БОЖИК

Празникот на светлината: Божиќните обичаи и пораки низ Македонија

Божиќ е најголемиот христијански празник на радоста – денот кога се слави раѓањето на Исус Христос. Во македонската православна и народна традиција, тој не е само верски чин, туку празник што ја става во центар семејната заедница, новиот живот, родителството и блискоста. Суштината, без оглед на регионалните нијанси, останува иста: домот се собира, се негува мирот меѓу ближните и се отвора простор за благодарност, смирение и помирување.Божиќ се празнува на 7 јануари според јулијанскиот календар, а честитањето во народот е обележано со традиционалниот поздрав: „Христос се роди!“, на што се одговара: „Навистина се роди!“ Често се додава и формулата „Мир Божји, Христос се роди“, со што се нагласува централната порака на празникот – мирот како духовна и семејна потреба, како вредност што ги држи луѓето блиску и ги зацврстува односите во домот.Евангелските сведоштва за раѓањето на Христос се длабоко вткаени во религиозната култура, но и во народната песна и предание. Раскажувањето за патувањето на Јосиф и Марија во Витлеем поради пописот, пештерата како засолниште, пастирите кои први ја слушаат радосната вест и мудреците кои пристигнуваат со дарови – злато, темјан и измирна – со векови го гради литургискиот наратив и ја обликува народната претстава за Божиќ. Токму затоа празникот се нарекува и „матица“ на другите празници: без Христовото раѓање, во теолошка смисла, не би имало ниту Крштевање, ниту Воскресение, ниту Вознесение, ниту целата празнична вертикала што ја следи христијанската година.Во македонската традиција, обичаите на Божиќ се продолжение на бадниковите, со коледарските песни и симболиката на светлината. Во различни места се среќаваат специфични форми на обредно соопштување на радосната вест – носење ѕвезда, изведување вертепски сцени и обиколки на деца и млади кои пеат пред домовите. Во одделни краишта, особено во Западна Македонија, се зачувале и посебни локални верувања – кршење ореви за „гледање“ на годината, чување бадници крај домашната икона, затворање порти како заштита од „нечисти сили“ и други ритуали што народот ги поврзува со периодот до Водици.И покрај богатата обредност, најсилната порака што ја носат Бадник и Божиќ останува едноставна и човечка: домот да биде место на тишина, мир и блискост, а празникот да биде повод за помирување, благодарност и добрина. Затоа и старата изрека „Кај и да си, за Божиќ дома да си“ не е само фолклорна формула, туку потсетник дека смислата на празникот најјасно се препознава во заедништвото.

Македонија | пред 3 седмици

(Видео) Срца полни љубов, среќа и мир: улица Македонија беше преплавена од деца кои пееја „Вечниот бог“

Улица „Македонија“ денеска беше преплавена со коледари и млади деца кои ја пееја песната „Вечниот Бог“, движејќи се кон храмот „Св. Константин и Елена“ со божикни ѕвезди во рацете. Бадниковата поворка создаде празнична атмосфера, а граѓаните коментираа дека со радост и мир ги следат најмладите, кои и оваа година ја продолжуваат вековната традиција.Во рамки на Бадниковите поворки 2026, дел од учесниците претпладнево традиционално остварија свечена средба со Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан во Соборниот храм „Свети Климент Охридски“ во Скопје. Во храмот беше одржана литургија на која симболично беше најавено Христовото раѓање, а децата ја испеаја коледарската песна „Вечниот Бог“, носејќи ја радосната божикна вест.Неговото Блаженство г.г. Стефан ги даруваше децата со архипастирски благослов и пригодни подароци, испраќајќи порака за верата, љубовта и духовната радост – вредности кои Бадниковите поворки ги негуваат и пренесуваат веќе 16 години.Според организаторите, оваа средба уште еднаш ја потврдила длабоката врска меѓу духовното наследство, народната традиција и новите генерации, нагласувајќи ја улогата на децата како носители на колективната меморија и празничниот дух.Посетата кај Архиепископот претставуваше духовен вовед во централната Бадникова манифестација, која денеска се одржува на Плоштад „Македонија“ во Скопје, како и во уште околу 80 градови и населени места низ земјава и во македонската дијаспора.Почетната точка на скопската поворка беше Музејот на Град Скопје, од каде што точно напладне тргна најголемата Бадникова поворка. Пред почетокот, на оваа локација бесплатно беа поделени божикни ѕвезди и уметнички магнети, како симболичен подарок за секое дете и семејство, во духот на заедништвото и празничната радост.

Скопје | пред 3 седмици

Католичките христијани го слават Бадник – ден на духовна подготовка за Божик

Католичките христијани денеска го слават Бадник, денот што му претходи на Божик, празникот на раѓањето на Исус Христос. Бадник традиционално се доживува како ден на духовна подготовка, мир, тишина во очекување на големиот христијански празник.Иако Католичката црква не го смета Бадник за задолжителен ден на пост, кај верниците е вкоренета традицијата да се пости и најчесто да се консумира риба. Во домовите се вршат последните подготовки за Божик, се украсуваат елките и се создава празнична атмосфера исполнета со свеќи и молитва.Вечерта, верниците присуствуваат на Бадниковата, односно полноќната миса, со која официјално започнува празнувањето на Божик. На мисата се пеат традиционални божиќни песни како „Радувајте се, нации“, „Тивка ноќ“ и други, а по завршувањето верниците меѓусебно си го честитаат Божик.Името „Бадник“ се поврзува со зборот „бдеење“, што симболично потсетува на будноста и духовното исчекување на раѓањето на Спасителот. Според народната традиција, Бадник минува во мир, тишина и светлина од свеќи, како симбол на надежта и новиот почеток.Традиционално, елките се украсуваат на Бадник, а се отстрануваат на празникот Богојавление, иако божиќниот период во Католичката црква трае до неделата по празникот Тројца кралеви.Во Македонија, централната прослава по повод Бадник ќе се одржи во Католичката црква „Пресвето Срце Исусово“ во Скопје. Светата божикна литургија ќе ја предводи бискупот скопски и епарх струмичко-скопски, монсињор Киро Стојанов.Божик утре го слават и православните цркви кои го прифатија Грегоријанскиот календар, меѓу кои Грчката, Бугарската, Романската, Украинската и Грузиската православна црква. Православните цркви што се водат според Јулијанскиот календар, меѓу кои Руската, Српската и Македонската православна црква, како и Ерусалимската патријаршија и монасите на Света Гора, Божик ќе го одбележат на 7 јануари.

Магазин | пред 1 месец