Нафтата повторно поскапува на светските пазари, а новата ескалација на судирите меѓу САД и Иран ги зголеми стравувањата дека снабдувањето со енергенси преку Ормускиот Теснец би можело сериозно да биде нарушено.
Цената на „Брент“ во петокот се движеше околу 96 долари за барел, што претставува неделен раст од повеќе од 7 отсто. Американската WTI нафта достигна близу 92 долари за барел, со неделно поскапување од над 9 отсто. Станува збор за најголем неделен раст на цените од јули.
Наглото зголемување следува по период на релативно затишје, кој беше прекинат со нова серија воени дејства. Американските воздушни напади во текот на неделата беа проследени со ирански напади врз американски бази во регионот, во едни од најинтензивните судири меѓу двете страни од јули досега.
Конфликтот започна со заеднички американско-израелски напади врз Иран кон крајот на февруари и сега влезе во седмиот месец, без јасни сигнали за негово завршување.
Дополнителна загриженост предизвикаа и изјавите на израелскиот министер за одбрана Израел Кац, кој повторно се закани дека Израел ќе ги напаѓа иранските воени и цивилни капацитети, вклучително и енергетската инфраструктура. Пазарите ваквите изјави ги толкуваат како зголемување на ризикот од нарушување на снабдувањето.
„Нафтените пазари повторно ја проценуваат својата ранливост. Ризичната премија може да остане потисната само одредено време додека основниот безбедносен проблем останува нерешен“, изјави Пријанка Сачдева, раководителка на пазарни анализи во сингапурската компанија „Phillip Nova“.
Според неа, секое затишје носи краткотрајно олеснување на пазарите, но новата ескалација веднаш ја враќа загриженоста и ги турка цените нагоре.
На подолг рок, „Брент“ годинава поскапел за речиси 60 отсто. Рафинираните производи, особено дизелот, бележат уште поголем раст под влијание на војната на Блискиот Исток и продолжениот конфликт меѓу Русија и Украина.
Во САД малопродажните цени на дизелот оваа недела достигнале највисоко ниво од средината на 2022 година. Истовремено, европските залихи остануваат значително под сезонскиот просек, што ја зголемува изложеноста на пазарот во пресрет на зимата.
Сепак, снабдувањето не е целосно прекинато. И покрај конфликтот, дел од нафтените пратки и понатаму минуваат низ Ормускиот Теснец, а американски претставници велат дека регионалните текови засега остануваат релативно стабилни.
Ирак во август значително го зголемил извозот на нафта – на околу 2,34 милиони барели дневно, наспроти 1,35 милиони барели дневно во јули. Ирачките енергетски претставници очекуваат дополнителен раст и во септември, поттикнат од пониски цени и одобренија од Иран за ирачки танкери.
За домаќинствата и компаниите, повисоката цена на суровата нафта значи и поскапи горива, транспорт и логистика, а преку нив и дополнителен притисок врз инфлацијата.
Особено изложени се земјите кои зависат од увоз на енергенси, меѓу кои и државите од Западен Балкан. Секој нов скок на светските берзи може да се одрази врз трошоците за домаќинствата и индустријата.
Клучно за натамошното движење на цените ќе биде дали ќе има нова ескалација. Доколку дојде до директно нарушување на протокот на нафта низ Ормускиот Теснец, аналитичарите не исклучуваат дополнителен, значително поголем раст на цените.
Од друга страна, евентуални сигнали за дипломатско смирување би можеле брзо да ја намалат пазарната нервоза и да предизвикаат пад на цените.
