Николова: Формална меритократија, суштинска политичка контрола врз универзитетите

Пратеничката на СДСМ, Даниела Николова, на собраниската седница за пратенички прашања остро го критикуваше Предлог-законот за високо образование, оценувајќи дека зад декларативните заложби за квалитет и европски стандарди се крие „централизиран и политизиран модел на управување со универзитетите“.

Таа упати две прашања до министерката за образование Весна Јаневска, кои се однесуваат на примената на библиометрискиот Х-индекс и базата „Веб оф сајенс“ како критериуми за напредување, како и на, според неа, системското ограничување на автономијата на универзитетите.

— реклама —

Николова предупреди дека сведувањето на научната вредност на бројки и цитираност може да доведе до дискриминација на општествените и хуманистичките науки, особено во мала јазична средина како македонската. Според неа, Х-индексот не го мери квалитетот, туку цитираноста, што ги става младите истражувачи во нерамноправна позиција и создава формална објективност што може лесно да се злоупотреби преку затворени академски кругови и меѓусебни цитирања.

— реклама —

Таа укажа и на, како што рече, правен парадокс – построги критериуми за реизбор во звање редовен професор отколку за самиот избор, што, според неа, ја нарушува правната сигурност и ја прави академската кариера неизвесна.

Во однос на непотизмот, Николова оцени дека законот не содржи реални механизми за негово спречување, туку создава услови во кои формално строгите критериуми може да станат параван за фаворизирање на „исти луѓе и исти фамилии“, на штета на талентираните млади истражувачи.

— реклама —

Вториот сегмент од нејзиното обраќање беше насочен кон автономијата. Таа посочи дека одредби со кои Владата дава мислење на статутот на универзитетите, предлага членови во Националниот совет, одлучува за бројот на студенти и има влијание врз финансиското работење, кумулативно претставуваат ограничување на уставно загарантираната самостојност.

Николова наведе дека со предложените решенија извршната власт добива влијание врз клучните академски стандарди, изборот во звања, управувањето со имотот и дури врз опстанокот на институциите, што, според неа, ја сведува автономијата на „автономија колку што дозволува Владата“.

„Како ќе гарантирате дека примената на Х-индексот и ‘Веб оф сајенс’ нема да доведе до дискриминација на цели научни области и млади истражувачи? И како ја усогласувате уставната автономија со одредбите што ѝ даваат на извршната власт контрола врз статутот, кадрите, финансиите и опстанокот на универзитетот?“, праша Николова од собраниската говорница.