Божиќ е најголемиот христијански празник на радоста – денот кога се слави раѓањето на Исус Христос. Во македонската православна и народна традиција, тој не е само верски чин, туку празник што ја става во центар семејната заедница, новиот живот, родителството и блискоста. Суштината, без оглед на регионалните нијанси, останува иста: домот се собира, се негува мирот меѓу ближните и се отвора простор за благодарност, смирение и помирување.
Божиќ се празнува на 7 јануари според јулијанскиот календар, а честитањето во народот е обележано со традиционалниот поздрав: „Христос се роди!“, на што се одговара: „Навистина се роди!“ Често се додава и формулата „Мир Божји, Христос се роди“, со што се нагласува централната порака на празникот – мирот како духовна и семејна потреба, како вредност што ги држи луѓето блиску и ги зацврстува односите во домот.
Евангелските сведоштва за раѓањето на Христос се длабоко вткаени во религиозната култура, но и во народната песна и предание. Раскажувањето за патувањето на Јосиф и Марија во Витлеем поради пописот, пештерата како засолниште, пастирите кои први ја слушаат радосната вест и мудреците кои пристигнуваат со дарови – злато, темјан и измирна – со векови го гради литургискиот наратив и ја обликува народната претстава за Божиќ. Токму затоа празникот се нарекува и „матица“ на другите празници: без Христовото раѓање, во теолошка смисла, не би имало ниту Крштевање, ниту Воскресение, ниту Вознесение, ниту целата празнична вертикала што ја следи христијанската година.
Во македонската традиција, обичаите на Божиќ се продолжение на бадниковите, со коледарските песни и симболиката на светлината. Во различни места се среќаваат специфични форми на обредно соопштување на радосната вест – носење ѕвезда, изведување вертепски сцени и обиколки на деца и млади кои пеат пред домовите. Во одделни краишта, особено во Западна Македонија, се зачувале и посебни локални верувања – кршење ореви за „гледање“ на годината, чување бадници крај домашната икона, затворање порти како заштита од „нечисти сили“ и други ритуали што народот ги поврзува со периодот до Водици.
И покрај богатата обредност, најсилната порака што ја носат Бадник и Божиќ останува едноставна и човечка: домот да биде место на тишина, мир и блискост, а празникот да биде повод за помирување, благодарност и добрина. Затоа и старата изрека „Кај и да си, за Божиќ дома да си“ не е само фолклорна формула, туку потсетник дека смислата на празникот најјасно се препознава во заедништвото.
