услов за преживување.Професионално, таа работи како електроинженерка во НАСА, а претходно била ангажирана и на Универзитетот „Џонс Хопкинс“. Дел од нејзиниот пат се и истражувачки позиции на Антарктикот и на Гренланд – средини во кои дисциплината, издржливоста и смиреноста под притисок се подеднакво важни како и знаењето.Кох има и значајно искуство од вселената: во 2019 година престојувала 328 дена на Меѓународната вселенска станица – рекорд како најдолг поединечен лет на една жена. Во тој период учествувала во шест вселенски прошетки, меѓу кои и три со астронаутката Џесика Меир – првите прошетки во кои учествувале само жени.Од НАСА посочиле дека нејзината експертиза во електротехниката е клучна за тимот, при што е нагласено и дека таа е единствената професионална инженерка во екипажот на „Артемис II“. Токму таа комбинација – научна строгост, теренска издржливост и докажана работа во орбита – ја прави Кристина Кох една од најважните фигури во оваа мисија, но и симбол на промената што веќе се случува: жените не се „гости“ во вселената, туку носители на нејзините најтешки задачи.

Свет | пред 1 седмица

Artemis II влегува во фаза со висок ризик: НАСА во состојба на готовност

Четиричлениот екипаж на мисијата на американската вселенска агенција НАСА, Artemis II, се подготвува за утрешното враќање на Земјата, откако претходно со својата капсула „Орион“ отпатува до темната страна на Месечината, најдалеку од Земјата досега во историјата.Капсулата „Орион“ треба да слета во водите кај брегот на Јужна Калифорнија во петок навечер, а при враќањето ќе достигне брзина до 38.365 километри на час при влегувањето во Земјината атмосфера – фаза која се смета за најризична во мисијата, пренесува Ројтерс.Пилотот на мисијата Виктор Гловер, заедно со астронаутите на НАСА Рид Вајзман и Кристина Кох, како и канадскиот астронаут Џереми Хансен, се првите астронаути во серијата мисии вредни милијарди долари во рамки на програмата „Артемис“.Целта на оваа програма е да ги врати луѓето на површината на Месечината до 2028 година, пред Кина, и да воспостави долгорочно присуство на САД на Месечината во наредната деценија, како и изградба на база за потенцијални идни мисии кон Марс.Кох, на првата прес-конференција од вселената, ја опиша серијата мисии како штафетна трка, наведувајќи дека астронаутите купиле палки кои симболично го претставуваат тоа.„Планираме да им ги предадеме на следниот екипаж и сè што правиме го правиме имајќи го тоа на ум“, изјави Кох.Слетувањето во океанот кај брегот на Сан Диего е планирано за 10 април. Потоа, екипажот ќе биде преземен со хеликоптери и пренесен на бродот „USS John P. Murtha“, каде ќе бидат извршени медицински прегледи пред враќањето во Хјустон.Екипажот и тимовите за контрола на летот веќе започнаа со подготовка на кабината и проучување на процедурите за влегување во атмосферата.Следната мисија, Artemis III, ќе вклучува тест за спојување во ниска орбита околу Земјата меѓу капсулата „Орион“ и лунарните лендери, кои НАСА планира да ги користи за слетување на Месечината.Мисијата Artemis IV, планирана за 2028 година, ќе биде првото слетување со екипаж на Месечината во рамки на оваа програма и прво по мисијата Apollo 17 од 1972 година.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Песни за будење во вселената: со што го почнуваат денот астронаутите на „Артемис II“

