Националниот здравствен информатички систем „Мој Термин“ во периодот од јануари 2021 до април 2026 година бил без договор за одржување вкупно 738 дена, односно 37,9 отсто од анализираниот период, покажува ревизијата на Државниот завод за ревизија.
Во извештајот се наведуваат низа слабости поврзани со управувањето, кадровските капацитети, ИТ-безбедноста, заштитата на личните и медицинските податоци, како и со обезбедувањето континуитет и стабилност во функционирањето на системот.
За одржување на „Мој Термин“ и поврзаните информациски системи во јавните здравствени установи во анализираниот период биле склучени договори во вредност од 333,3 милиони денари, односно околу 5,42 милиони евра. Од овие средства, девет отсто се однесувале на националниот здравствен информатички систем, додека 91 отсто биле наменети за други информациски системи во јавното здравство.
Според ДЗР, договорите за одржување на системот се склучувале на годишно ниво, без да се обезбеди континуитет. Дополнително, во анализата не биле опфатени трошоците за апликативните софтвери и нивното одржување што ги користат матичните лекари и приватните здравствени установи.
Ревизијата покажала и дека 48 отсто од вкупните вложувања кај јавните здравствени установи што користат други информациски системи биле концентрирани кај три софтверски компании, што според ДЗР упатува на ризик од концентрација и ограничена конкуренција.
Во Управата за електронско здравство биле пополнети само 29 отсто од предвидените работни места. Дел од кадровските потреби се надополнувале преку договори по дело што се склучувале на годишно ниво. Притоа, не била изработена функционална анализа за потребите од кадар.
ДЗР утврдил и дека Управата за електронско здравство, иако е надлежна за развој и надградба на интегрираниот здравствен информатички систем, нема ингеренции за спроведување јавни набавки поврзани со „Мој Термин“.
Дополнителен наод се однесува на самиот назив „Мој Термин“. Според ревизијата, тој не бил регистриран и правно заштитен од надлежните институции, туку од економски оператор со кој Министерството за здравство склучува договори за одржување на системот. Во 2024 година операторот го регистрирал поимот „Мој Термин“ во Државниот завод за индустриска сопственост, а започнала и постапка за регистрација на логото.
Ревизијата утврдила дека не се воспоставени стандарди за сертификација и одобрување на софтверски решенија што се користат во јавното здравство, ниту механизми за валидација и контрола на внесените податоци.
Слабости биле утврдени и во користењето на системот во здравствените установи. При посети на лице место, ревизорите утврдиле дека во одредени јавни здравствени установи нема листи на закажани прегледи. Според ДЗР, тоа создава ризик лицата без уредно закажан термин, преку приоритетни упати без термин или итни упати, да бидат услужени пред пациенти што имаат закажан термин и подолго чекаат.
Анализата на СМС-системот за известување за закажани и откажани термини покажала дека во ГОБ „8 Септември“ – Скопје, во периодот од 1 јануари до 30 април 2026 година, бројот на испратени СМС-пораки за потсетување бил само 10,1 отсто од бројот на реализираните упати.
ДЗР направил и анализа на јавно достапните податоци за хируршките интервенции во периодот од 2021 до 2025 година. Од неа произлегло дека во системот „Мој Термин“ не биле евидентирани хируршки интервенции од страна на ГОБ „8 Септември“, иако станува збор за една од најоптоварените болници во државата.
И транспарентноста на листите на чекање за оперативни зафати, според ревизијата, не ја одразува реалната состојба поради недостиг на клучни податоци, меѓу кои датумот на упатот и вкупниот број закажани операции од страна на лекарот.
Контролите на Министерството за здравство во јавните здравствени установи, исто така, не се спроведувале континуирано. Во 2023 година биле планирани 62 контроли, од кои биле реализирани 24, односно 38,7 отсто. Во 2024, 2025 и 2026 година не биле донесени годишни планови, ниту биле спроведени контроли.
Посебни слабости биле утврдени во областа на ИТ-безбедноста и заштитата на личните податоци. Според ревизијата, не биле имплементирани процедури и контролни механизми за управување со корисничките пристапи, следење на активностите во системот и заштита на чувствителните податоци.
ДЗР оценува дека е потребно унапредување на ИТ-инфраструктурата во јавното здравство, како и обезбедување услови за континуитет и стабилност на системите. Меѓу потребните мерки се наведуваат соодветни решенија за резервни копии, автоматска замена и обновување на системите во случај на прекин или нарушување на нивното функционирање.
Паралелно со националниот систем, во употреба се и повеќе приватни дигитални платформи и портали, меѓу кои „моЕ-здравје“, „Мој лекар“ и „мои доктори“. ДЗР посочува дека користењето слични имиња и концепти може да создаде забуна кај граѓаните околу тоа кој систем е официјален и колкава е неговата доверливост.
Ревизијата утврдила и дека не се донесени ажурни политики и процедури за пристап до медицинските и личните податоци, не се ажурирани изјавите за доверливост и не се назначени офицери за заштита на личните податоци. Според ДЗР, овие состојби создаваат ризик од неовластен пристап и злоупотреба.
За надминување на утврдените состојби, Државниот завод за ревизија дал препораки за подобрување на управувањето со системот, обезбедување континуирано одржување, зајакнување на ИТ-безбедноста и заштитата на личните податоци, како и воспоставување интегрирани и ефикасни контролни механизми.
