По повеќе од три години од почетокот на војната во Украина, отворениот отпор кон политиките на Кремљ речиси целосно исчезна од руските улици, а активистите, новинарите и борците за човекови права се принудени да дејствуваат во тајност, пишува францускиот весник „Ле Монд“ во опширна анализа за состојбата на руската опозиција.
Според весникот, репресијата во Русија достигнала размери какви што не биле забележани уште од советскиот период. Масовните антивоени протести од 2022 година денес се заменети со мрежи на анонимни активисти, адвокати, новинари и волонтери кои работат во сенка, изложени на ризик од долгогодишни затворски казни.
Како пример се наведува случајот на Максим Круглов, потпретседател на либералната партија „Јаблоко“ и универзитетски професор, кој се соочува со казна до десет години затвор поради објава на Телеграм од 2022 година во која побарал меѓународна истрага за наводните воени злосторства во украинска Буча. Иако објавата е стара неколку години, тој бил уапсен дури сега, што според аналитичарите покажува колку долго руските власти ги следат критичарите на режимот.
Организацијата ОВД-Инфо проценува дека во Русија моментално има повеќе од 2.100 политички затвореници, додека организацијата „Меморијал“ смета дека бројката е значително поголема. Главниот уредник на независниот портал „Медиазона“, Сергеј Смирнов, предупредува дека многу случаи никогаш не стануваат јавни и дека вистинскиот број на политички затвореници може да биде и двојно поголем.
„Постојат стотици случаи за кои едноставно не знаеме“, изјавил Смирнов, додавајќи дека во моментов се водат повеќе од 200 кривични постапки за екстремизам поради донации за Фондот за борба против корупцијата, основан од покојниот опозициски лидер Алексеј Навални.
Во март 2022 година, рускиот претседател Владимир Путин најави „природно и неопходно прочистување на општеството“, а оттогаш на удар на властите не се само политичките противници и антивоените активисти, туку и адвокати, новинари, активисти за човекови права, ЛГБТ-заедницата, феминистичките движења и еколошките организации.
Десетици независни медиуми биле принудени да ја напуштат земјата и да продолжат со работа од егзил. Според „Ле Монд“, повеќе од 70 руски медиуми денес функционираат од странство, создавајќи една од најголемите заедници на новинари во егзил во светот.
И покрај тоа, бројни соработници и натаму известуваат од Русија, следејќи судски процеси и документирајќи случаи на политички прогон, свесни дека можат да бидат идентификувани преку системите за видеонадзор и технологијата за препознавање лица.
Од почетокот на инвазијата врз Украина, руските власти донеле десетици закони со кои дополнително се ограничуваат слободата на говорот и политичкото дејствување. Критиката на армијата или ширењето на, како што властите ги нарекуваат, „лажни информации“ за вооружените сили може да резултира со затворска казна до 15 години.
Активистите предупредуваат дека организираниот отпор во земјата денес е речиси невозможен.
„Клучниот збор за рускиот отпор е осаменоста“, изјавил новинарот Сергеј Пархоменко, еден од најпознатите претставници на руската опозиција во егзил.
Наместо масовни демонстрации, отпорот денес се сведува на индивидуални акции, собирање информации за политички затвореници и помош за луѓето кои сакаат да избегнат мобилизација или да ја напуштат земјата. Меѓу активните организации се и групи кои им помагаат на дезертерите, ја следат судбината на депортираните украински деца и обезбедуваат поддршка за прогонетите припадници на ЛГБТ-заедницата.
„Ле Монд“ заклучува дека современиот руски отпор повеќе не се гледа преку големи протести и демонстрации, туку преку секојдневната работа на анонимни поединци кои се обидуваат да ја документираат репресијата, да им помогнат на жртвите на прогонот и да зачуваат простор за поинакво мислење во општество кое, според весникот, Кремљ сè поцврсто го контролира.
