Вучиќ против студентите, Дачиќ со своја листа: За кого се гласа денеска во Србија?

Граѓаните на Србија денеска избираат нов состав на Народното собрание, а на гласачкото ливче имаат 18 изборни листи со вкупно 2.418 кандидати за 250 пратенички места. Во центарот на изборната трка се листата на Српската напредна странка, предводена од Александар Вучиќ, и студентската листа произлезена од протестното движење што ја одбележа Србија во изминатите две години.

Листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“, која на гласачкото ливче е под реден број еден, ја предводи поранешниот српски претседател, кој по оставката во септември влезе во изборната трка како кандидат за премиер. Зад листата стои Српската напредна странка со своите коалициски партнери. СНС е на власт од 2012 година, а изборите претставуваат можност за нов парламентарен мандат на политичкиот блок што досега ја предводеше државата.

Под реден број два настапува коалицијата „Ивица Дачиќ – Фактор на стабилност“, составена од Социјалистичката партија на Србија, Единствена Србија, Социјалдемократската партија на Србија и Зелените на Србија. Дачиќ, долгогодишен политички функционер и лидер на социјалистите, на изборите настапува со сопствена листа, одвоено од СНС.

— реклама —

Еден од најзначајните учесници на изборите е „Студентска листа – Студентите победуваат“, која се наоѓа под реден број три. Таа произлезе од студентското протестно движење што започна по трагедијата во Нови Сад во ноември 2024 година, кога при уривање на натстрешница на железничката станица загинаа 16 лица.

Протестите првично беа насочени кон утврдување одговорност за трагедијата, а потоа прераснаа во пошироко движење против корупцијата и начинот на функционирање на државните институции. Студентската листа во кампањата ги истакнува владеењето на правото, борбата против корупцијата, слободата на медиумите и институционалните реформи.

— реклама —

Иако го носи името на студентското движење, на листата не се кандидираат самите студенти, туку предложени претставници од различни професии. Нејзин носител е лекарот Илија Срдановиќ од Нови Сад, а меѓу кандидатите има универзитетски професори, лекари, културни работници и други професионалци.

На изборите учествува и опозициската листа „Европска Србија – Мариника Тепиќ – Здравко Понош“, зад која стојат Партијата за слобода и правда, Србија центар и други политички организации. Во оваа коалиција се и познатите опозициски политичари Драган Ѓилас, Мариника Тепиќ и Здравко Понош.

Посебна листа има и Расим Љајиќ со коалицијата „Човечки“, како и десничарскиот блок „Автентична десница – Милош Јовановиќ“, составен од Нова демократска странка на Србија и монархистите. На изборите учествуваат и листата на Богољуб Кариќ, Либерално-зелената странка и други политички организации и групи граѓани.

— реклама —

Од вкупно 18 изборни листи, девет имаат статус на листи на националните малцинства. Меѓу нив се Сојузот на војводинските Унгарци на Балинт Пастор, листата на Усаме Зукорлиќ, СДА Санџак, Руската странка и Албанската коалиција, која обединува повеќе партии на албанското малцинство во Србија.

Граѓаните не гласаат непосредно за премиер или претседател, туку за изборни листи чии кандидати ќе станат пратеници во Народното собрание. Парламентот има 250 места, а за избор на влада е потребна поддршка од најмалку 126 пратеници.

Пратеничките мандати се распределуваат според пропорционален изборен систем. За обичните изборни листи важи изборен праг од три проценти, додека за листите на националните малцинства важат посебни правила.

Изборите се одржуваат во услови на длабоки политички поделби, по речиси две години студентски протести, јавни обвинувања за корупција и судири околу функционирањето на институциите. Владејачката СНС ги отфрла обвинувањата за злоупотреби, додека студентското движење и опозициските организации бараат промена на досегашниот начин на владеење.

Резултатите ќе покажат како ќе бидат распределени 250-те пратенички места, кои партии ќе добијат парламентарно претставување и какви можности ќе постојат за формирање нова влада.