Во општина Вареш во Босна и Херцеговина продолжува сериозна здравствена криза предизвикана од масовно труење на населението со олово. Најновите резултати од тестирања на повеќе од 100 жители потврдија дека труењето со тешки метали е значително пошироко отколку што првично се претпоставуваше, пишува N1 BiH.
Присуството на олово во крвта овој пат е утврдено не само кај жителите кои живеат во близина на депонијата на рудникот на компанијата DPM Метали, во населбите Пржиќи и Даштaнско, туку и кај граѓаните од самиот центар на Вареш. Претходните испитувања од декември минатата година покажаа присуство на олово во крвта кај сите 44 тестирани лица од различни возрасти.
Во меѓувреме, во приватен аранжман беа тестирани уште девет лица, а наодите само ги потврдија алармантните показатели. Особено загрижувачко е што олово е пронајдено и кај пет деца помлади од шест години.
Последните тестирања покажуваат дека кај некои лица се забележани исклучително високи концентрации на олово во крвта, во некои случаи и десет пати, па дури и сто пати поголеми од референтните вредности.
„Присуството на олово во крвта претставува исклучително сложен здравствен проблем, бидејќи во човечкиот организам не постои физиолошка потреба за олово. Современата медицина застапува став дека не постои ‘безбедна’ доза олово во организмот“, истакнуваат експертите од Институтот за здравје и безбедност на храна Зеница.
Во интервју за локална радио станица, вршителот на должноста градоначалник на општина Вареш, Малик Ризвановиќ, изјави дека, доколку го добие мандатот, здравјето на граѓаните ќе биде негов приоритет. Сепак, информацијата дека непосредно пред објавувањето на новите резултати за труењето, компанијата ДПМ Метали испратила до Владата на Зеничко-добојскиот кантон барање за зголемување на надоместокот за концесија предизвикува загриженост.
„Официјално е дека во петокот ДПМ Метали поднесе иницијатива за зголемување на концесискиот надомест до Министерството за економија на Зеничко-добојскиот кантон. Во наредните месеци ќе има зголемување на концесијата. Она што успеав да го договорам со компанијата е дека, кога ќе се потпише концесијата, таа ќе се плаќа ретроактивно од 1 јануари 2026 година“, рече Ризвановиќ.
Фактот дека самата рударска компанија бара од властите да ја зголемат концесијата што треба да ја плати изгледа неверојатно и покренува сериозни прашања за тоа кој управува со природните ресурси во Зеничко-добојскиот кантон.
„Ако компанијата се обидува да купи социјален мир со овој потег, јасно велиме дека здравјето на граѓаните нема цена и дека е крајно несоодветно да се зборува за концесиски надоместоци во време кога животите на луѓето во Вареш се сериозно загрозени“, истакнуваат жителите на Пржиќ и Даштански.
Властите на Зеничко-добојскиот кантон и Федерацијата БиХ сè уште немаат јасен одговор за ситуацијата во Вареш. Иако условите се исполнети, сè уште не е прогласена вонредна состојба. Исто така, не е познато дали Обвинителството на Зеничко-добојскиот кантон започнало истрага за труењето.
И покрај противењето на локалните заедници и граѓанското општество, надлежните кантонални власти продолжуваат да поддржуваат нови, потенцијално опасни рударски проекти во Вареш, вклучувајќи го и планираното рударство на хром во сливот на реката Криваја.
