евро

Бугарите од денеска плаќаат во евра

Бугарија од денеска 1 јануари 2026 година го усвои еврото како своја платежна валута.Иако еврото е официјална во употреба, следува преоден период. До 31 јануари ќе може да се плаќа и во левови, но трговците ќе мора кусурот да го враќаат исклучиво во евра.Ова е голем исчекор и пресвртница за земјата, за историјата на еврото и за ЕУ како целина.Ова следи по период на интензивни подготовки и напори од страна на Бугарија за исполнување на сите потребни барања, соопшти Европската комисија.Еврото ќе донесе практични придобивки за бугарските граѓани и бизниси. Ќе го олесни патувањето и живеењето во странство, ќе ја зголеми транспарентноста и конкурентноста на пазарот и ќе ја олесни трговијата. Банкнотите и монетите во еврото, исто така, ќе станат опиплив симбол на слободите, придобивките и можностите што ЕУ им ги нуди на своите граѓани за сите Бугари.Комисијата целосно ја поддржа Бугарија во нејзиниот процес на приклучување кон еврото. Со пристапувањето на Бугарија, како 21 земја-членка на ЕУ и повеќе од 357 милиони граѓани на ЕУ ќе ја делат единствената валута на ЕУ и единствениот пазар.Јавната поддршка за еврото во ЕУ и еврозоната останува многу силна, при што големо мнозинство граѓани на ЕУ веруваат дека еврото е добра работа за ЕУ ​​како целина и за нивната земја, како што покажува најновиот Евробарометар.

Свет | пред 1 седмица

Бугарија од 1 јануари 2026 го воведува еврото

Од 1 јануари 2026 година, Бугарија официјално го воведува еврото како законско средство за плаќање, со што националната валута – левот, заминува во историјата. Поради техничката транзиција кон новата валута, надлежните институции предупредија на привремени прекини во банкарските и платните системи за време на новогодишната ноќ.Како што е најавено, банкарските системи ќе бидат технички ресетирани во периодот меѓу 31 декември и 1 јануари. Во тој временски интервал, плаќањата со платежни картички нема да бидат можни, ПОС терминалите во продавниците и рестораните ќе бидат привремено надвор од функција, а банкоматите нема да издаваат готовина ниту ќе прифаќаат картички.Прекинот во работењето се очекува да трае од околу 21 часот на 31 декември до приближно еден и пол час по полноќ, по што системите постепено ќе бидат повторно активирани, овојпат со новата валута – евро. Поради тоа, граѓаните и туристите се повикуваат навремено да обезбедат доволна количина готовина.Официјалниот курс на конверзија е утврден на 1 евро за 1,95 лева. Со приклучувањето кон Еврозоната, Бугарија станува 21-ва членка на монетарната унија и добива право на учество во Советот на гувернери на Европската централна банка, со што директно ќе учествува во креирањето на монетарната политика на Еврозоната.

