Во Македонија паралелно постојат висок број невработени лица и илјадници непополнети работни места. Податоците покажуваат дека проблемот не е само во бројот на луѓе кои бараат работа, туку и во несоодветноста меѓу нивните вештини и потребите на работодавачите, како и во демографските промени и иселувањето.
Во второто тримесечје од 2026 година, активното население изнесувало 798.718 лица. Од нив, 708.698 биле вработени, а 90.020 невработени, со стапка на невработеност од 11,3 отсто. Во однос на истиот период лани, бројот на невработени се намалил за 1,5 отсто, додека бројот на вработени се зголемил за 1 отсто. Кај младите, невработеноста е значително повисока и се движи околу 30 отсто.
Во 2025 година стапката на слободни работни места изнесувала 2,17 отсто. Најмногу непополнети позиции има во услужниот и продажниот сектор, каде што недостигаат 2.980 работници.
Највисока стапка на слободни места има во Скопскиот Регион – 2,30 отсто. Особено се издвојуваат угостителството и сервисните дејности со храна, каде што 6,23 отсто од работните места остануваат непополнети. Најниска стапка има во секторите за електрична енергија, гас, пареа и климатизација – 0,38 отсто. Компаниите со 10 до 49 вработени во просек имаат по 3,20 непополнети позиции.
Дополнителен проблем претставува неформалното вработување. Во вториот квартал од 2026 година имало 101.022 работници со нерегулиран работен однос, што е зголемување од 7,3 отсто. Најголем дел од нив работат во земјоделството, шумарството и рибарството, со над 51 отсто, додека околу 17,2 отсто се во градежништвото.
Според податоците на Заводот за статистика, бруто просечната плата во јули 2026 година изнесувала 72.935 денари, додека просечната нето-плата достигнала 48.499 денари.
Во исто време, демографската слика дополнително го усложнува проблемот. Македонија во 2025 година имала 1.819.074 жители, а во 2026 година природниот прираст е негативен за 1.005 лица. Во 2025 година биле регистрирани 15.850 живородени деца, наспроти 20.287 починати лица.
Иселувањето дополнително влијае врз расположливата работна сила. Во 2024 година биле регистрирани 1.476 лица кои се иселиле во странство, а иселеничкото салдо изнесувало -964 лица. Сепак, овие податоци треба внимателно да се толкуваат, бидејќи бројот на лица кои заминале во странство не е исто што и бројот на трајно отселени лица.
Според податоците на Европската фондација за обука (ETF) за 2023 година, стапката на невработеност кај младите од 15 до 29 години изнесувала 24,9 отсто, односно била за 11,9 процентни поени повисока од стапката кај населението од 15 до 70 години.
Во истиот извештај се посочува и разлика во вработливоста според образованието. Во 2023 година, 62,6 отсто од активното население со високо образование било невработено, додека кај населението со ниско образование уделот изнесувал 24,1 отсто.
Агенцијата за вработување во 2022 година регистрирала 402.439 слободни работни места. Најмногу биле во преработувачката индустрија, трговијата на големо и мало, поправката на моторни возила и мотоцикли, како и во објектите за сместување и сервисните дејности со храна.
Проблемот не е карактеристичен само за Македонија. Според EURES, и европските пазари на труд се соочуваат со сè поголема неусогласеност меѓу понудата и побарувачката. Недостигаат различни профили – од специјалисти и лекари до заварувачи.
Причините се поврзуваат со неусогласеноста меѓу вештините на достапната работна сила и потребите на пазарот, но и со демографските промени и мобилноста на населението.
Така, Македонија истовремено има 90.020 регистрирани невработени лица и илјадници непополнети работни позиции. Клучното прашање е колку од невработените ги поседуваат потребните вештини, колку од нив се заинтересирани да влезат на пазарот на труд и дали расположливата работна сила може да одговори на потребите на работодавачите.
