Нов нафтен договор на администрацијата на Доналд Трамп со привремената венецуелска влада предводена од Делси Родригез може да му создаде сериозен политички проблем на американскиот државен секретар Марко Рубио, кој со години се залагаше за цврст став кон режимот во Венецуела и отфрлање на компромиси со политичкото наследство на Уго Чавез.
Администрацијата на Трамп во петокот го објави договорот за развој на 17 венецуелски нафтени полиња, со проценети 63 до 65 милијарди барели докажани резерви. Според американската страна, САД би имале ефективен удел од 55 отсто од производството преку сопственички удел и право на купување нафта по производна цена.
Деталите од договорот сè уште не се јавно објавени. Родригез првично зборувала за концесија од 25 години, додека американски претставник за АП изјавил дека правата за експлоатација би можеле да траат дури 100 години. Трамп договорот го опиша како „најголемиот нафтен договор во историјата“.
Токму политичкиот контекст е најчувствителниот дел за Рубио. Тој повеќе од една деценија меѓу венецуелските Американци во Флорида застапуваше став дека Вашингтон не треба да ги нормализира односите со чавизмот. Сега, сепак, администрацијата на Трамп директно соработува со Родригез, поранешна потпретседателка на Николас Мадуро и една од водечките личности на поранешниот режим.
Рубио договорот го нарече „голема победа за американскиот и венецуелскиот народ“, но дел од венецуелската опозиција и аналитичарите сметаат дека Вашингтон прави отстапка од политиката што Рубио со години ја застапуваше.
Особено чувствително е прашањето за нафтата, која има централно место во современата политичка и економска историја на Венецуела. Критичарите предупредуваат дека Родригез нема доволен политички легитимитет да склучува долгорочен договор од вакви размери и дека соработката со неа би можела да го зацврсти влијанието на луѓе поврзани со поранешниот режим.
Дополнителни реакции предизвика и учеството на венецуелскиот бизнисмен Алехандро Бетанкур Лопез, чија компанија е вклучена во управувањето со дел од нафтените полиња опфатени со договорот. Американскиот Стејт департмент, сепак, ги отфрла оценките дека станува збор за политички договор со Родригез и тврди дека се работи за приватен аранжман, додека паралелно се водат разговори за политичка транзиција.
Договорот не наиде на едногласна поддршка ниту во САД. Анкета на Универзитетот Квинепијак од март покажала дека 55 отсто од Американците се противат САД да ја преземат контролата врз продажбата на венецуелската нафта, додека 38 отсто го поддржуваат тоа.
Првите политички несогласувања се појавија и меѓу републиканците од Флорида. Конгресменката Марија Елвира Салазар првично го критикуваше договорот, но подоцна ја повлече објавата и го оцени како позитивен, со предупредување дека Родригез не е соодветна личност за ваков договор. Републиканскиот конгресмен Карлос Хименез, пак, исто така ја критикуваше Родригез и повика на конкретни чекори кон демократска транзиција.
За Рубио ова може да биде особено важно и поради неговите можни претседателски амбиции во 2028 година. Иако сè уште нема најавено кандидатура, тој се смета за еден од потенцијалните републикански кандидати.
Неговата политичка позиција дополнително ја усложнува фактот што со години се залагаше за бескомпромисен однос кон чавизмот, а сега учествува во договор со претставници на политичкиот систем против кој се бореше.
Конечниот политички ефект, според аналитичарите, ќе зависи од тоа дали договорот ќе донесе економска корист и стабилност за Венецуела и дали Вашингтон навистина ќе придонесе за слободни избори. Особено важно ќе биде и прашањето за опозициската лидерка Марија Корина Мачадо, која досега остана надвор од процесот на политичка транзиција.
За голем дел од Венецуелците, соборувањето на Мадуро не е доволно – тие бараат слободни избори. Токму затоа, прашањето што може да го следи Рубио во иднина е дали Вашингтон, во обид да обезбеди нафта и геополитичко влијание, се оддалечува од демократската транзиција што тој со години ја застапуваше.
