САД

Објавени тешки обвинувања против Трамп: се споменуваат силувања, оргии, забави...

Американското Министерство за правда на САД во петокот објави нова обемна транша документи поврзани со случајот на Џефри Епстин, во која се вклучени и листи со пријави и предлози за постапување што го споменуваат и американскиот претседател Доналд Трамп. Во еден од документите се наведува дека станува збор за „непроверени и неутврдени наводи“, а материјалот кратко бил отстранет од службената страница, по што повторно бил објавен.Материјалите произлегуваат од интерна комуникација и табели на ФБИ од август 2025 година и ги сумираат пријавите примени преку Националниот центар за дојави. Во табелите, покрај описот на секоја дојава, се бележи и реакцијата на ФБИ, како обид за контакт, процена на веродостојност или препраќање до други надлежни единици.Во повеќе пријави Трамп се доведува во врска со кругот околу Епстин и Гислејн Максвел, со тврдења за сексуално злоставување, забави со млади девојки и наводна трговија со луѓе. Документите јасно нагласуваат дека дел од информациите се пренесени посредно и дека во бројни случаи не постојат проверливи докази.Меѓу наведените пријави се споменува сведоштво за наводен настан од пред околу 35 години во Њу Џерси, како и тврдење дека подносителка, кога била малолетна, била принудена на сексуални дејствија. Во белешките на ФБИ стои дека контакт со наводните жртви не бил воспоставен или дека не постојат информации што може да се потврдат. Во друга пријава се опишува настан од 1987 година поврзан со хотел во Атлантик Сити, при што идентитетот на жртвата не е потврден и не се обезбедени дополнителни докази.Повеќе дојави ги споменуваат забавите на Епстин во Њујорк и Флорида, со тврдења за масовни собири и присуство на јавни личности, при што Трамп се наведува меѓу имињата. Во една онлајн-пријава се опишува и наводна мрежа на сексуална експлоатација на голф-терен во Калифорнија, со тврдења за закани од обезбедување, без потврда од надлежните служби. Дел од пријавите се однесуваат и на наводни настани во Мар-а-Лаго, при што ФБИ не наведува потврда за изнесените тврдења.Во исказите повремено се појавуваат и други јавни имиња, меѓу кои Бил Клинтон и Илон Маск, при што документите изречно наведуваат дека станува збор за информации од втора рака.Објавените материјали не претставуваат обвиненија ниту судски наоди, туку интерни резимеа на дојави, комбинација од директни искази, посредни тврдења и непроверени обвинувања. Во делот што се однесува на Трамп, документите содржат сериозни наводи, но истовремено покажуваат дека во најголем број случаи ФБИ оценил дека нема доволно проверливи информации за понатамошно постапување.По објавата реагираше Министерството за правда на САД, наведувајќи дека објавен е целиот материјал што јавноста му го доставила на ФБИ и дека може да содржи лажни или фалсификувани содржини. Во изјава за The Guardian беше посочено дека дел од тврдењата се невистинити и сензационалистички и дека доколку имало барем минимална веродостојност, тие одамна би биле искористени против претседателот.Поради делумно редактираните документи не може со сигурност да се утврди кога точно биле поднесени пријавите, иако електронските пораки во материјалот датираат од август 2020 година, неколку месеци пред претседателските избори во САД. Претходни извештаи, пак, покажуваат дека уште во 1996 година најмалку една жртва на Епстин пријавила во ФБИ сексуално злоставување на малолетно лице поврзано со него и со Максвел.

Свет | пред 2 месеци

(Видео) Вучиќ се вклучи на лајв со Бака Прасе на „Тикток“, па следуваше необчен разговор

Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, синоќа за првпат направи TikTok лајв, во кој директно се вклучи и еден од најпознатите српски јутјубери, Бака Прасе. Во разговорот, кој предизвика големо внимание на социјалните мрежи, се зборуваше од даночната политика, преку локалната власт, до конфликтите во медиумскиот простор.Пред вклучувањето на Бака Прасе во лајвот, Вучиќ погледна негова вирална снимка во која јутјуберот кажува што би го прашал доколку добие можност да се вклучи во TikTok пренос.„Не сум ниту за вашата, ниту за другата страна, не ме интересира политика, ама дали може да се укине данокот за инфлуенсери?“ прашува Бака Прасе во видеото, на што Вучиќ со насмевка одговори дека данок не може да се укине и додаде дека државата функционира токму преку наплатата на даноци.Неколку моменти подоцна, Бака Прасе директно се вклучи во лајвот, шеговито забележувајќи дека, доколку стане градоначалник, би поделил откази затоа што лајвот не бил технички добро подесен. На прашањето на Вучиќ за кој град станува збор, тој одговори дека мисли на Белград и праша дали претседателот смета дека би бил подобар градоначалник од актуелниот, Александар Шапиќ. Вучиќ со насмевка возврати дека не мисли така, но дека одлучувачко е мислењето на граѓаните.Во продолжение на разговорот, Бака Прасе побара од Вучиќ да го контактира Доналд Трамп за да му бидат вратени неговите Јутјуб канали, кои, како што тврди, му биле згаснати поради масовни пријави. Вучиќ одговори дека ќе има разговори со американски претставници и дека може сериозно да го постави прашањето, но истовремено праша и што точно било причината за гасењето на каналите.Јутјуберот објасни дека каналите биле пријавувани поради конфликт со Жељко Митровиќ. Вучиќ тогаш зазеде советодавен тон, посочувајќи дека изјавите насочени кон семејството на Митровиќ биле „застрашувачки“ и дека смета оти е коректно прво да се извини за тоа. „Не мешај семејства, тоа не ти прилега. Извини се за тоа, па потоа расправај се колку сакаш“, порача Вучиќ.Бака Прасе возврати дека никогаш не го навредувал семејството на Митровиќ и дека, според него, првично бил нападнат неговиот татко. Вучиќ, сепак, оцени дека изговореното од страна на јутјуберот било потешко и повтори дека извинувањето би било фер чекор.Во завршницата на разговорот, Вучиќ го праша Бака Прасе како решил да се занимава со Јутјуб и што го мотивирало да влезе во тој свет. Јутјуберот одговори дека почнал со гејминг, дека пријателите го охрабриле и дека, откако не запишал факултет, решил да оди „на сè или ништо“, што, како што рече, на крајот му се исплатело.Лајвот, кој комбинираше политика, поп-култура и интернет феномени, предизвика бројни реакции и коментари, отворајќи нов простор за комуникација меѓу политичките лидери и дигиталните инфлуенсери.

