Од план наклонет кон Москва до ‘ревидиран документ’: како мировниот предлог се смени преку ноќ

Доналд Трамп силно притиска за брз мировен договор во Украина, но Киев предупредува дека мирот не може да биде постигнат по цена на капитулација. Според анализата на Би-Би-Си, токму затоа Украина го одбила иницијалниот предлог што американската администрација се обидела да го протурка пред Денот на благодарноста, бидејќи содржел услови што речиси целосно одговарале на руските барања.

Во Женева беше одржан итен круг преговори, на кои Украина испрати делегација на највисоко ниво. Цела недела, делегациите на Украина и САД се движеле меѓу две локации под строги мерки на безбедност, додека европските советници за национална безбедност од Германија, Франција и Обединетото Кралство се приклучиле со свои амандмани.

— реклама —

Аналитичарката на Би-Би-Си успеала да го види украинскиот главен преговарач Андриј Јермак само накратко – без израз на лицето, што, како што наведува, е разбирливо: почетниот американски предлог бил толку наклонет кон Москва што државниот секретар Марко Рубио морал јавно да демантира дека текстот доаѓа од Кремљ. Но Трамп бил недвосмислен – Украина треба брзо да потпише или да се соочи со „неодредени последици“.

Рубио објави дека постигнал „огромен напредок“, но одби да ги открие клучните детали. Заедничката изјава на Киев и Вашингтон сега зборува за „нов договор“ – ревидиран документ кој сè уште не е објавен. Според „Фајненшл Тајмс“, новата рамка од 19 точки задржува многу малку од иницијалниот текст.

— реклама —

Европските предлози очигледно го промениле документот во корист на Украина. Од него исчезнале барањата за трајно ограничување на украинската армија и за автоматски вето-механизми што би го блокирале членството во НАТО. Предлогот не предвидува предавање дополнителни делови од Донбас и не содржи општа амнестија за воени злосторства. Територијалните прашања треба да се решаваат дипломатски – позиција што претседателот Володимир Зеленски и претходно ја истакнувал.

Во документот се појавуваат и безбедносни гаранции, што Украина ги смета за клучни. Низа западни лидери, меѓу нив и британскиот премиер Киер Стармер, зборуваат за гаранции слични на член 5 од НАТО – обврска за директна помош во случај на нов напад. Германскиот канцелар Фридрих Мерц го опиша најновиот предлог како „значително изменет во позитивна насока“.

— реклама —

Како текстот се претворил од верзија блиска до Кремљ во нешто што Киев барем може да разгледува, останува нејасно. Би-Би-Си потсетува дека првичниот документ бил обликуван под влијание на средбата меѓу бизнисменот Стив Виткоф и рускиот претседател Владимир Путин, по која Виткоф повторувал руски наративи речиси буквално. Новиот предлог, според проценките, е многу поприфатлив, но уште далеку од конечен договор.

И самиот Трамп го промени тонот. Од жестоки критики кон Киев поради „недостаток на благодарност“, тој премина кон изјави дека „нешто добро“ може да произлезе од новиот циклус разговори. Но западните аналитичари предупредуваат дека сè додека Москва не чувствува воена слабост, нема индикации дека Путин е подготвен да се повлече.

— реклама —

Според Карнеги центарот за Русија и Евроазија, корупциските скандали во Киев, политичките турбуленции, проблемите со мобилизацијата и руските придобивки на терен само ја зголемуваат самоувереноста на Путин. Најоптимистичките оценки велат дека притисокот на Трамп можеби го забрзал барањето за решение, но суштината не се променила.

Би-Би-Си заклучува дека кругот повторно се затвора: Москва останува на позицијата „ова се нашите услови – прифатете ги или чекајте“. Украина, пак, и покрај желбата за мир, не е подготвена да плати со сопствената територија, војска или безбедност.