И најголемите мисии имаат човечка, интимна страна: додека екипажот на „Артемис II“ ги исполнува своите сложени задачи на патеката околу Месечината, утрата во леталото започнуваат со музика. Станува збор за долгогодишна традиција во која Контролата на мисијата од Хјустон секое утро испраќа краток музички исечок – „песна за будење“ – како симболичен поздрав и ритам за новиот ден.Во овие денови, како дел од рутината, астронаутите се буделе со внимателно избрани нумери што се движат низ различни жанрови. Во досегашниот избор се најдоа обработка на „Sleepyhead“ од Young & Sick, потоа „Green Light“ од Џон Леџенд, како и „In a Daydream“ од Freddy Jones Band. Следувале „Pink Pony Club“, „Working Class Heroes (Work)“ од CeeLo Green, а за едно од утрата денот бил поздравен со „Good Morning“ во изведба на Mandisa и TobyMac.Покрај музиката, симболично место во секој кадар има и мала играчка наречена „Rise“, која служи како индикатор за нулта гравитација – визуелен потсетник дека екипажот е во средина во која секое движење има своја посебна логика.Овој обичај, познат меѓу астронаутите и љубителите на вселенските мисии, не е нов. Традицијата на „песни за будење“ потекнува уште од времето на програмата „Аполо“, кога музиката служела како психолошки потпорен ритуал и мала врска со Земјата. Во подоцнежните години, особено за време на програмата Space Shuttle, изборот станувал сѐ поличен – понекогаш со песни што ги избирале членови на семејството или блиски пријатели.Еден од највпечатливите примери од поновата историја се поврзува со мисијата STS-134 во 2011 година, кога за еден пилот песната „Drops of Jupiter“ била избрана од неговиот син. На други летови, астронаутите се буделе и со италијански хитови, а во последната мисија STS-135, музичарот Мајкл Стајп од R.E.M. на екипажот лично им испратил a capella верзија на „Man on the Moon“.Во свет каде што технологијата и дисциплината се прашање на опстанок, ваквите мали ритуали потсетуваат дека и најоддалечените патувања остануваат – човечки. Музиката, како утрински сигнал, станува мост меѓу тишината на вселената и топлината на домот.

Магазин | пред 2 седмици

Два кратери добиваат нови имиња, во чест на вселенското летало и починатата сопруга на астронаутот

Екипажот на вселенското летало Орион вчера, за време на своето рекордно патување, предложи имиња за два кратери на Месечината. Во трогателен разговор, астронаутите се согласија едниот кратер да биде именуван по нивното вселенско летало, а другиот по починатата сопруга на еден од членовите на екипажот.Членовите на екипажот едногласно одлучија еден од кратерите да биде именуван „Интегритет“, по нивната вселенска капсула Орион. Друг предлог од лична природа даде астронаутот Рид Вајсман, кој сакаше вториот кратер да биде именуван „Керол“, во спомен на неговата сопруга, која почина во 2020 година.За овие имиња да станат официјални, предлозите мора да се достават до Меѓународната астрономска унија. Ова тело е надлежно за именување на сите вселенски објекти и нивните карактеристики, и ќе донесе конечна одлука за прифаќање на предлозите на екипажот.За време на прелетувањето покрај Месечината, екипажот на Орион имаше единствена можност да набљудува и снима сцени што луѓето никогаш порано не ги виделе со свои очи. Астронаутите прелетаа над далечната страна на Месечината, која никогаш не се гледа од Земјата, и снимаа фотографии и видеа, како и изработуваа скици и аудио описи за да ја документираат површината што е можно подетално, вклучувајќи огромни кратери и лава рамнини.За време на мисијата, тие беа сведоци и на целосно затемнување на Сонцето од перспектива на Месечината, што, според научничката на НАСА, Никол Фокс, претставува уникатен феномен кој не може да се доживее од Земјата.

Свет | пред 2 седмици

По 40 минути тишина, „Артемис II“ повторно воспостави врска со Земјата

По напнати 40 минути без врска, додека леталото „Орион“ се наоѓаше зад темната страна на Месечината, екипажот на мисијата „Артемис 2“ повторно воспостави врска со Земјата. Тишината ја прекина астронаутката Кристина Кох, која порача дека е „неверојатно повторно да се слушне Земјата“, испраќајќи силна порака до човештвото.„Хјустон, ‘Интегрити’, проверка на врската. Неверојатно е повторно да се слушне Земјата... Азијо, Африко и Океанијо, гледаме назад кон вас – слушаме дека сега можете да погледнете нагоре и да ја видите Месечината. И ние ве гледаме. Кога го насочивме ова летало кон Месечината, реков дека не ја напуштаме Земјата, туку ја избираме, и тоа е вистина“, изјави Кох.Човештвото ќе продолжи со истражување, изградба и создавање нови летала, со повторни мисии и развој на научни станици, управување со истражувачки возила и унапредување на радионабљудувањето, како и со основање претпријатија и јакнење на индустријата, додава Кох.Таа нагласи дека сите овие напори имаат за цел да инспирираат, но и дека на крајот секогаш ќе се избира Земјата и меѓусебната поврзаност на луѓето.Со ова патување, екипажот се оддалечи од Земјата повеќе од кој било човек досега, при што станаа и првите луѓе кои со голо око набљудувале делови од далечната страна на Месечината, како и затемнување на Сонцето.

