Вештачката интелигенција можеби е една од најголемите технолошки промени на денешницата, но европскиот пазар на трудот покажува дека и во 2026 година највредни остануваат професиите што бараат човек – не само компјутер. Работодавците низ Европа сè повеќе бараат техничари, работници во индустријата, возачи, оператори на машини, здравствени работници и други квалификувани кадри.
Според анализата на компанијата BestBrokers, изработена врз основа на податоци од Евростат и европската мрежа EURES, меѓу април 2025 и март 2026 година во Европа биле објавени повеќе од 10 милиони слободни работни места. Во исто време, недостигот на работна сила станува сè поголем проблем, особено кај професиите што бараат специфични знаења и практични вештини.
Најбарани се техничките работници, со 731.953 слободни позиции. Следуваат професионалните соработници во администрацијата и канцелариската работа, со 630.033 огласи, работниците во металопреработувачката и машинската индустрија со 596.701, операторите на машини и постројки со 522.808 и возачите и операторите на возила со 519.386 слободни работни места.
Само овие пет категории опфаќаат речиси три милиони работни места. За споредба, во ИКТ секторот биле објавени околу 375.000 позиции.
Податоците покажуваат дека иако европските компании имаат голема потреба од дигитални експерти, уште поголем е недостигот на луѓе во производството, индустријата, транспортот, логистиката и одржувањето.
Германија, Франција, Австрија, Чешка и Романија се меѓу земјите каде што техничките работници се особено барани. Само во Германија биле објавени 239.039 позиции за оваа категорија.
Во Финска, пак, голема е побарувачката за ИКТ експерти, со повеќе од 20.000 слободни работни места. Шведска, Швајцарија, Норвешка и Лихтенштајн имаат изразена потреба од здравствени работници, додека во Шпанија, Португалија, Малта, Данска, Словачка, Унгарија и Исланд меѓу најбараните се работниците во услужните дејности.
Недостигот на кадар се чувствува и во образованието. Во Полска, Бугарија и Естонија наставниците се меѓу најбараните професии, со повеќе од 18.900 отворени работни места во овие три земји.
Разликите меѓу европските земји се забележуваат и кај вработеноста. Просечната стапка на вработеност во ЕУ изнесува 76,3 проценти, додека Малта е на врвот со 83,4 проценти, пред Холандија со 83,3 и Чешка со 82,8 проценти. Северна Македонија, Италија и Романија се меѓу земјите со пониски стапки на вработеност.
Во периодот од првиот квартал на 2025 до првиот квартал на 2026 година, Шпанија го зголемила бројот на вработени за околу 430.000, Португалија за 82.000, Грција за 34.000, Хрватска за 16.000 и Кипар за 12.000. Од друга страна, Турција изгубила околу 392.000 вработени, Германија 32.000, Словачка 25.000, а Италија 24.000.
Особено впечатлив е примерот со Германија. Иако бројот на вработени се намалил, компаниите во земјата објавиле повеќе од 2,4 милиони слободни работни места. Германија и Холандија заедно барале повеќе од 5,2 милиони работници.
Кипар и Малта, пак, забележале најголем процентуален раст на вработеноста – 2,52, односно 2,22 проценти. Двете земји во голема мера се потпираат на странски работници, особено во туризмот, угостителството, транспортот и трговијата.
Зад овие трендови стојат стареењето на населението, иселувањето на работоспособното население и различниот економски развој на европските земји. Според истражувањето на Eurofound, околу 18,8 проценти од работните места во ЕУ се сметаат за ранливи бидејќи комбинираат ниски приходи, несигурност и недостаток на одредени права.
Сето ова покажува дека иднината на работата нема да се сведе само на прашањето дали вештачката интелигенција ќе замени одредени професии. Технологијата несомнено ќе промени голем број работни места, но европската економија истовремено има сè поголема потреба од луѓе кои можат да поправат, произведат, управуваат, лекуваат, предаваат и одржуваат сложени системи.
Во ерата на вештачката интелигенција, Европа можеби токму затоа се соочува со еден од најголемите парадокси: технологијата напредува со огромна брзина, но најголемиот недостиг на пазарот на трудот и понатаму е – човечкиот кадар.