Свет | пред 2 месеци

Документи од американското Министерство за правда: Илон Маск имал поблиски контакти со педофилот Епстин отколку што јавно признавал

Американското Министерство за правда објави документи кои откриваат дека комуникацијата меѓу Илон Маск и финансискиот магнат и осуден педофил Џефри Епстин била значително поинтензивна и поприсна отколку што досега беше познато во јавноста, објави „Гардијан“.Објавените електронски пораки од 2012 и 2013 година покажуваат дека Маск и Епстин во пријателски тон договарале можни посети на озлогласениот остров Little St James, во сопственост на Епстин. Иако во кореспонденцијата се наведуваат конкретни датуми и логистички детали, според документите, ниту една од планираните посети на крајот не се реализирала, главно поради организациски причини.Во една од пораките од декември 2013 година, Маск го информира Епстин дека ќе се наоѓа во регионот на Британските Девствени Острови и прашува кога би било соодветно да го посети. Епстин му одговара дека има простор „во секое време“, по што двајцата разменуваат пораки за можен термин. Посетата, сепак, била откажана откако Епстин соопштил дека мора да остане во Њујорк.Во друга комуникација од ноември 2012 година, Епстин го прашува Маск колку луѓе би патувале со хеликоптер до островот, на што Маск одговара дека веројатно би бил само тој и неговата тогашна сопруга. И овој план бил откажан поради, како што навел Маск, логистички проблеми.Овие откритија се во спротивност со јавните изјави на Маск од минатото. Во интервју од 2019 година, тој го опиша Епстин како „вознемирувачка личност“ и тврдеше дека повеќепати одбил покани да го посети неговиот остров. Новообјавените пораки, пак, покажуваат дека постоеле конкретни договори и пријателска комуникација, и тоа по 2008 година, кога Епстин веќе бил осуден на Флорида за кривични дела поврзани со малолетничка проституција.Во документите се споменува и електронска порака од асистентката на Епстин, во која се договара ручек во седиштето на SpaceX во 2013 година. Не е потврдено дали средбата навистина се одржала, ниту дали Маск бил присутен.Епстин беше повторно уапсен во 2019 година под федерални обвиненија за трговија со луѓе за сексуална експлоатација, а истата година беше пронајден мртов во својата ќелија. Неговите врски со влијателни личности со години се предмет на истраги и шпекулации.

Свет | пред 2 месеци

Масовни протести низ САД по акциите на ИЦЕ во Минеаполис

Илјадници демонстранти излегоа на улиците на Минеаполис, додека студенти и средношколци низ целите Соединети Американски Држави организираа координирани протести, барајќи повлекување на федералните имиграциски агенти од сојузната држава Минесота, по убиството на двајца американски државјани во интервенции на федерални служби.Во рамки на засилената акција против имигрантите, американскиот претседател Доналд Трамп испрати околу 3.000 федерални полицајци во подрачјето на Минеаполис, бројка што е повеќекратно поголема од локалната полициска сила. Овој потег предизвика силни реакции, при што неколку илјади луѓе се собраа во центарот на градот и покрај температурите под нулата, протестирајќи против зголеменото полициско присуство и, како што наведуваат, грубите и милитаризирани тактики на американската Имиграциска и царинска служба – ICE.На протестите учествуваа семејства со мали деца, постари граѓани и млади активисти, а беше организиран и хуманитарен концерт за поддршка на семејствата на Рене Гуд и Алекс Прети, кои, според организаторите, биле убиени од федерални агенти. На концертот настапија и музичките легенди Брус Спрингстин и Том Морело.Под мотото „Нема работа. Нема училиште. Нема купување. Престанете да го финансирате ИЦЕ“, протестите се одржаа на околу 250 локации во 46 сојузни држави, вклучувајќи ги Њујорк, Лос Анџелес, Чикаго и Вашингтон. Илјадници ученици и наставници ја напуштија наставата, а во неколку градови, како Аурора во Колорадо и Тусон во Аризона, училиштата целосно ја откажаа наставата поради масовни изостанувања. Протести беа најавени и во десетици средни училишта во Џорџија, како и на универзитетски кампуси, каде што беа истакнати пораки за „кампуси-уточища“ и отпор кон, како што велат демонстрантите, фашизација на институциите.Протести се одржаа и во Њујорк, каде стотици луѓе маршираа низ Менхетен носејќи транспаренти со пораки „Протестот против ИЦЕ не е злосторство“ и „Правда за сите жртви на ИЦЕ теророт“. Во знак на солидарност, бројни компании низ повеќе сојузни држави ги затворија своите бизниси, додека дел од оние што останаа отворени најавија дека профитот ќе го донираат на организации што им помагаат на имигрантите во Минесота.Во меѓувреме, Министерството за правда на САД соопшти дека е уапсен поранешниот водител на Си-Ен-Ен, Дон Лемон, под обвинение за прекршување на федерален закон за време на протест во црква во Сент Пол. Неговиот адвокат оцени дека станува збор за „невиден напад врз Првиот амандман“.Анкета на Ројтерс и Ипсос покажува дека агресивните тактики на тешко вооружени и маскирани федерални агенти значително ја намалиле поддршката за имиграциската политика на Трамп, на најниско ниво во текот на неговиот втор мандат. Како одговор на растечкото незадоволство, високи федерални функционери најавија дека операциите ќе бидат „понасочени и постратешки“, иако Трамп и понатаму ги нарекува демонстрантите „платени бунтовници“, без да понуди докази за таквите тврдења.Протестите, според организаторите, ќе продолжат сè додека, како што велат, не запре милитаризацијата на имиграциската политика и не се воспостави почитување на граѓанските права и уставните слободи.