Магазин | пред 2 седмици

Контролата воодушевена од снимките: астронаутите од „Орион“ на одмор по рекордот

Екипажот на вселенското летало „Орион“ се одјави од контролата на мисијата и замина на одмор по историскиот лет во кој беше поставен нов рекорд во вселенските патувања.Тимот на Земјата изрази воодушевување од снимките што ги испрати екипажот.„Ги погледнавме вашите снимки – апсолутно се неверојатни. Сите сме воодушевени од работата што ја завршивте денес“, порача контролата на мисијата.Од таму им посакаа мирен одмор, додавајќи: „Ви благодариме што нѐ поведовте на ова патување. Се надеваме дека убаво ќе сонувате за Месечината.“Од „Орион“ одговорија дека им е драго што нивната работа е ценета.„И ние овде горе уживаме“, порача екипажот.

Магазин | пред 2 седмици

Поранешен астронаут: Сега леталото го управува Исак Њутн – односно гравитацијата, Без маневри, Месечината ги враќа назад кон Земјата

Поранешниот астронаут на НАСА, Тери Виртс, објасни дека во текот на мисијата астронаутите практично ја препуштиле контролата на леталото на гравитацијата, користејќи го Месечината за враќање кон Земјата.Според него, наместо сложени маневри, леталото ја искористило природната сила опишана од Исак Њутн, односно гравитацијата, која ја искривува траекторијата и го насочува патот назад.„Тие се во длабоката вселена, без можност за спасување. Од моментална смрт ги дели само тенок алуминиумски слој“, изјави Виртс, нагласувајќи ги ризиците од силното космичко зрачење.Тој појасни дека не било потребно изведување на сложени операции како слетување или приклучување, туку леталото едноставно ја следело траекторијата што ја диктира гравитацијата на Месечината.„Главната улога сега ја има Њутн – гравитацијата управува со капсулата“, заклучи Виртс, опишувајќи ја суштината на таканаречениот „гравитациски маневар“, кој е клучен за враќање на мисијата кон Земјата.

Свет | пред 2 седмици

Историски моменти во вселената: помрчина каква што никогаш не е видена

Главниот научник на NASA, д-р Никола Фокс, изјави дека прелетот покрај Месечината во рамки на мисијата Artemis II NASA mission бил „неверојатен и исклучително напорен ден“ за тимот во контролата на летот.Фокс ја пофали екипата на астронаути, нагласувајќи дека тие со години се подготвувале за овој дел од мисијата, детално проучувајќи ја лунарната наука во соработка со научниот тим.„Посадата брилијантно ја заврши задачата и обезбеди фантастични набљудувања на Месечината“, изјави Фокс.Како соларен научник, таа посебно ја истакна ретката можност да се набљудува затемнување од перспектива блиску до Месечината – искуство кое, според неа, не може да се спореди со ниту едно набљудување од Земјата.„Сум гледала многу вакви небесни појави, но ова беше сосема поинакво од сè што сум доживеала досега“, додаде Фокс.Мисијата Artemis II не само што поставува нови технолошки стандарди, туку и отвора сосема нови можности за научни истражувања и разбирање на вселенските феномени од перспектива која досега не била достапна за човекот.

Магазин | пред 2 седмици

„Не сум подготвена да се вратам дома“ - aстронаутите фасцинирани од Месечината

Астронаутите од мисијата Artemis II NASA mission споделија силни емоции и впечатоци по историскиот прелет покрај Месечината, истакнувајќи дека искуството целосно им ја променило перцепцијата за вселената и Земјата.Во разговор со администраторот на NASA, Џаред Ајзакман, членовите на екипажот говореа за моментите кога одблиску ја виделе Месечината.Канадскиот астронаут Џереми Хансен ја опиша глетката од далечната страна на Месечината како нешто што не може да се спореди со ништо на Земјата.„Кога се наоѓате на другата страна и гледате кон Земјата, јасно гледате дека е сфера. Имате чувство како да не сте во капсула – тоа искуство целосно ви ја менува перцепцијата“, рече Хансен.Неговата колешка, астронаутката Кристина Кох, истакна дека времето поминало неверојатно брзо, и додаде дека не е подготвена да се врати назад.„Не сум подготвена да се вратам дома“, изјави Кох.Мисијата, која веќе влезе во историјата како најдалечно човечко патување од Земјата, не е само технолошки успех, туку и силно човечко искуство што, како што велат астронаутите, остава траен впечаток и нов поглед кон планетата од која доаѓаат.

