Американскиот претседател Доналд Трамп разгледува низа опции со кои би им дал поддршка на демонстрантите во Иран и би го ослабнал тамошниот режим, во услови на ескалација на насилството и сè поголем број жртви. Како што дознава „Аксиос“ од двајца американски официјални претставници, разговорите во Вашингтон се одвиваат во сенка на јавната закана на Трамп дека е подготвен да употреби воена сила доколку иранските власти продолжат со убивање на демонстранти.
Гушење на протестите и „црни бројки“
Масовните протести и вчера го потресоа Иран, трета ноќ по ред, додека земјата и натаму се наоѓа под целосна интернет-блокада. Според извештаи од Техеран, како и информации од американски и израелски извори, безбедносните сили сè пожестоко ги задушуваат бунтовите. Еден израелски одбранбен функционер проценува дека во изминатите денови на улиците излегле стотици илјади Иранци.
Податоците за бројот на жртви значително се разликуваат и ниту еден од нив не е официјално потврден. Додека организацијата за човекови права HRANA во саботата соопшти дека загинале 116 лица, американски и израелски извори тврдат дека реалната бројка е повеќекратно поголема. Иранската опозициска телевизија „Iran International“ извести за дури 2.000 убиени демонстранти во последните 48 часа, додека израелски функционер спомена бројка поголема од 1.000. Еден американски претставник кратко изјави дека бројот на загинати е „висок“.
Пораката на Трамп и дипломатските контакти
Претседателот Трамп во саботата сугерираше можна американска интервенција на страната на демонстрантите, објавувајќи на социјалните мрежи: „Иран гледа кон СЛОБОДАТА, можеби како никогаш досега. САД се подготвени да помогнат!!!“.
Истовремено, американскиот државен секретар Марко Рубио телефонски разговарал со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху за состојбата во Иран, потврдија три американски извори. Еден од нив ја намали важноста на разговорот, наведувајќи дека бил „рутински“ и дека биле отворени и темите за Газа и Сирија.
Техеран со обвинувања и закани
Од друга страна, Техеран го обвини Трамп за поттикнување немири, а САД и Израел за вметнување „изгредници“ меѓу демонстрантите.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан денеска упати остро предупредување, истакнувајќи дека Иран, во случај на американски напад, ќе возврати со удари врз американските бази во регионот и врз Израел. Тој додаде дека неговата влада е решена да ги реши економските проблеми кои и ги поттикнале протестите.
Кои опции се на маса?
Зад затворени врати, администрацијата на Трамп одржува состаноци на кои се разгледуваат конкретни чекори. „Сите опции се на маса за претседателот Трамп, но одлука сè уште не е донесена“, изјави еден функционер.
Друг појасни дека се разговарало и за воени удари, но дека мнозинството опции што моментално се разгледуваат се „некинетички“. Во администрацијата постои страв дека директна воена акција во оваа фаза би можела да го поткопа легитимитетот на протестите.
Меѓу опциите се и мерки за одвраќање, како испраќање ударна група со носач на авиони во регионот, како и кибернапади и информативни операции насочени против иранскиот режим.
Режимот затечен, несогласувања во безбедносните сили?
Високи израелски функционери тврдат дека иранскиот режим и неговите безбедносни служби биле изненадени од брзината и интензитетот на ширењето на протестите, кои започнаа во четвртокот.
„По четвртокот, иранскиот режим беше значително вознемирен и спроведе сериозна повторна проценка на ситуацијата“, изјави израелски одбранбен функционер запознаен со разузнавачките информации. Американски и израелски извори наведуваат дека постојат индикации за несогласувања во рамките на иранските безбедносни сили, но засега не е јасно колку тие се распространети.
И покрај сè, ниту еден од официјалните извори не смета дека режимот во Техеран се соочува со непосреден колапс.