Свет | пред 2 месеци

САД одобрија продажба на оружје за Израел вредна 6,7 милијарди долари

Американската влада одобри продажба на оружје за Израел во вредност од речиси 6,7 милијарди долари, соопшти американската Агенција за одбранбена безбедносна соработка (DSCA). Пакетот опфаќа борбени хеликоптери, оклопни возила и придружна воена опрема, со што се зајакнува долгогодишната воена соработка меѓу двете земји.Според официјалните податоци, договорот вклучува набавка на 30 борбени хеликоптери „Апачи“ со придружна опрема, во вредност од нешто помалку од 3,8 милијарди долари. Дополнително, Израел ќе купи 3.250 лесни тактички возила „Joint Light Tactical Vehicle“ за околу 1,98 милијарди долари, опрема за оклопни транспортери вредна приближно 740 милиони долари, како и лесни повеќенаменски хеликоптери во износ од околу 150 милиони долари.Соединетите Американски Држави се најголем воен сојузник на Израел и главен снабдувач со оружје, а оваа одлука дополнително ја потврдува таа стратешка врска.Покрај Израел, Стејт департментот одобри и продажба на оружје за Саудиска Арабија, која ќе набави 730 ракети за противвоздушниот одбранбен систем „Патриот“ и придружна опрема, во вкупна вредност од околу девет милијарди долари. Американскиот Конгрес веќе е официјално известен за овие договори.Одлуките за продажба на оружје доаѓаат во период на зголемени тензии на Блискиот Исток. Американскиот претседател Доналд Трамп во изминатите недели неколкупати упати остри предупредувања кон Иран, вклучително и закани со воени акции, паралелно со зголемување на американското воено присуство во регионот.Овие потези се оценуваат како дел од пошироката стратегија на Вашингтон за зајакнување на своите сојузници и одржување на безбедносната рамнотежа во нестабилниот регион.

Свет | пред 2 месеци

Епидемија на мали сипаници во Јужна Каролина

Епидемијата на мали сипаници во Јужна Каролина зафати најмалку 789 лица, со што го надмина претходниот најголем бран во западен Тексас од 2025 година. Најголем дел од случаите се во округот Спартанбург и претежно се меѓу невакцинирани лица или оние со непознат вакцинален статус, соопшти државниот Оддел за јавно здравство.Државната епидемиологинка Линда Бел изјави дека ширењето е неочекувано брзо, бидејќи за само 16 недели бројот на случаи го надминал оној што Тексас го достигнал за седум месеци. Во моментов, 557 лица се во 21-дневна карантина поради изложеност на вирусот, а епидемијата започнала кон крајот на септември и се забрзала за време на празниците.Случаи поврзани со епидемијата се регистрирани и во Калифорнија, Северна Каролина и Вашингтон, додека во Северна Каролина се потврдени 14 случаи и повеќе од 170 лица се ставени во карантина. Здравствените власти предупредуваат дека ниската стапка на вакцинираност, далеку под потребните 95 отсто за колективен имунитет, е главната причина за ширењето и дека без зголемување на вакцинацијата постои ризик од натамошно проширување и губење на статусот на САД како земја без мали сипаници.

Свет | пред 2 месеци

Руски амбасадор до Американците: „Трипати мери и не сечи“

Рускиот амбасадор при Обединетите нации, Василиј Небенџа, им даде совет на Американците во врска со можен американски напад врз Иран: „трипати мери и не сечи“.„Трипати мери и не сечи“, порача Небенџа, нагласувајќи дека Соединетите Американски Држави можат да го нападнат Иран, но дека Техеран сега е подобро подготвен за тоа отколку што беше во јуни 2025 година.Небенџа истакна дека реториката на американскиот претседател Доналд Трамп за Иран во извесна мера се смирила откако завршија протестите во таа земја, но ситуацијата сепак е загрижувачка.„Нападот може да се изведе, но Иран овојпат е подобро подготвен за таков развој на ситуацијата отколку што беше во јуни“, рече Небенџа за руските медиуми.Американските медиуми пренесоа дека Трамп размислува за нов голем удар врз Иран откако претходните разговори меѓу Вашингтон и Техеран за ограничување на иранскиот нуклеарен програм и производство на балистички ракети не напредуваа.Опциите што Трамп сега ги разгледува, вклучуваат американски воздушни напади насочени кон иранските лидери и безбедносни функционери за кои се верува дека се одговорни за убиства за време на протестите во земјата, како и напади врз иранските нуклеарни објекти и владините институции, изјавија извори за Си-Ен-Ен.Ударната група носачи на авиони „USS Abraham Lincoln“ влезе во Индискиот Океан пред три дена и продолжува да се приближува кон Иран.

Свет | пред 2 месеци

(Видео) Смртоносна зима во САД: најмалку 85 загинати, стотици илјади без струја

Најмалку 85 лица загинаа во САД, од Тексас до Њу Џерси, поради снежна олуја и екстремно ниски температури кои достигнуваа до -40 степени, соопштија американските власти. Половина од смртните случаи се пријавени во Тенеси, Мисисипи и Луизијана, дел поради хипотермија, а дел поради изложеност на јаглерод моноксид при користење на извори за топлина во областите без струја.Повеќе од 230.000 домови и претпријатија останаа без струја, а најголем број прекини се бележат во Мисисипи и Тенеси, со по околу 87.000 корисници без електрична енергија во секоја сојузна држава.Арктичкиот воздух се движи кон југот на САД, со прогноза за продолжување на ниските температури и снег во Северна и Јужна Каролина, Вирџинија и североисточна Џорџија.Стотици припадници на Националната гарда се мобилизирани за чистење на снежните наноси и помош на заглавени луѓе, со распределување на оброци, гориво и други залихи.