Магазин | пред 2 седмици

„Се гледаме од другата страна“: Драматичен прекин на врската додека „Артемис II“ го минуваше задниот дел на Месечината

Мисијата „Артемис II“ влезе во клучната и најнабљудувана фаза од летот – историски прелет зад „темната“, односно од Земјата невидлива страна на Месечината, при што комуникацијата со екипажот беше очекувано целосно прекината околу 40 минути. Во тие моменти, леталото „Орион“ излезе од дометот на големите антени на Земјата бидејќи лунарната површина го блокираше сигналот.Настанот, кој беше следен во живо во текот на ноќта и утрото, доби дополнителна тежина со тврдењето дека ова е најголемата оддалеченост од Земјата што човештвото досега ја достигнало во еден екипажен лет. За многумина, токму „тишината“ во радиоврската беше најнапнатиот дел – редок момент кога астронаутите се, практично, недостапни за било кого на планетата.Непосредно пред да се изгуби сигналот, астронаутот Виктор Гловер испрати порака која брзо се прошири низ јавноста и на социјалните мрежи – краток поздрав до Земјата и најблиските, во духот на традицијата на големите вселенски пресврти.Покрај прекинот на врската, вниманието го привлече и уникатната глетка што ја добива екипажот – „зајдисонцето“ на Земјата зад Месечината и потоа повторното „изгрејсонце“, сцена што потсетува на легендарните кадри од ерата на „Аполо“.„Артемис II“ е дел од пошироката програма за враќање на луѓето во близина на Месечината и за подготовка на следните чекори кон подолготрајно присуство во длабока вселена. Токму затоа, секој технички детаљ – од траењето на прекинот на комуникацијата до стабилноста на системите на „Орион“ – се гледа како тест со директно влијание врз следните мисии.

Магазин | пред 2 седмици

Јака сила делува на Артемис 2: Влегле во Месечевото гравитациско поле

Четири астронаути од мисијата на НАСА, Артемис 2, влегле во доменот на гравитациско поле каде силата на Месечевата гравитација повеќе влијае врз леталото отколку Земјината.Посадата на Артемис 2 ја достигнала оваа точка четири дена, шест часа и две минути по почетокот на мисијата, на околу 62.800 километри од Месечината и 373.400 километри од Земјата, пренесува „Gardian“.Следната клучна фаза ќе биде летот кон темната страна на Месечината и подлабоко во вселената од било која досегашна космичка мисија.„Сите сме исклучително возбудени. Нашиот тим за летечки операции и нашиот научен тим се подготвени за првиот прелет на Месечината во последните 50 години“, изјави Лори Глејз, заменик-помошник администратор на НАСА за мисијата за развој на истражувачки системи.Мисиите Аполо од 1960-тите и 1970-тите летале стотици километри над лунарната површина, но посадата на Артемис 2 ќе се доближи на нешто повеќе од 6.400 километри од Месечината, што ќе им овозможи да ја видат целата, сферична форма на природниот сателит на Земјата, вклучително и региони близу двата Месечеви пола.

