Победа на изборите не значи автоматски власт: Како се формира новата српска влада

Парламентарните избори во Србија денеска ќе го одредат новиот состав на Народното собрание, но партијата или коалицијата што ќе освои најмногу гласови не мора автоматски да ја формира следната влада. За тоа е потребно парламентарно мнозинство од најмалку 126 пратеници, а токму распределбата на мандатите и можните постизборни договори ќе бидат во центарот на вниманието по затворањето на гласачките места.

Српскиот парламент има 250 пратеници, кои се избираат според пропорционален изборен систем. Граѓаните гласаат за една од 18-те изборни листи, а не непосредно за премиер или за поединечен кандидат.

— реклама —

За учество во распределбата на пратеничките места, изборните листи треба да освојат најмалку три проценти од гласовите на избирачите што гласале. Исклучок се листите на националните малцинства, за кои важат посебни правила и кои можат да добијат пратенички мандати и без да го достигнат овој праг.

Мандатите се распределуваат според Донтовиот систем, при што бројот на освоени гласови се претвора во пратенички места. Тоа значи дека конечниот парламентарен состав зависи не само од резултатот на најголемите листи, туку и од тоа колку други политички субјекти ќе успеат да влезат во парламентот.

— реклама —

Едно од главните прашања по изборите ќе биде дали некоја листа самостојно ќе обезбеди најмалку 126 пратеници или ќе бидат потребни коалициски договори. Доколку ниту еден политички блок нема мнозинство, разговорите меѓу партиите ќе бидат неопходни за избор на нова влада.

Во такви околности, значење можат да добијат и листите со помал број пратеници, вклучително и претставниците на националните малцинства. Нивната поддршка би можела да биде важна при обезбедувањето парламентарно мнозинство, зависно од конечните резултати и политичките договори.

По затворањето на избирачките места во 20 часот се очекуваат првите процени и прелиминарни резултати. Сепак, тие не се исто што и официјалните конечни резултати, кои ги утврдува Републичката изборна комисија.

— реклама —

Според изборните правила, Републичката изборна комисија ги објавува резултатите во законски предвидениот рок, а потоа следува распределбата на мандатите и конституирањето на новиот парламентарен состав.

Првата седница на новото Народно собрание треба да се одржи најдоцна 30 дена по прогласувањето на конечните изборни резултати. Откако ќе се конституира парламентот, започнува постапката за избор на нова влада.

Ако во рок од 90 дена од конституирањето на парламентот не биде избрана влада, Народното собрание се распушта и се распишуваат нови избори.

Затоа, покрај бројот на освоени гласови, клучни ќе бидат и бројот на пратенички мандати, резултатите на помалите листи и можноста за обезбедување стабилно мнозинство. Изборната ноќ ќе покаже како граѓаните ги распределиле политичките сили, но формирањето на новата влада може да биде посебен политички процес.