Свет | пред 2 месеци

Министерот за одбрана до Трамп: Подготвени сме за Иран

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека армијата е подготвена да го спроведе секое решение на претседателот Доналд Трамп во врска со Иран, со цел да се спречи Техеран да продолжи со развојот на нуклеарно оружје.Со оглед на големите американски сили распоредени во регионот, Трамп на состанок со кабинетот побара од Хегсет да даде коментар за ситуацијата. „Тие не треба да тежнеат кон нуклеарни способности. Ќе бидеме подготвени да го извршиме сè што овој претседател очекува од Министерството за војна“, рече Хегсет, сугерирајќи на неофицијалното преименување на Министерството за одбрана во администрацијата на Трамп.Американските официјални лица наведуваат дека Трамп сè уште разгледува опции и не донел одлука дали ќе изврши напад врз Иран. Тензии меѓу САД и Иран нагло се зголемија по крвавото гушење на протестите низ земјата, додека Трамп повеќе пати закануваше интервенција ако Иран продолжи со насилство врз демонстрантите.Трамп истакна дека САД ќе дејствуваат доколку Техеран продолжи со развојот на нуклеарниот програм, особено по воздушните удари на израелски и американски сили врз клучни ирански нуклеарни објекти во јуни минатата година.

Свет | пред 2 месеци

Трамп има три воени опции против Иран

По недели протести низ Иран, врховниот лидер нареди насилно гушење кое резултираше со илјадници загинати. Претседателот Доналд Трамп, кој ги охрабруваше демонстрантите да останат на улиците, не интервенираше војно, но сега големи американски сили се распоредени во регионот, подготвени за напад ако биде издадена наредба.САД имаат три можни воени опции:Опција А – Економски притисок: Применување на економски ембарго и блокада со цел да се ослабне иранската економија и да се натера земјата да се откаже од нуклеарниот програм, ограничува дострелот на проектилите и поддршката на милитантни групи. Иран, сепак, ретко се покорува на санкции и има ресурси да ги избегне.Опција Б – Казнени удари: Ограничени воздушни и воени напади на објекти и единици на иранскиот режим, како што беа удари во Сирија 2017, со цел одвраќање без промена на режимот. Ризикот од одмазда на Иран е значителен, вклучувајќи лансирање проектили кон американските позиции и Израел.Опција Ц – Удар врз врвот на режимот: Најагресивна опција вклучува директни напади врз лидерите на Иран со цел промена на власта или обезглавување на режимот. Ова носи најголеми ризици и неизвесен исход поради религиозниот авторитет на Али Хамнеи и силната контрола на оружјето во земјата.Без јасен дипломатски пат, Трамп сега се соочува со тешки одлуки, додека распоредувањето на „големата армија“ во регионот го зголемува ризикот од воена конфронтација со Иран.

Свет | пред 2 месеци

Бивши заменик шериф осуден на 20 години затвор за убиство на жена што повикала полиција

Во американската сојузна држава Илиноис, бившиот заменик шериф Шон Грејсон (31) беше осуден на 20 години затвор за убиството на 36-годишната Соња Маси, жена која повикала итна помош поради сомнителен провалник пред нејзината куќа во Спрингфилд. Грејсон во октомври беше прогласен за виновен за убиство од втор степен, а судијата му изрече максимална казна. Тој е во притвор од подигањето на обвинението.Грејсон се извини за своите постапки, велејќи дека сака да може да ја врати Маси и да ѝ го поштеди семејството од болката што ја предизвикал. Меѓутоа, семејството на убиената, кое побарало максимална казна, истакна дека нивните животи се трајно променети. Нејзините деца растат без мајка, а мајката на Соња живее во постојан страв.Трагичниот инцидент се случи на 6 јули 2024 година, кога Маси повикала полиција поради сомнителен човек пред куќата. Според снимките од телесната камера, Грејсон и неговиот колега Досон Фарли го пребариле дворот, а потоа Грејсон пукал во Маси поради ситуација со тенџере на шпоретот, тврдејќи дека се исплашил од можна повреда.Случајот ја отвори јавната дебата за постапувањето на американската полиција и употребата на сила во домот на граѓаните. Обезбедена е и компензација од 10 милиони долари за семејството, додека Министерството за правда на САД спроведе истрага и наметна обуки за деескалација на конфликти. Шерифот кој го вработил Грејсон беше принуден да поднесе оставка.

Свет | пред 2 месеци

Почнаа техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд за арктичката безбедност

Техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд околу договор за арктичка безбедност започнаа, изјави вчера државниот секретар на САД, Марко Рубио.Министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд формираа работна група чија цел е да ги анализира разликите во односите со САД, кои се појавија на состанокот во Вашингтон со потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс, и со Рубио, на почетокот на овој месец.Работната група беше формирана по повторените повици на претседателот Доналд Трамп САД да го преземат Гренланд, за да се спротивстават на заканите од Русија и Кина, што силно беше отфрлено од страна на Гренланд, Данска и европските сојузници.„Започнува денес и ќе биде редовен процес“, рече Рубио зборувајќи за работната група. Тој тоа го изјави за време на сведочењето пред Сенатскиот комитет за надворешни односи.„Ќе се обидеме тоа да го направиме така што нема да биде како медиумски циркус секојпат кога се водат овие разговори, затоа што мислиме дека тоа создава поголема флексибилност од двете страни за постигнување позитивен резултат“, додаде Рубио.Данското Министерство за надворешни работи соопшти дека вчерашните разговори беа насочени кон тоа како можат да одговорат на американските загрижености за безбедноста во Арктикот, а истовремено да ги почитуваат „црвените линии“ на Кралството Данска кои се однесуваат на суверенитетот на Гренланд.Повторените закани на Трамп во последните недели дека ќе го анектира Гренланд, го нарушија односот меѓу САД и Европа.На почетокот на овој месец, Трамп најави воведување нови царини за Данска и уште седум европски земји кои се спротивставија на неговите повици за преземање на Гренланд. Меѓутоа, брзо ги откажа тие закани кога, со помош на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, беше постигнат „рамковен“ договор за пристап до островот.Мал дел од деталите на договорот е достапен за јавноста.По остри реакции од европските сојузници на неговата реторика за Гренланд, Трамп на Светскиот економски форум во Давос минатата недела соопшти дека ја исклучува можноста за употреба на американска воена сила за преземање на Гренланд.