Свет | пред 2 седмици

НАСА: „Посадата на Артемис II поставува нов рекорд по повеќе од половина век“

НАСА официјално соопшти дека точно утврдила колку ќе бидат оддалечени астронаутите на мисијата Артемис II од Земјата и дека сигурно ќе го соборат рекордот кој од 1970 година го држеше Аполо 13.„Сега знаеме колку ќе се оддалечат астронаутите на мисијата Артемис II и можеме да прецизираме дека таа оддалеченост ќе биде без преседан. Посадата на Артемис II – астронаутите Рид Вајзмен, Виктор Глејвер и Кристина Коук од НАСА, како и канадскиот астронаут Џереми Хансен ќе се оддалечат најмногу 252.757 милји (406.773 километри) од својата планетата“, соопшти НАСА.Претходниот рекорд за најголема оддалеченост достигната од луѓе, поставен во април 1970 година за време на мисијата Аполо 13, изнесува 248.655 милји (400.171 километар).„Мисијата Артемис II ќе постави нов рекорд в понеделник (6 април), кога капсулата Орион ќе го обиколи најдалечниот дел на Месечината и ќе започне враќање кон Земјата“, додаде НАСА.Според новата проценка на оддалеченост, изнесена од Џад Фрајлинг, директор на летот за фазата на лансирање на мисијата, оддалеченоста ќе биде поголема од претходно предвиденото.„Ова е затоа што е пресметано по маневарот наречен транслунарна инјекција (TLI), кој траеше скоро шест минути и со кој капсулата ја напушти орбитата на Земјата и се упати кон Месечината. Орион успешно го изведе овој маневар во четврток навечер (2 април), со што беше определена траекторијата за остатокот од мисијата и обезбедени конкретни податоци за понатамошна анализа“, изјави Фрајлинг.Мисијата Артемис II ќе остане во орбита: НАСА истакнува дека мисијата нема да слета на Месечината, ниту пак ќе влезе во нејзина орбита. Од самиот почеток, оваа мисија е замислена како лет над Месечината, со цел да покаже дека капсулата Орион може безбедно да ги пренесе астронаутите до Месечината и назад.Доколку сè тече според планот, ќе следат поамбициозни мисии од програмата Артемис, вклучувајќи го и првото слетување со посадата, кое е планирано за крајот на 2028 година во мисијата Артемис IV.За споредба, мисијата Аполо 13 требаше да слета на Месечината, но поради експлозијата на резервоарот за кислород 56 часа по лансирањето мисијата се претвори во борба за преживување.Сепак, посадата успеа да преживее благодарение на сналажливоста и истрајноста на астронаутите на Аполо 13: командантот Џим Лавел, пилотот на лунарниот модул Фред Хејз и пилотот на командниот модул Џек Свигерт – како и тимот во Контролата на мисијата.Лавел, Хејз и Свигерт безбедно се вратија на Земјата по обиколката на Месечината, впишувајќи ги своите имиња во историјата.

Свет | пред 2 седмици

(Фото) НАСА објави слика од патот кон Месечината: Поглед на Земјата каков не сте виделе

Американската вселенска агенција НАСА објави први фотографии на планетата Земја снимено од вселенското летало Орион, за време на историската мисија Artemis II. Ова е прва мисија со астронаути кои одат околу Месечината по повеќе од 50 години.Командантот на мисијата Рејд Вајзман сними спектакуларни глетки на Земјата преку прозорецот на капсулата Орион откако леталото ја напушти орбитата на Земјата.На една фотографија се гледа целата Земја прикажана од далеку, со јасно видливи континенти, океани и облаци.На друга слика Земјата е прикажана од друг агол низ прозорецот, а видливи се и поларните светлини, аврорите, кои го осветлуваат атмосферата.Со една од фотографиите НАСА напиша „Hello, World“.Овие слики претставуваат прв комплетен поглед на Земјата надвор од нејзината орбита кој го снимиле астронаутите уште од времето на мисии од програмата Аполо од седумдесеттите години. Тие обезбедуваат уникатна перспектива додека посадата патува кон Месечината.Мисијата Artemis II е дел од програмата Артемис на НАСА, чија цел е повторно испраќање луѓе на Месечината и подготовка за идни слетувања на Месечината.Леталото беше лансирано на 1 април 2026 година, носи четворица астронаути и треба да трае околу десет дена додека кружи околу Месечината и се врати на Земјата.

Свет | пред 2 седмици

(Видео) Нов чекор во вселената: „Артемис II“ ја започна патеката кон Месечината

Мисијата „Артемис II“ официјално го започна патувањето кон Месечината, откако четворицата астронаути успешно го изведоа маневарот за транслунарно забрзување (TLI), со што го поставија курсот за обиколување на природниот сателит на Земјата.Се очекува екипажот да помине уште околу осум дена во вселената, во рамки на една од најзначајните мисии во поновата историја на вселенските истражувања.Во првото обраќање по поставувањето на курсот, канадскиот астронаут Џереми Хансен истакна дека мисијата носи симболична тежина за човештвото.„Човештвото повторно покажа на што е способно, а вашите надежи за иднината нè носат на ова патување околу Месечината“, изјави Хансен.Астронаутката Кристина Кох, пак, порача дека мисијата не значи оддалечување од Земјата, туку нејзино вреднување.„Со овој маневар кон Месечината, ние не ја напуштаме Земјата. Ние ја избираме“, рече таа.„Артемис II“ има историско значење бидејќи претставува прво враќање на астронаути во близина на Месечината по повеќе од 50 години, од времето на програмата „Аполо“. Мисијата носи и дополнителен ризик и амбиција, бидејќи се очекува да достигне поголема оддалеченост од Земјата од која било претходна мисија со човечки екипаж, надминувајќи го досегашниот рекорд поставен од „Аполо“.

