Блискиот Исток пред нова ера? Анализа на договорот меѓу Вашингтон и Техеран

Иако Меморандумот за разбирање меѓу САД и Иран беше претставен како важен чекор кон смирување на тензиите на Блискиот Исток, неговата содржина отвори дилеми околу тоа кој навистина излезе како победник од конфликтот и дали целите на воената интервенција воопшто биле остварени.

Во анализа за Би-Би-Си, меѓународниот уредник Џереми Бовен оценува дека договорот покренува сериозни прашања за тоа дали Вашингтон и Тел Авив навистина ги постигнале своите цели, имајќи предвид дека иранскиот режим опстана и покрај силниот воен притисок.

— реклама —

Според Бовен, Техеран успеал да ја искористи заканата од затворање на Ормускиот теснец како моќна преговарачка алатка, што на крајот довело до значајни отстапки од американска страна. Меморандумот предвидува отворање на теснецот, укинување на блокадата на иранските пристаништа, постепено олеснување на санкциите и почеток на процес за враќање на дел од замрзнатите ирански средства.

Анализата посочува дека ниту една од главните цели што претходно ги истакнуваа американскиот претседател Доналд Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху не е целосно реализирана. Трамп тврдеше дека иранскиот режим ќе биде соборен, додека Нетанјаху ја претставуваше воената операција како единствен начин за справување со Техеран.

— реклама —

„Режимот во Иран преживеа заедничка воена операција на две светски сили“, наведува Бовен, оценувајќи дека исходот може да се толкува како стратешки неуспех за САД и Израел.

— реклама —

Дополнителни тензии би можеле да произлезат и од одредбите поврзани со Либан, бидејќи Меморандумот повикува на прекин на војната и таму, нешто што Израел досега го сметаше за тешко остварливо.

Поранешниот американски државен секретар Ентони Блинкен, коментирајќи го договорот, оцени дека најголемото достигнување е повторното отворање на Ормускиот теснец, кој претходно беше затворен поради ескалацијата на конфликтот.

— реклама —

Сепак, Бовен предупредува дека договорот не значи и трајно решение. И покрај обновените преговори за иранската нуклеарна програма, недовербата меѓу Вашингтон и Техеран останува длабока, а постојат и силни политички кругови во САД, Иран и Израел што се противат на какво било приближување.

Според него, доколку идните преговори резултираат со одржлив нуклеарен договор и двете страни ги исполнат своите обврски, Блискиот Исток би можел да влезе во нова фаза на стабилност. Но, како што заклучува Бовен, патот до таков исход ќе биде долг и неизвесен.