Исланѓаните денес излегуваат на референдум на кој ќе одлучат дали сакаат повторно да ги отворат преговорите за пристапување на земјата во Европската унија.
Референдумот е најавен во март, откако актуелната проевропска влада, предводена од социјалдемократите, која победи на изборите во 2024 година, најави изјаснување на граѓаните за обновување на пристапните преговори.
Исланд уште во 2009 година поднесе барање за членство во ЕУ, по глобалната финансиска криза која сериозно ја погоди земјата. Сепак, тогашната евроскептична исландска влада ги прекина пристапните преговори во 2013 година.
Геополитичките притисоци го менуваат расположението
Исланд, нордиска земја со нешто помалку од 400.000 жители и членка на НАТО, се соочува со сè поголем притисок за зајакнување на врските со европскиот континент.
На промената на расположението влијаат сомнежите во посветеноста на САД кон безбедноста на Европа и Исланд, сè поизразеното геополитичко ривалство на Арктикот, како и заканите од Вашингтон за преземање контрола врз Гренланд, арктичкиот остров западно од Исланд.
Рејкјавик веќе тесно соработува со Брисел во рамките на Европската економска област (ЕЕО), а Исланд е и дел од шенгенскиот простор без внатрешни гранични контроли.
Сепак, исходот од референдумот е неизвесен, бидејќи анкетите покажуваат дека јавноста во земјата е поделена околу прашањето за членство во ЕУ.
Рибарството – една од главните спорни точки
Една од главните точки на несогласување во дебатата за можното членство во ЕУ е рибарството, односно задржувањето на контролата врз богатите риболовни подрачја, кои имаат клучно значење за исландската економија.
Доколку граѓаните го поддржат обновувањето на преговорите, Исланд го очекуваат повеќегодишни разговори со Европската комисија.
Во текот на преговорите ќе се проценува усогласеноста на исландското законодавство и стандарди со правото и правилата на Европската унија.
Конечната одлука за евентуалното членство во ЕУ би следела по завршувањето на целиот пристапен процес.