Свет | пред 2 седмици

(Видео) НАСА ја лансираше мисијата „Артемис II“: Прв лет со екипаж кон Месечината по повеќе од 50 години

NASA успешно ја лансираше мисијата Artemis II, првиот лет со човечки екипаж кон Месечината по повеќе од половина век.Ракетата Space Launch System со капсулата Orion полета од Kennedy Space Center во Флорида, носејќи четворица астронаути на десетдневна мисија околу Месечината.Во екипажот се Рид Вајзман, Виктор Гловер, Кристина Кох и Џереми Хансен.Мисијата има за цел тестирање на капсулата Orion во реални вселенски услови, вклучувајќи рачно управување, маневрирање во орбита и спроведување научни и технички експерименти.„Артемис II“ е првата мисија со екипаж во рамки на програмата Artemis, започната во 2017 година, со цел воспоставување долгорочно присуство на луѓе на Месечината и подготовка за идни мисии кон Марс.Оваа мисија е наследник на легендарната програма Apollo 17, која заврши во 1972 година, оставајќи повеќе од 50 години пауза во човечките мисии кон Месечината.

Свет | пред 2 седмици

Светот чека изјава од Трамп, НАСА го одреди датумот за лет околу Месечината

Додека јавноста очекува можна изјава од американскиот претседател Доналд Трамп поврзана со наводи за вонземски живот, НАСА го одреди најраниот датум за лансирање на мисијата „Артемис II“ – 6 март.Станува збор за прва мисија со екипаж што ќе лета околу Месечината по повеќе од 50 години, односно по мисијата Аполо 17 во 1972 година. Четворица астронаути ќе заминат на десетдневно патување околу далечната страна на Месечината и назад кон Земјата.Екипажот го сочинуваат тројца Американци и еден Канаѓанец, кои ќе патуваат со мегаракетата „Систем за лансирање во вселената“ (SLS), висока 98 метри. На врвот на ракетата ќе се наоѓа капсулата „Орион“, со простор приближно колку минибус, каде што астронаутите ќе живеат и работат за време на мисијата.По првиот ден во орбита околу Земјата, леталото ќе се упати кон Месечината, патување што трае околу четири дена. Екипажот ќе мине на оддалеченост од 6.500 до 9.500 километри над површината и ќе изврши набљудувања и снимања, по што ќе започне враќање и спуштање во Тихиот Океан.Доколку мисијата биде успешна, таа ќе го отвори патот за „Артемис III“, во која повторно ќе се слета на Месечината. НАСА посочува дека целта е слетување до 2028 година, иако временската рамка се оценува како амбициозна.Во меѓувреме, САД се во технолошка трка со Кина, која најавува сопствено слетување на Месечината до 2030 година. Двете држави планираат мисии кон јужниот пол на Месечината, каде се очекуваат клучни ресурси за идни лунарни бази.

Магазин | пред 2 месеци

(Видео) Првата мисија со астронаути околу Месечината на Artemis II се одложува за март

NASA денес соопшти дека го одложува лансирањето на мисијата за испраќање четворица астронаути на патување околу Месечината, откако за време на проверката на ракетата се појавиле проблеми.Менаџерите на мисијата изведуваа детална проба на лансирањето, позната како „wet dress rehearsal“ (симулација на лансирање со полнење на гориво), во Сончевиот центар Кенеди на Флорида, кога инженерите откриле протекување на водород во основата на ракетата Space Launch System, пренесува NBC News.NASA била принудена да ја прекине пробата малку по полноќ по источновоамериканско време, со преостанати околу пет минути и 15 секунди до симулираното одбројување за лансирање.Нешто по 2:00 часот наутро по источновоамериканско време, NASA објави дека ќе се откаже од лансирањето на мисијата Artemis II околу Месечината, за тимовите да можат да ги прегледаат податоците и да изведат нова проба.Сега планираат лансирање најрано во март.Агенцијата наведе дека има достапни прозори за лансирање од 6 до 9 март, како и на 11 март, а по потреба и дополнителни датуми во април.Претходната, беспилотна мисија Artemis I околу Месечината во 2022 година била одложена шест месеци поради протекување на водород откриено за време на првата проба.Со оглед на тоа што за прв пат луѓе ќе летаат на ракетата Space Launch System и во капсулата Orion, залогот за мисијата Artemis II е голем.

