Сè поголем број научни истражувања укажуваат дека честата употреба на алатки базирани на вештачка интелигенција би можела негативно да влијае врз одредени човечки когнитивни способности, како што се памтењето, критичкото размислување и способноста за самостојно заклучување.
Научниците потсетуваат дека мозокот функционира според принципот „користи или изгуби“. Како што мускулите ослабуваат ако не се користат, така и одредени мозочни функции можат да ослабат доколку постојано се потпираме на надворешни алатки.
Едно од најцитираните истражувања во последниот период е студијата „Your Brain on ChatGPT“, спроведена од истражувачи од МИТ Медиа Лаб. Во неа учествувале 54 лица на возраст од 18 до 39 години, поделени во три групи. Едната група пишувала есеи со помош на ChatGPT, втората користела интернет-пребарувач, а третата не користела никакви дигитални алатки.
Истражувачите, користејќи електроенцефалографија (ЕЕГ), утврдиле дека испитаниците кои пишувале без помош на дигитални алатки имале најсилна мозочна поврзаност. Од друга страна, кај лицата кои користеле ChatGPT била забележана значително помала активност во деловите од мозокот поврзани со вниманието, планирањето, меморијата и обработката на јазикот.
Дополнително, учесниците кои користеле вештачка интелигенција потешко се сеќавале на сопствените текстови и покажале помало чувство дека напишаното е резултат на нивното лично размислување.
Слични резултати се забележани и во работната средина. Истражување објавено во медицинското списание „Лансет“ покажало дека лекарите кои редовно користеле алатки базирани на вештачка интелигенција за откривање полипи при колоноскопија, по одредено време покажале послаби резултати кога повторно работеле без помош на такви системи.
Друга студија, спроведена од „Мајкрософт рисрч“ и Универзитетот „Карнеги Мелон“, покажала дека поголемата доверба во вештачката интелигенција често е поврзана со помало користење на критичкото размислување.
Експертите сепак предупредуваат дека вештачката интелигенција не треба да се гледа исклучиво како закана. Според нив, делегирањето на едноставните задачи на технологијата може да биде корисно, но проблемот настанува кога луѓето престануваат самостојно да размислуваат и анализираат.
Научниците сметаат дека особено важно ќе биде внимателно да се одреди како и кога алатките на вештачката интелигенција ќе се користат во образовниот процес, со цел да не се наруши развојот на критичкото размислување кај учениците и студентите.