Свет | пред 2 месеци

Норвешкиот министер за одбрана: Руските ракети можат да стигнат до САД за 18 минути

Норвешкиот министер за одбрана, Торе Сандвик, предупреди дека арктичкиот регион станува клучна зона за стратешко надминување меѓу НАТО и Русија. Тој укажа на Кола, рускиот полуостров со еден од најголемите нуклеарни арсенали, од каде интерконтиненталните балистички проектили до американските градови стигнуваат за околу 18 минути.Русија, која контролира половина од копнениот и воден арктички простор, има над 40 воени објекти и ја модернизира Северната флота и нуклеарните подморници. Во октомври минатата година тестираше и крстосувачка ракета на нуклеарен погон на Новата Земја.Нордиските земји повикуваат на поголем ангажман на НАТО во Арктикот, а САД, Велика Британија и Франција веќе ги зголемија обуките за арктички операции. Во март ќе се одржи вежбата Cold Response во северна Норвешка со околу 25.000 војници.Два клучни морски пролази каде би се НАТО и Русија судриле за контрола: преминот меѓу Гренланд, Исланд и Обединетото Кралство (GIUK) и арктичкиот морски премин кај Свалбард.И покрај воените активности, нордиските официјални лица нагласуваат дека приоритет мора да останат климатските промени, инфраструктурата и правата на автохтоните народи. Русија и Кина, пак, гледаат на Арктикот како долгорочна стратегиска зона за надминување и економска експанзија.

Свет | пред 2 месеци

Америка го подготвува теренот за влез на нафтените компании во Венецуела

Американски претставници работат на брзо издавање општа дозвола со која би се укинале дел од санкциите врз енергетскиот сектор на Венецуела, што укажува на промена на досегашната практика на поединечни изземања. Соединетите Американски Држави со месеци го блокираа извозот на венецуелска нафта, распоредувајќи воени бродови во Карипскиот регион. На почетокот на јануари американските сили го приведоа венецуелскиот претседател Николас Мадуро, наведувајќи дека треба да биде изведен пред американски суд по обвиненија за, како што соопштија, „наркотероризам“.По настаните, претседателската должност привремено ја презеде заменичката на Мадуро, Делси Родригез, а Вашингтон соопшти дека со Каракас постигнал договор за испорака на нафта вреден две милијарди долари. Американските власти ги повикаа компаниите да инвестираат во Венецуела, со процени дека вкупниот обем на вложувања во следната деценија би можел да достигне 100 милијарди долари.Во меѓувреме, дозволи добија трговските куќи „Витол“ и „Трафигура“, а во изминатите недели бројни партнери и купувачи на државната нафтена компанија ПДВСА поднесоа барања за проширување на производството и извозот. Меѓу нив се „Шеврон“, „Репсол“ и „ЕНИ“, индиската рафинерија „Релајанс Индастрис“, како и група американски услужни компании. Според два извора, големиот број поединечни барања упатени до американската влада ја забавил реализацијата на плановите за проширување на извозот и за брзи инвестиции во земјата.Американското Министерство за финансии, Белата куќа и венецуелското Министерство за нафта не одговорија веднаш на барањето за коментар. Канцеларијата за контрола на странски средства при Министерството за финансии ги воведе санкциите врз целата венецуелска енергетска индустрија уште во 2019 година, по претседателските избори на кои Мадуро освои нов мандат, а Белата куќа тогаш тврдеше дека изборниот процес не бил легитимен.Санкцискиот режим се менуваше во изминатите седум години, во зависност од составот на американската администрација, преку низа уредби и дозволи со кои одредени производители и купувачи добиваа изземања. Раководители на нафтени компании оценуваат дека се потребни повеќе дозволи за да се забрза извозот и да се поттикне производството на полињата каде што опремата е достапна, како и да се зајакнат активностите за преработка. Тие укажуваат и на нужноста од обемни вложувања во поправка на застарената инфраструктура, особено поради нестабилното снабдување со електрична енергија.

Свет | пред 2 месеци

Заладување на односите меѓу Канада и Америка: Таму речиси ништо повеќе не е нормално

Канадскиот премиер Марк Карни упати остар и директен одговор во парламентот во Отава, коментирајќи ги односите со САД и можностите за „пристојни преговори“ со Вашингтон за трговските и економските прашања.„Вашингтон се промени. Речиси ништо повеќе не е нормално во Соединетите Американски Држави. Тоа е вистина“, изјави Карни пред пратениците, додавајќи дека Канада, и покрај тоа, продолжува со континуирани разговори со американските лидери. Тој потврди дека неодамна имал и телефонски разговор со американскиот претседател Доналд Трамп, во кој биле допрени и чувствителните трговски теми.Тензиите меѓу Канада и САД дополнително се заострија за време на вториот мандат на Трамп, откако Вашингтон најави можност за воведување високи царини за канадските производи, вклучувајќи челик, автомобили и други индустриски стоки. Заканите, според Карни, имаат за цел да извршат притисок врз Отава поради нејзините трговски договори со други партнери, меѓу кои и Кина.Ваквиот развој го натера канадскиот премиер јавно да предупреди дека традиционално блиската економска врска меѓу двете земји е „речиси завршена“ и дека Канада мора стратешки да ги диверзифицира своите трговски односи, намалувајќи ја зависноста од американскиот пазар.Минатиот месец, на Светскиот економски форум во Давос, Карни одржа говор кој предизвика силен меѓународен одек. Тој ги критикуваше политиките на големите сили, укажувајќи дека глобалниот поредок се менува и дека таканаречените „средни сили“, како Канада, мора поцврсто да се здружат за да ги заштитат сопствените интереси во свет кој, според него, повеќе не функционира според старите правила.Односите меѓу Канада и САД традиционално се сметаат за едни од најблиските во светот, изградени врз длабока економска интеграција и речиси еден век трговска соработка. Сепак, по изборната победа на Карни во 2025 година и неговите најави дека ќе ги брани канадските интереси од американските царини и политички притисоци, овие врски значително се искомплицираа.Дополнителни тензии предизвикаа и изјавите на Трамп од минатото, во кои тој ја спомена идејата Канада да стане „51. држава на САД“, што Карни јавно и остро го отфрли како неприфатливо.