Свет | пред 2 месеци

Астронаутите од Меѓународната вселенска станица тргнаа кон Земјата поради здравствен ризик: Прва медицинска евакуација во историјата на НАСА

Без јавни детали за дијагнозата, четворица астронаути ја напуштија Меѓународната вселенска станица и се упатија кон Земјата, откако кај еден член на екипажот се појавила потреба од медицинска процена што не може да се спроведе во орбита. Станува збор за прва медицинска евакуација во историјата на НАСА.Екипажот, составен од астронаути од САД, Русија и Јапонија, ја напушти орбиталната лабораторија во среда со капсула на SpaceX, а слетувањето во Тихи Океан во близина на Сан Диего се очекува во четврток наутро. Со ова, нивната мисија е скратена за повеќе од еден месец.Од агенцијата појаснија дека здравствената состојба на астронаутот е стабилна и не станува збор за итна, животозагрозувачка ситуација, но проценката е дека е побезбедно медицинските испитувања да се направат на Земјата, каде што постои целосна дијагностичка инфраструктура. Идентитетот на астронаутот и природата на здравствениот проблем не се соопштени, повикувајќи се на медицинска приватност.Командантот на станицата, Мајк Финке, изјави дека одлуката е донесена исклучиво од претпазливост и дека болниот астронаут е „безбеден и добро згрижен“. Тој нагласи дека ризикот да се продолжи престојот во орбитата уште еден месец е поголем од привременото намалување на екипажот на станицата.Мисијата започна во август и требаше да трае до крајот на февруари. Во екипажот беа и астронаутката Зина Кардман, јапонскиот астронаут Кимија Јуи и рускиот космонаут Олег Платонов. На почетокот на јануари, NASA ненадејно откажа планирана вселенска прошетка, а неколку дена подоцна донесе одлука за предвремено враќање.Агенцијата соопшти дека здравствениот проблем не е поврзан со вселенска прошетка или со тековни операции на станицата. Сепак, по заминувањето на екипажот, во орбитата остануваат само тројца астронаути, што значи дека сите планирани и итни вселенски прошетки ќе бидат одложени додека не пристигне нов тим.NASA и SpaceX веќе работат на прилагодување на распоредот за лансирање на нов четиричлен екипаж од Флорида, планирано за средината на февруари. До тогаш, орбиталната лабораторија ќе функционира со минимален персонал.Иако компјутерските модели предвидувале дека медицинска евакуација од станицата може да се случи еднаш на секои неколку години, ова е прв ваков случај во повеќе од шест децении американски летови со човечки екипаж. Во историјата, слични инциденти имало само во советската програма, кога во 1985 година космонаут бил предвремено вратен од станицата „Саљут 7“ поради сериозна инфекција.Одлуката ја донесе новиот администратор на NASA, Џаред Исакман, кој ја презеде функцијата во декември. „Здравјето и благосостојбата на астронаутите секогаш се апсолутен приоритет“, порача тој, ставајќи јасна граница меѓу научната мисија и човечкиот ризик.Оваа евакуација, иако без спектакуларни сцени, испрати јасна порака: и во вселената, човечкото здравје останува поважно од секоја мисија.

Свет | пред 3 месеци

Трампова администрација ѝ наредила на НАСА да ја прекине мисијата за следење на климатските промени?

