Трагедијата во ноќниот бар во швајцарскиот скијачки центар Кран-Монтана, во која животот го загубија најмалку 40 лица, потсетува на неколку речиси идентични катастрофи кои засекогаш останаа запишани како едни од најсмртоносните пожари во затворени јавни објекти. Покрај пожарите во ноќниот клуб „Кис“ во Бразил во 2013 година и „Зе Стејшн“ во американската сојузна држава Род Ајленд во 2003 година, трагичната низа денес неизбежно се надополнува и со трагедијата во Кочани, Македонија, во 2025 година.
Иако се случиле во различни држави и временски периоди, сите овие трагедии ги поврзува иста фатална комбинација: лесно запаливи материјали за акустична изолација, исклучително брзо ширење на огнот и смртоносни токсични гасови кои за само неколку минути го исполнуваат затворениот простор, оставајќи речиси никаква можност за спас.
Според првичните сознанија од истрагата во Швајцарија, пожарот во Кран-Монтана се проширил со огромна брзина, оставајќи им на гостите само неколку мигови за бегство. Истражителите посебно се фокусираат на материјалите користени за звучна и акустична изолација, токму елементот што се најде во срцето на претходните големи катастрофи.
Најпознатиот ваков случај се случи во јануари 2013 година во бразилскиот град Санта Марија, кога во ноќниот клуб „Кис“ загинаа 242 лица, најголем дел млади студенти. Пожарот избувна за време на концерт, откако пиротехнички ефект ја запали акустичната пена на таванот. Огнот се прошири за неколку десетици секунди, но уште пофатални од пламенот беа густите чад и отровните гасови, меѓу кои и цијанидот. Поголемиот дел од жртвите не починаа од изгореници, туку од задушување и труење.
Сличен сценарио беше забележан и десет години претходно, во февруари 2003 година, во ноќниот клуб „Зе Стејшн“ во Род Ајленд, САД, каде што загинаа 100 луѓе. И таму, пиротехниката за време на настап на бенд ја запали акустичната пена поставена зад сцената. Снимките од безбедносните камери покажаа дека целиот клуб бил зафатен од оган за помалку од две минути. Отровниот чад, богат со јаглерод моноксид и цијанидни соединенија, ги парализирал посетителите и го оневозможил бегството.
Во истата црна статистика денес влегува и трагедијата во Кочани од 2025 година, каде пожарot во „Пулс“ однесе десетици млади животи. И таму, според досегашните информации, клучна улога имале лесно запаливи внатрешни материјали, брзото ширење на огнот и смртоносниот чад кој за кратко време го исполнил просторот. Како и во другите случаи, паниката, ограничените излези и токсичните гасови се покажаа како комбинација без излез.
Стручњаците со години предупредуваат дека пените кои се користат за звучна изолација, доколку не се изработени од огноотпорни материјали и доколку не се одржуваат согласно строгите стандарди, претставуваат една од најголемите опасности во затворени простори. При согорување, тие не само што брзо се палат, туку испуштаат и исклучително отровни гасови кои можат да предизвикаат губење на свеста за само неколку вдишувања.
Во сите овие трагедии, вклучувајќи ја и онаа во Кран-Монтана, масовната несреќа не била последица само на огнот, туку пред сè на чадот и токсичните испарувања кои за многу кратко време го исполнуваат просторот, оставајќи ги луѓето без можност за бегство, додека во паниката често доаѓа и до стампедо.
Додека швајцарските власти ја продолжуваат истрагата за да го утврдат точниот тек на настаните и евентуалната одговорност, споредбите со Бразил, Соединетите Американски Држави и Македонија уште еднаш укажуваат дека овие трагедии не се изолирани инциденти, туку повторување на одамна познати и предупредувани пропусти. Секој од овие пожари бил проследен со ветувања за построги правила и контроли, но Кран-Монтана, како и Кочани, сведочат дека лекциите од минатото сè уште не се применуваат доследно.