Свет | пред 2 месеци

Осудените за нападот на Кримскиот мост до Путин, Трамп и Зеленски: ‚Невини сме‘“

Осум мажи, кои рускиот суд ги осуди на доживотен затвор за учество во нападот на Кримскиот мост во 2022 година, поднесоа заеднички апел за ослободување, тврдејќи дека не биле свесни за операцијата што ја планирал Киев. Во експлозијата загинаа пет лица, а мостот, изграден по анексијата на Крим од Русија во 2014 година, претрпе сериозни оштетувања и стана симбол на амбициите на рускиот претседател Владимир Путин.Во апелот испратен до Путин, американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски, осудените ги опишуваат себеси како „осум обични луѓе кои секојдневно се буделе за да заработат за леб, да ја платат киријата и да ги прегрнат своите деца“, нагласувајќи дека сега се прогласени за „терористи“ и се соочуваат со сурова казна во руски затвори.Некои од осудените учествувале во транспорт на градежен материјал, за кој подоцна се покажало дека содржи скриен експлозив, но тие тврдат дека за тоа не знаеле. Украинските власти потврдија дека за операцијата биле користени лица кои „не биле упатени“, а организации за човекови права велат дека мажите само го извршувале својот вообичаен дневен работен ангажман.Меѓу осудените се логистички директор од Санкт Петербург, земјоделци и трговци со овошје од окупираната Украина и возач на камион. Сите тврдат дека учествувале во редовен транспорт и биле невини во врска со експлозивот.

Свет | пред 2 месеци

Администрацијата на Трамп планира ВИ да пишува федерални закони

Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп планира да воведе контроверзна, но револуционерна промена во работењето на федералните институции, со користење на вештачка интелигенција за изработка на нацрт-закони и федерални прописи.Според извештаи на истражувачкиот медиум „ПроПаблика“, пренесени од американски медиуми, станува збор за пилот-проект во рамки на Министерството за сообраќај на САД, каде што ќе се користи AI моделот Google Gemini. Целта на иницијативата е значително да се забрза процесот на носење регулативи, кој досега траел со месеци, па дури и години.„Наместо сложените правила да се пишуваат со месеци, со помош на Gemini тие би можеле да бидат подготвени за само дваесетина минути“, наведуваат извори запознаени со проектот.Изјавите на високи функционери во Министерството за сообраќај предизвикаа сериозна загриженост во јавноста. Главниот правен советник на министерството, Грегори Зерзан, на интерни состаноци наводно изјавил дека администрацијата не тежнее кон „совршени“ или „исклучително добри“ прописи, туку кон правила што се „доволно добри“ за, како што рекол, „да се преплави системот со нови регулативи“.Експерти и поранешни федерални службеници предупредуваат на сериозни ризици од ваквиот пристап. Еден од клучните проблеми се таканаречените „халуцинации“ на вештачката интелигенција – појава при која AI моделите генерираат неточни или целосно измислени информации, што во правни документи може да има катастрофални последици.Дополнителна загриженост предизвикува и фактот што Министерството за сообраќај регулира чувствителни области како безбедноста на комерцијалниот авионски сообраќај, транспортот на опасни материи и стандардите за возачи. Критичарите сметаат дека потпирањето на вештачка интелигенција во овие сегменти може директно да ги загрози животите на граѓаните.

Свет | пред 2 месеци

Алекс Прети претходно бил евидентиран од службата за имиграција и му било скршено ребро

Неколку дена пред да биде смртно застрелан во судир со федерални агенти во Минеаполис, Алекс Прети бил соборен на земја од агенти на Службата за имиграција, при што му било скршено ребро, дознава CNN повикувајќи се на повеќе извори.Не е јасно како Прети првпат го привлекол вниманието на федералните власти. Изворите наведуваат дека сведочел на обид за приведување на неколку лица. Кога започнал да протестира, група агенти го соборила на земја, при што добил скршено ребро. Според извор кој побарал анонимност од страв од одмазда, Прети запрел автомобил кога забележал агенти на Службата за имиграција како пеш ги бркаат членовите на едно семејство и почнал да вика и да свирка за да ги предупреди.Подоцна, Прети му раскажал на истиот извор дека пет агенти го собориле, а еден му клекнал на грбот. Иако бил пуштен, повредата била потврдена со медицинска документација која укажува на соодветен третман за скршено ребро.Претходно овој месец, на агентите им бил испратен допис со кој се барало собирање фотографии, регистарски таблички, лични документи и општи информации за „агитатори и демонстранти“, со цел сè да се внесе во единствен образец. За таа цел бил доставен и онлајн-формулар за „прибирање разузнавачки податоци без апсење“, што овозможува внесување лични податоци на лица кои не се приведени. Не е познато дали токму овој формулар бил користен за евидентирање на Прети.Министерството за внатрешна безбедност на САД повеќепати предупреди на закани кон федералните службеници и ги критикуваше демонстрантите кои ги попречуваат имиграциските операции. Неодамна беше објавен и интернет-образец за пријавување лица кои „ги вознемируваат агентите на службата за имиграција“. Помошничката секретарка Триша Меклафлин изјави дека водењето службени евиденции за лица кои го кршат законот е стандарден протокол, додавајќи дека не постои база на податоци за „домашни терористи“ што ја води министерството.Сепак, дел од функционерите на администрацијата на Доналд Трамп јавно заговараа создавање база на податоци за демонстранти. Директорот на ФБИ, Каш Пател, соопшти дека агенцијата истражува групни разговори на апликацијата „Сигнал“ што ги користат набљудувачи за споделување информации за активностите на службата за имиграција, предупредувајќи дека таквите дејства не смеат незаконски да ги доведуваат службениците во опасност. Министерството за внатрешна безбедност денеска најави и истрага против американска државјанка која наводно се обидела да купи огнено оружје, изјавувајќи дека сака да се „заштити од агентите на службата за имиграција“, но и да ги убива.