Белата куќа, наводно, ѝ наредила на НАСА да обустави две клучни сателитски мисии за следење на климатските промени, објави американскиот NPR. Станува збор за мисиите Orbiting Carbon Observatories – сателити кои обезбедуваат исклучително вредни податоци за концентрациите на јаглерод диоксид и растот на растителната маса на глобално ниво.Овие сателити досега беа користени од страна на научници, но и од компании во енергетскиот и земјоделскиот сектор, за да добијат прецизни информации за влијанието на човековата активност врз емисиите на стакленички гасови.Еден од сателитите е прикачен на Меѓународната вселенска станица, додека вториот е самостоен. Ако дојде до укинување на мисијата, вториот сателит ќе биде изваден од својата орбита и ќе изгори при влегување во атмосферата.Според поранешниот вработен во НАСА, Дејвид Крисп – еден од научниците кои работеле на овие инструменти – во последните месеци му се обратиле активни вработени со многу специфични прашања кои, според него, „јасно укажуваат дека им е наложено да изготват план за гасење на мисијата“.„Нема никаква економска логика да се прекине мисија која дава извонредно квалитетни податоци, особено кога годишно чини само 15 милиони долари – минимален трошок во однос на годишниот буџет на НАСА од 25,4 милијарди долари“, вели Крисп за NPR.Извештајот на НАСА од 2023 година истакна дека податоците што ги обезбедуваат овие сателити се „исклучително прецизни и со висока научна вредност“.И други научници кои се потпирале на овие мисии добиле слични сигнали и прашања поврзани со нивната евентуална обустава.Со потенцијалното прекинување на мисиите, САД би останале без еден од најпрецизните извори за глобално следење на емисиите на CO₂ – во период кога климатските предизвици бараат зголемена, а не намалена научна ангажираност.

Свет | пред 8 месеци

Трамп сака да го намали буџетот на НАСА на половина; Маск: Тоа е загрижувачко

По неколку недели неизвесност, се чини дека администрацијата на Доналд Трамп се подготвува драстично да го намали буџетот на НАСА, според прелиминарните документи кои речиси би го намалиле финансирањето на вселенската агенција за половина.Со недели, научните и конгресните комитети испраќаа сигнали за насоката во која се движат плановите за НАСА. Но, она што досега беше само индиректна најава, сега добива форма на сè посериозен план. „Вашингтон пост“ објави дека прелиминарната верзија на предлог-буџетот предвидува намалување на буџетот на НАСА од 7,3 на 3,9 милијарди долари.Ники Фокс, помошник администратор на НАСА за наука, изјави пред Комитетот за наука на Претставничкиот дом на 1 април дека агенцијата сè уште нема преполовен буџетски сценарија бидејќи сè уште не го видела официјалното барање за буџет за 2026 година. Но, некои очигледно веќе го виделе, а содржината не е охрабрувачка.„Намалувањето од 50 проценти би довело до некои прилично драстични одлуки“, рече Фокс, според извештајот на SpaceNews. И додека буџетските аналитичари на НАСА можеби само ги острат моливите, следната година може да останат без острилки.„Ова е настан на ниво на изумирање на науката во НАСА“, рече Кејси Драјер, шеф на вселенската политика на Планетарното друштво, група за застапување на вселената. „Непотребно го прекинува функционирањето, продуктивните научни мисии и ги откажува новите мисии кои моментално се во изградба, трошејќи милијарди долари од даночните обврзници во процесот.„Ова не е ниту ефикасно ниту паметно буџетско планирање“, додаде Драјер.„Тоа ќе ја одведе НАСА во многу длабока бездна ако продолжат со ова дивјаштво“, изјави поранешниот администратор на НАСА Бил Нелсон за Вашингтон пост.Нелсон, исто така, тврдеше дека предложениот буџет може да нанесе катастрофален удар на значајната програма на Трамп за истражување на вселената. И Трамп и Маск постојано ветија дека ќе однесат астронаути на површината на Марс.„Ако безмилосно ја намалите науката на НАСА, ќе ја намалите целата наша истражувачка програма, што ќе влијае на програмата за истражување на човечката вселена“, изјави Нелсон за американскиот весник.Илон Маск рече дека извештаите дека предлог-буџетот на претседателот Доналд Трамп драстично ќе го намали финансирањето на науката на НАСА се „загрижувачки“, последниот јавен јавен јаз меѓу претседателот и неговиот близок советник.„Јас сум голем поборник за науката, но за жал не можам да учествувам во дискусиите за буџетот на НАСА бидејќи SpaceX е голем изведувач на НАСА“, додаде тој.Портпаролката на НАСА Бетани Стивенс потврди дека агенцијата го добила прелиминарниот документ за фискалната 2026 година од Канцеларијата за менаџмент и буџет (OMB) и дека процесот на внатрешна дискусија е започнат.

Свет | пред 1 година