Унгарскиот премиер Виктор Орбан влегува во нова изборна година во поинаква политичка атмосфера од онаа на која навикна во изминатите 15 години. Неговата партија Фидес од 2010 година редовно освојуваше двотретинско мнозинство во парламентот, а политичкиот систем во меѓувреме беше реобликуван така што ѝ обезбедува стабилна предност. Сепак, според актуелните анкети, Фидес првпат сериозно заостанува зад новата опозициска партија Тиса.
Во изминатите мандати Орбан го менуваше уставот, го реформираше изборниот систем и ја зацврсти контролата врз клучните институции, вклучително и судството и јавните медиуми. Критичарите го опишуваат моделот како силно централизирана структура со формални демократски механизми, но со изразена структурна предност за владејачката партија.
Во 2022 година Европски парламент оцени дека Унгарија повеќе не може да се смета за целосна демократија. Европска Унија и понатаму задржува повеќе од 20 милијарди евра средства наменети за Унгарија поради загриженост околу владеењето на правото, корупцијата и независноста на судството. Иако средствата би можеле да бидат одблокирани со реформи, Будимпешта засега не покажува подготвеност за значајни отстапки.
Паралелно, економските услови во земјата се влошија. Инфлацијата во 2023 година надмина 17 проценти, а цените на храната од 2019 до 2025 година пораснаа за повеќе од 80 проценти. Реалните приходи на дел од населението се под притисок од високите трошоци за живот, што сè почесто се наведува како причина за падот на поддршката за Фидес.
Во таков контекст се појави нов политички фактор – Тиса, предводена од Петер Маѓар, поранешен висок функционер на Фидес. За разлика од претходните избори, пошироката опозиција покажува поголема подготвеност за соработка, обидувајќи се да ги избегне поделбите кои во минатото му обезбедуваа комотни победи на Орбан.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека освојувањето повеќе гласови можеби нема да биде доволно. Поради распределбата на изборните единици и структурата на системот, опозицијата би требало да освои значително повеќе гласови на национално ниво за да обезбеди парламентарно мнозинство.
Унгарија и натаму е во вонредна состојба воведена поради војната во Украина, што ѝ овозможува на владата проширени овластувања за носење одлуки со уредби. Таквиот правен рамковник дополнително ја усложнува политичката ситуација во случај на тесен изборен резултат.
Надворешната политика на Орбан исто така е под засилен надзор. Унгарија е меѓу ретките членки на ЕУ кои ги задржаа силните енергетски врски со Русија, а Будимпешта повеќепати ги блокираше или одложуваше европските одлуки поврзани со помошта за Украина. Истовремено, земјата ги продлабочува економските односи со Кина, која стана нејзин најголем трговски партнер надвор од Европа.
Дополнителен притисок создаде и политичкиот скандал од минатата година, кога поранешната претседателка Каталин Новак поднесе оставка поради помилување лице поврзано со случај на злоупотреба на деца, што предизвика масовни протести.
И покрај падот на поддршката, Фидес и понатаму располага со силна организациска инфраструктура и државни ресурси. Прашањето што останува отворено е дали незадоволството на гласачите ќе се претвори во доволно силен и организиран политички пресврт, или системот што Фидес го обликуваше со години повторно ќе му обезбеди останување на власт.