Свет | пред 2 месеци

Трамп го разруши светскиот поредок: Што следува понатаму?

Заканата на американскиот претседател Доналд Трамп дека ќе го заземе Гренланд остави подлабоки последици за светот отколку што првично изгледаше. Иако заканата беше повлечена, таа сериозно го раздрма довербата на американските сојузници и поттикна преиспитување на темелите на меѓународниот поредок кој со децении се темелеше на американското водство. Сѐ повеќе држави почнаа да ги гледаат САД не како гарант на стабилноста, туку како непредвидлив актер чијшто одлуки веќе не можат да се земат здраво за готово.Канадскиот премиер Марк Карни на Светскиот економски форум во Давос зборуваше за „пукотина“ во поредокот базиран на правила и повика таканаречените „средни сили“ да се здружат и да започнат да создаваат нов глобален ред. Европските сојузници се прашуваат како да ги заштитат сопствените интереси во свет во кој Вашингтон го доведува во прашање трансатлантскиот сојуз и иднината на НАТО. Украинскиот претседател Володимир Зеленски нагласи дека Европа мора да престане да биде „изгубена“ и да започне да гради свои воени капацитети, независно од САД.Според анализите, државите кои не се меѓу најголемите сили како САД, Кина или Русија, но се доволно силни за да не сакаат да бидат само набљудувачи, мораат да најдат нови начини за делување. Појдовната точка е развивање координирана и долгорочна стратегија на стратешка автономија, во одбраната, енергијата и економијата.Истражувањата покажуваат дека старите сојузи се еродирале не само поради политиката на Трамп, туку и поради долгорочното намалување на одбранбените расходи во Европа и зависноста од американскиот безбедносен „чадор“. И покрај тоа, аналитичарите предупредуваат дека средните сили треба да избегнуваат краткорочни сојузи со автократски сили и да се обидат да ја заштитат меѓународната правна рамка и својот суверенитет преку флексибилни коалиции.Примерите од Индија покажуваат како една средна сила може да одржува дијалог со САД, додека истовремено ја шири мрежата на партнерства со Европа, Канада, државите од Индо-Пацифик и Глобалниот Југ, за да го намали ризикот и да ја зачува стратегиската автономија.Заклучокот на експертите е дека средните сили не можат да си дозволат изолација или лесни решенија. Тие мораат истовремено да ги јакнат сопствените капацитети, да градат меѓусебна соработка и да избегнуваат директна конфронтација со САД. Урокот од Гренланд е јасен: дури ни најблиските сојузници не можат да бидат сигурни дека се надвор од досегот на американскиот притисок. Во свет кој влегува во ера на нестабилна мултиполарност, влијанието и безбедноста на средните сили ќе зависат од нивната способност да делуваат колективно, стратешки и долгорочно.

Свет | пред 2 месеци

Канадскиот премиер: Трамп ме повика, му реков дека стојам зад сè што кажав во Давос

Канадскиот премиер Марк Карни јасно потврди дека стои зад своите изјави одржани на Светскиот економски форум во Давос, откако американски функционер тврдеше дека Карни „агресивно“ ги повлекол своите зборови во телефонски разговор со претседателот Доналд Трамп.„Мислев она што го кажав во Давос“, порача Карни пред новинарите во Отава, нагласувајќи дека истата порака му ја пренел и на американскиот претседател. Неговата реакција следеше по изјавата на американскиот министер за финансии, Скот Бесент, кој за Фокс Њус рече дека Карни во разговорот со Трамп повлекол дел од своите тврдења.Карни објасни дека со Трамп имал „многу добар разговор за широк спектар на теми“, вклучувајќи ја Украина, Венецуела, безбедноста во Арктикот и канадскиот трговски договор со Кина. Покрај тоа, разговарале и за USMCA договорот, кој ги вклучува Канада, САД и Мексико, а чија ревизија следува подоцна оваа година.Премиерот нагласи дека неговиот говор во Давос јасно покажал дека Канада ги разбира промените во американската трговска политика и навремено реагира на нив. Карни додаде дека заканите на Трамп за царини на канадската стока треба да се гледаат во контекст на преговарачка тактика пред ревизијата на USMCA договорот, истакнувајќи дека американскиот претседател е силен преговарач.

Свет | пред 2 месеци

Францускиот министер: Ако ЕУ сериозно мисли на одбраната, треба да престане да купува делови од САД

Францускиот министер за високо образование и истражување, Филип Батист, денеска изјави дека ако Европската унија сериозно сака да го зајакне своето одбранбено присуство, првиот чекор е да престане со набавка на неевропски воени производи преку воведување на „Закон за купување европско“.Батист нагласи дека ЕУ во голема мера се потпира на американски ракети, борбени авиони и високотехнолошки одбранбени системи, како и на услугите на SpaceX на Илон Маск за лансирање на клучни сателити, вклучувајќи го и системот Galileo кој овозможува независни европски локализациски услуги.„Светот се драстично промени и нашиот главен сојузник стана многу непредвидлив“, рече Баптист, алудирајќи на политиката на американскиот претседател Доналд Трамп и повиците за поголема автономија на глобално ниво. Тој истакна дека ЕУ мора да развива европски сателитски констелации без зависност од американски технологии и без можност за „исклучување“ од страна на трети страни.„Првиот чекор е закон за купување европско. Престанете да купувате готови делови кои не се европски“, рече Батист, потсетувајќи на случајот со Украина кога Маск ја ограничил услугата Starlink, што го оневозможило дел од киевската офанзива.Тој додаде дека напорите треба да бидат координирани на ниво на ЕУ, бидејќи нема смисла поединечни земји како Франција, Германија или Италија да развиваат сопствени системи.

