Испораките на иранска нафта кон азиските пазари речиси целосно се прекинати, што предизвика значителен раст на цените на иранските товари и дополнителен притисок врз кинеските рафинерии. Новата состојба доаѓа во пресрет на најавените американски мерки за дополнителна економска изолација на Иран и неговите трговски партнери.
Приватните рафинерии во Кина со години се меѓу најголемите купувачи на иранска нафта. Но, поради намалената понуда во регионот во изминатите недели, иранската нафта од претходниот попуст во однос на светските цени сега се продава со премија од околу четири долари за барел, велат трговци запознаени со преговорите.
Американските мерки за ограничување на транспортот се меѓу главните причини за недостигот. Дел од натоварените ирански танкери останале блокирани во Персискиот Залив, додека празни танкери се задржуваат надвор од него.
Според податоците на аналитичката компанија „Kpler“, во водите источно од Малајскиот Полуостров, важна област за складирање и претовар на нафта за кинеските и другите азиски купувачи, има околу 40 милиони барели нафта. Од нив, според проценките, само околу четири милиони барели се непродадени – количество што одговара на товарот на два супертанкери.
Во меѓувреме, американскиот секретар за финансии Скот Бесент најави нов план за економска изолација на Иран, кој го опиша како „најголемата координирана економска изолација во историјата на светот“.
Кинеските рафинерии и финансиските институции што ги поддржуваат се очекува да бидат меѓу главните цели на новите мерки. Сепак, ваквиот чекор би можел да има пошироки последици во услови кога цените на нафтата се веќе високи, а достапните количества се ограничени.
Досегашната американска политика кон Иран главно беше насочена кон помали рафинерии, пристаништа и посредници во нафтениот сектор. Вашингтон истовремено избегнуваше поагресивно спроведување на санкциите поради ризикот од дополнително влошување на односите со Пекинг и можниот раст на цената на нафтата.
Претходно годинава, сепак, САД воведоа санкции и против „Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery“, една од најголемите приватни рафинерии во Кина. Потегот предизвика остра реакција од Пекинг, кој им порача на кинеските компании да не ги почитуваат американските мерки.
Досега Вашингтон избегнуваше да ги таргетира големите кинески банки, но најавениот нов пакет мерки би можел да отвори и такво прашање.
Според Ема Ли, аналитичарка за кинескиот пазар во „Vortexa“, цената на иранската нафта сега е блиску до највисокото ниво забележано од крајот на претходниот мандат на Доналд Трамп.
Таа предупредува дека високите цени би можеле да ги натераат малите независни кинески рафинерии повторно да се префрлат на конвенционални видови нафта или да го намалат обемот на преработка.
На притисокот дополнително влијае и долгорочното намалување на кинеската побарувачка за нафта, меѓу другото поради зголеменото користење на електрични возила.
Иран со децении функционира под строги меѓународни санкции, а останува неизвесно дали новите американски мерки ќе успеат значително да го променат неговиот однос кон повеќемесечниот воен конфликт.
Бесент, сепак, порача дека Вашингтон има намера да ги прекине сите економски канали преку кои Иран продолжува да функционира.
„Оние што му овозможуваат на Иран да опстојува ја купуваат и транспортираат неговата нафта“, напиша Бесент во колумна за „Financial Times“, додавајќи дека земјите што продолжуваат да соработуваат со Техеран треба да ги земат предвид последиците од таквата политика.
