Украинската одбранбена индустрија доживеа огромен раст од почетокот на руската инвазија, претворајќи ја земјата во едно од водечките светски средишта за развој на воена технологија. Годишниот производствен капацитет на секторот пораснал од околу една милијарда на дури 50 милијарди долари.
Киев денес располага со повеќе од 500 производители на беспилотни системи, а околу 95 отсто од беспилотните летала што ги набавуваат украинските одбранбени сили се произведени во земјата. Технологиите се развиваат и усовршуваат директно според потребите на бојното поле, што на украинската индустрија ѝ овозможува брзо да одговара на новите руски закани.
Поранешниот украински премиер Алексиј Хончарук, денес коосновач и претседател на управниот одбор на одбранбената компанија „УФОРС“, смета дека постојаната потреба од иновации е една од најголемите предности на Украина.
„Секоја сезона Русија измислува нешто ново за да ни создаде проблем. Сигурен сум дека за неколку месеци веќе ќе имаме ефикасно решение“, вели Хончарук.
Како пример ги наведува руските млазни беспилотни летала „Геран-4“, кои можат да носат боена глава од 50 килограми и да достигнат брзина до 500 километри на час. Според украинските воздухопловни сили, додека се пресретнуваат 90 до 95 отсто од побавните беспилотни летала со елиса, успешноста против млазните модели е околу 60 отсто.
Само минатиот месец Русија лансирала повеќе од 2.800 вакви летала.
Украина, меѓутоа, во текот на војната разви цела низа сопствени решенија. Меѓу најпознатите се поморските беспилотни летала „Магура“, со кои украинските сили нападнаа и уништија или оштетија повеќе руски воени бродови и придонесоа за намалување на руската контрола врз поморските патишта во Црното Море.
Покрај поморските системи, Украина разви и тешки беспилотни летала за напади на копнени цели, како и системи за електронско војување и копнени роботи.
Киев го приспособи и системот за набавка на оружје. Преку платформата „Brave1 Market“, украинските воени единици можат директно да набавуваат проверени беспилотни летала, копнени роботи и системи за електронско војување. Досега преку платформата се нарачани повеќе од 500.000 беспилотни летала.
Најголемиот предизвик за украинската одбранбена индустрија сега е обезбедувањето капитал. Претседателот Володимир Зеленски проценува дека Украина би можела да произведува повеќе од осум милиони беспилотни летала годишно доколку има доволно финансиски средства.
Во 2025 година околу 6,1 милијарда долари биле насочени кон домашното производство на оружје преку директни набавки од западни влади. Приватните инвестиции во целиот украински сектор за одбранбена технологија, пак, изнесувале околу 105 милиони долари.
Украина сега се обидува да привлече значително повеќе приватен капитал од Западот, особено од САД. Проблемот е што голем број украински компании биле создадени за брзо решавање на проблемите на бојното поле, а не за сложените правни, финансиски и административни процедури што ги бараат големите западни инвеститори.
„Малата украинска компанија обично нема пристап до големите играчи. Секогаш сте во позиција на помал брат“, вели Хончарук.
Компанијата „УФОРС“ се обидува да го надмине овој проблем со обединување на девет украински одбранбени компании во една деловна целина со седиште во Велика Британија. Во март компанијата собра 50 милиони долари во инвестициски круг предводен од фондовите „Лакестар“ и „Шилд капитал“, со што нејзината проценета вредност надмина една милијарда долари.
Во исто време, украинската индустрија се соочува и со прашањето како да го заштити знаењето стекнато во текот на војната.
Хончарук смета дека најголемата вредност на Украина не е во конкретен модел на беспилотно летало, бидејќи технологиите брзо застаруваат, туку во искуството стекнато во услови на современо војување.
„Она што е единствено и исклучително вредно е начинот на кој размислувате за бојното поле, за циклусот на иновации и како ја играте оваа игра за да бидете побрзи од непријателот“, вели тој.
Како пример ја посочува и новата генерација поморски беспилотни летала „MV7“, развиена во соработка со британски партнери. За разлика од „Магура“, која е создадена за условите во Црното Море, „MV7“ е приспособена за пониски температури и посурови услови во Атлантскиот Океан.
Украина сега се обидува својата воена иновативност, стекната во услови на војна, да ја претвори во долгорочна индустриска предност. Западот, од друга страна, има интерес да го искористи украинското искуство за побрз развој на оружје и поефикасни процеси на производство и набавка.
