Сѐ погласните критики кон високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, отворија дебата за иднината на една од најважните функции во европската дипломатија.
Повод за новите расправи е неофицијален документ што се поврзува со Франција, во кој се разгледуваат можности за суштинска промена на нејзината улога. Една од опциите предвидува проширување на надлежностите на функцијата, додека другите би довеле до значително намалување на влијанието на високата претставничка преку пренесување на дел од овластувањата кон Европската комисија или кон земјите-членки.
Калас реагираше со порака до вработените, потенцирајќи дека улогата и надлежностите на институциите на ЕУ се утврдени со европските договори и дека тие не можат лесно да се менуваат.
Во изминатиот период таа се соочи со критики поради нејзините ставови кон Кина, поддршката за користење на замрзнатите руски средства во корист на Украина, односите со администрацијата во Вашингтон и иницијативите кои, според дел од членките, биле презентирани без доволни консултации.
Дипломати од повеќе земји за „Еуроњуз“ оценуваат дека отпорот кон Калас се зголемува, но истовремено нагласуваат дека проблемот не е само во нејзиниот начин на работа, туку и во самата структура на европската надворешна политика.
Според нив, функцијата е поставена меѓу Европската комисија и Европската служба за надворешно дејствување, додека клучните одлуки во надворешната политика зависат од едногласноста на сите 27 земји-членки.
„Структурно гледано, високиот претставник не може целосно да успее, без разлика кој ја извршува функцијата, бидејќи нема доволно алатки за дејствување“, оценил еден од дипломатите.
Дополнителни тензии создава и фактот што Калас доаѓа од Естонија и има многу поостар став кон Русија од дел од западноевропските земји, кои се отворени за можни дипломатски контакти со Москва во обид да се најде решение за војната во Украина.
Од друга страна, Полска, балтичките држави и нордиските земји во голема мера ги поддржуваат нејзините позиции.
Во Брисел се посочува и на растечките институционални несогласувања меѓу тимот на Калас и Европската комисија предводена од Урсула фон дер Лајен, која во последните години презема сѐ поистакната улога во меѓународните прашања.
И покрај критиките, засега нема официјална иницијатива за промена на функцијата, а од Европската комисија порачуваат дека Европската служба за надворешно дејствување и натаму ја има поддршката на претседателката Урсула фон дер Лајен.
