Од улиците до гласачките кутии: Трагедијата во Нови Сад ги изнесе на улица, денеска студентите се борат за пратенички места

Од универзитетските амфитеатри и блокадите на факултетите до гласачките ливчиња – студентското движење во Србија денеска се соочува со нов предизвик. По речиси две години протести, студентите и нивните поддржувачи настапуваат на парламентарните избори со листа што произлезе од движењето кое започна по трагедијата во Нови Сад.

На 1 ноември 2024 година, при уривање на бетонската натстрешница на железничката станица во Нови Сад, загинаа 16 лица. Трагедијата предизвика протести и барања за утврдување на одговорноста, објавување на документацијата за реконструкцијата на станицата и санкционирање на евентуалните пропусти и злоупотреби.

Протестите постепено се проширија низ Србија, а студентите започнаа блокади на факултетите, организираа масовни собири и маршеви и побараа од институциите да постапуваат независно и транспарентно.

— реклама —

Она што првично започна како барање за одговорност за конкретна трагедија, прерасна во пошироко движење против корупцијата и политичкото влијание врз институциите.

Во текот на протестите, студентите настојуваа да се дистанцираат од традиционалните политички партии. Нивните собири беа организирани преку студентски пленуми, а одлуките се носеа колективно, без еден формален лидер на целото движење.

— реклама —

Со текот на времето, барањата добија и политичка димензија. Дел од студентското движење оцени дека промените што ги бара не можат да се постигнат единствено преку улични протести, туку дека е неопходна и институционална промена.

Така се појави студентската изборна листа, која на денешните парламентарни избори настапува како алтернатива на досегашните политички структури.

Иако листата го носи името на студентското движење, кандидатите за пратеници се претставници од различни професии, меѓу кои универзитетски професори, лекари, културни работници и други јавни личности. Идејата е студентските барања да добијат претставници во парламентот.

— реклама —

Меѓу главните теми што ги истакнува движењето се борбата против корупцијата, независноста на судството и обвинителството, слободата на медиумите, одговорноста на функционерите и воспоставувањето институции што ќе работат без политички притисоци.

Владејачката Српска напредна странка, од друга страна, ги брани резултатите од своето управување и ја нагласува потребата од политичка и економска стабилност. Претставниците на власта во изминатиот период упатуваа критики кон дел од организаторите на протестите и нивните политички цели.

Студентското движење, пак, ги отфрла обвинувањата дека неговата борба е насочена кон дестабилизација на државата и тврди дека целта е воспоставување институционална одговорност.

Денешните избори ќе покажат колкав дел од јавната поддршка за протестите ќе се претвори во гласови и пратенички мандати. Присуството на илјадници луѓе на протестите не значи автоматски и исто толкава изборна поддршка, бидејќи одлуката на гласачите зависи од повеќе политички и општествени фактори.

За студентското движење, изборите претставуваат премин од протестна мобилизација кон парламентарна политика. За Србија, тие се можност да се измери политичкото влијание на движењето што израсна по трагедијата во Нови Сад и стана еден од најпрепознатливите чинители во јавниот живот на земјата.