Неуспехот на преговорите меѓу САД и Иран во Исламабад ја отвори клучната дилема: што следува – нова дипломатска рунда или враќање кон воена ескалација.
Американската делегација, предводена од Џеј Ди Венс, замина без договор по повеќе од 21 час разговори. Главната точка на судир останува иста – нуклеарната програма на Техеран. Вашингтон бара целосно откажување од потенцијал за развој на нуклеарно оружје, додека Иран инсистира на своето право на нуклеарни активности за цивилни цели.
Оваа позиција не е нова. Сличен ќорсокак доведе до ескалацијата во февруари, кога по пропаднатите разговори следеше 38-дневна воена кампања. Според американски податоци, биле погодени илјадници цели низ Иран, но наместо да го омекне Техеран, тоа дополнително ја зацврсти неговата позиција.
Администрацијата на Доналд Трамп сега се соочува со две неповолни опции. Првата е враќање на долги и комплексни преговори, кои историски траат со години и бараат компромиси од двете страни. Втората е продолжување на конфликтот – сценарио што носи сериозни глобални последици.
Клучниот фактор во оваа равенка е Ормутскиот теснец – стратешка точка преку која поминува значителен дел од светската нафта. Техеран веќе го користи како геополитички адут, поврзувајќи го неговото отворање со пошироки барања: укинување санкции, воени отштети и признавање на неговите позиции.
Продолжување на војната би значело нов удар врз глобалната економија – раст на цените на енергенсите, инфлација и нарушување на синџирите на снабдување. Веќе се регистрирани сериозни последици на пазарите, што беше една од причините за воведување на привременото примирје.
Проблемот е што двете страни влегуваат во следната фаза со чувство дека не изгубиле. САД сметаат дека воено го ослабнале Иран, додека Техеран верува дека ја издржал офанзивата без клучни отстапки.
Во такви услови, просторот за компромис е минимален. А токму тоа ја прави следната фаза најризична – бидејќи изборот не е меѓу добри опции, туку меѓу лоши и уште полоши сценарија.