Свет | пред 2 месеци

Директорот на Службата за имиграција на САД е повикан на суд

Вршителот на должноста директор на Американската служба за имиграција и царина (ICE), Тод Лајонс, е повикан да се појави пред федерален суд оваа недела за да објасни зошто не би требало да биде прогласен за виновен за непочитување на судски налози. Лајонс се терети за прекршување на судски налог во случајот на маж кој го оспорува своето притворање, објави CNN.Главниот судија на окружниот суд во Минесота, Патрик Шилц, во поднесокот од понеделник истакна дека „стрпението на судот е при крај“ поради акциите на администрацијата, која во пошироката област на Миннеаполис испратила илјадници федерални агенти за сузбивање на илегалната имиграција.Акциите на администрацијата насочени против имигрантите предизвикаа масовни протести во Миннеаполис, особено по смртоносната пукачка во која федерални агенти убија двајца американски државјани.Судијата Шилц наведува дека Лајонс, министерката за внатрешна безбедност Кристи Ноем и Давид Истервуд, в.д. директор на теренскиот офис на ICE во Сент Пол, во последните недели не ги почитувале „десетиците судски налози“. Еден од примерите е налогот од 14 јануари, со кој се барало мажот во притвор да добие сослушување за кауција во рок од седум дена или да биде ослободен, но на 23 јануари судот бил известен дека сослушувањето сè уште не било обезбедено.„Во практика, непочитувањето на обврските од страна на обвинетите често резултира со значајни потешкотии за странците, од кои многумина законски живеат и работат во САД со години и не направиле апсолутно ништо погрешно“, се наведува во поднесокот на судијата.Судскиот процес против Лајонс се очекува да го расветли начинот на кој федералните имиграциски агенции ги спроведуваат судските налози и влијанието на тие практики врз легално присутните имигранти во САД.

Свет | пред 2 месеци

Се урна приватен авион во САД, седум загинати

Седум лица го загубија животот, а еден член на екипажот е тешко повреден откако приватен авион се урна на аеродромот Бангор во американската сојузна држава Мејн. Несреќата се случила во неделата навечер, во време кога регионот бил погоден од исклучително силна снежна бура која предизвика сериозни нарушувања низ САД.Според Федералната администрација за воздухопловство, деловен авион од типот „Бомбардиер Челинџер 600“ се урнал при полетување и веднаш се запалил. Директорот на аеродромот Бангор, Хозе Сааведра, изјави дека на аудио-снимката од контролата на летање се слушнал силен удар околу 45 секунди откако авионот добил дозвола за полетување, по што службите за итни интервенции пристигнале на местото на несреќата за помалку од една минута.Аеродромот Бангор ќе остане затворен најмалку до среда, додека истражителите од Националниот одбор за безбедност во сообраќајот спроведуваат увид на терен, и покрај екстремните зимски услови. Во меѓувреме, снежната бура предизвика откажување на повеќе од 12.000 летови низ САД и остави стотици илјади домаќинства без електрична енергија.

Свет | пред 2 месеци

Зеленски: Крајот на војната ќе зависи од американските безбедносни гаранции

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека крајот на војната ќе биде утврден преку договор за безбедносни гаранции од страна на Соединетите Американски Држави.Рускиот заменик-министер за надворешни работи, Сергеј Рјапков, потсети дека ова прашање веќе му било споменато на поранешниот американски претседател Доналд Трамп во Енкориџ. Тој додаде дека рускиот претседател Владимир Путин му предложил следниот состанок да се одржи во Москва, но истакна дека најавената иницијатива нема понатамошен практичен развој.Во меѓувреме, Европската Унија воведе ограничена слобода на движење за руските дипломати. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, оцени дека раководството на ЕУ е неспособно да гледа во иднината и порача дека Русија никогаш нема да преговара со министерката за надворешни работи на Естонија, Каја Калас.

Свет | пред 2 месеци

Трамп го испраќа „царот на границите“ Хоман во Минесота

Американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека го испраќа својот повереник за прашања поврзани со границите, Том Хоман, во сојузната држава Минесота, по протестите што избувнаа откако имиграциски агенти за време на викендот убија американски државјанин.„Том е цврст, но праведен и ќе ми поднесува извештаи директно мене“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи. Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, одделно на платформата Икс соопшти дека Хоман ќе раководи со операциите на службата за имиграција во таа сојузна држава.Трамп во изјава за „Волстрит џурнал“ наведе дека неговата администрација ја преиспитува последната употреба на огнено оружје и најави дека во одреден момент би можело да дојде до повлекување на имиграциските службеници од подрачјето на Минеаполис. „Во еден момент ќе си заминеме. Ја завршивме работата, тие завршија феноменална работа“, изјави Трамп, без да прецизира временска рамка.Американските имиграциски агенти завчера го убија 37-годишниот Алекс Прети. Министерството за внатрешна безбедност го оквалификуваше инцидентот како напад, но снимки направени од минувачи, кои ги прегледала агенцијата Ројтерс, покажуваат дека Прети во раката држел телефон, а не пиштол, додека се обидувал да им помогне на други демонстранти кои биле соборени на земја.Ова е втор ваков инцидент во Минесота овој месец. На 7 јануари федерален имиграциски агент уби американска државјанка, Рене Гуд, откако ѝ пријде додека била во своето паркирано возило. Од администрацијата на Трамп тврдеа дека таа се обидела со возилото да удри агент, но други сведоци наведуваат дека видеоснимките сугерираат оти таа се обидувала да сврти и да се оддалечи од него.

Свет | пред 2 месеци