Свет | пред 1 седмица

Бугарија влегува во еврозоната: Oд 1. јануари 2026 година — евро наместо лев

Бугарија од 1 јануари 2026 година официјално ќе стане 21-та членка на еврозоната. Европскиот парламент и Советот на ЕУ го одобрија членството по позитивните извештаи на Европската комисија и Европската централна банка, кои во јуни потврдија дека земјата ги исполнува критериумите за конвергенција.Патот до оваа одлука, сепак, беше исполнет со контроверзии и политички турбуленции. Во првата половина од 2025 година, Министерството за финансии, предводено од Теменушка Петкова, изрази сомнежи дека земјата ги исполнува условите — особено поради инфлацијата, која за 2024 година изнесуваше 2,6%, над лимитот од 2,5%. Дел од опозицијата ја обвини владата дека намерно го кочи процесот, по што извршната власт го ревидираше буџетот и забрза дел од реформите.Протести и отпориПротивниците на еврото, предводени од движењето „Вазраждане“, организираа низа протести. На 22 февруари пред зградата на Бугарската народна банка дојде и до инциденти — дел од демонстрантите фрлаа молотови коктели и ја оштетија фасадата на „Куќата на Европа“. Оттогаш се водат судски постапки, меѓу другото и против четворица пратеници.И претседателот Румен Радев предложи распишување национален референдум, но иницијативата беше блокирана поради уставни ограничувања. На крајот, на 3 декември, Народното собрание го отфрли предлогот со 135 гласа „против“.Стравови кај јавноста и мерки за заштитаЗагриженоста од скриено покачување на цените беше најсилно изразена кај постарите граѓани и жителите на помалите места. Во јавноста кружеше и дезинформации — од „бришење на заштедите“ до апокалиптични сценарија за економијата.Владата и Бугарската народна банка одговорија со пакет-мерки:фиксeн курс: 1 евро = 1,95583 левазадолжително двојно прикажување на ценитезасилени инспекции од Комисијата за заштита на потрошувачитејавна кампања за информирањеДизајнот на националните евро-монети го задржува бугарскиот идентитет и кирилицата.Политичка неизвесност — голем тестПроцесот се одвива во услови на оставка на владата и можни предвремени избори. Експертите предупредуваат дека од институционалната стабилност ќе зависи и колку успешно ќе помине транзицијата.Она што е извесно е дека од 1 јануари 2026 година еврото станува официјална валута во Бугарија. Колку безболно ќе се одвива промената, ќе зависи не само од институциите — туку и од подготвеноста, информираноста и одговорноста на самите граѓани.

Свет | пред 1 седмица

Навала во српските менувачници, се прават резервации за евра: Граѓаните масовно менуваат динари во евра

Во менувачниците низ Србија, во последните денови еврото мора однапред да се резервира. Причината е паниката што се појави поради кризата околу Нафтната индустрија на Србија (НИС) и можноста американските санкции да се прошират и врз банките. Сѐ почесто се поставува и прашањето дали претседателот Александар Вучиќ свесно ја поттикнува кризата за на крајот да се прикаже како спасител, пишува „Дојче веле“.Државните функционери, Народната банка на Србија (НБС), но и независни економски експерти кои вообичаено се критички настроени кон власта, деновиве се обидуваат да ги убедат граѓаните дека нема причина за повлекување пари од денарските сметки и за масовна купопродажба на евра. Сепак, состојбата на терен покажува поинаква слика, што може да се забележи и по неколкуте телефонски разговори со менувачници низ целата земја.„Имаме 500 евра, но мора да дојдете во следните неколку часа. Не можеме да ги задржиме подолго“, велат од една менувачница во Нов Белград. Во друга менувачница во Крагуевац посочуваат дека можат да „соберат“ околу 2.000 евра во рок од неколку часа. „Курсот е речиси ист насекаде и тешко дека ќе најдете подобар во целиот град“, додаваат.Паника по предупредувањето на ВучиќНавалата кон менувачниците започна пред околу десет дена, откако претседателот на Србија, Александар Вучиќ, предупреди дека американските санкции воведени кон НИС би можеле да ги опфатат и банките што соработуваат со таа компанија, па дури и Народната банка на Србија, која засега продолжува да работи со НИС.Од НБС, пак, соопштија дека паниката била предизвикана од објави во медиумите и на социјалните мрежи кои, според нив, „без реална основа“ ги вознемириле граѓаните. Тие истакнаа дека, доколку биде потребно, ќе ја прекинат соработката со НИС за да се заштити платниот систем на државата.Дополнителна нервоза, според експертите, предизвикал и минималниот пад на вредноста на денарот од 0,2 отсто во однос на еврото, по години речиси целосна стабилност на курсот. „Ова движење е најголемо поместување на курсот годинава, а веројатно и подолг период“, вели Борислав Брујиќ од Здружението на менувачи на Србија. Тој додава дека состојбата во меѓувреме се стабилизирала и дека курсот во последните денови е мирен.Според Брујиќ, менувачниците располагаат со повеќе од доволни количини евра и ја поздравува одлуката на НБС за укинување на дополнителните провизии. Новиот среден курс, кој стапи на сила во средата, 17 декември, изнесува 117,3615 динари за едно евро.Менувачниците и понатаму смеат да отстапуваат од средниот курс најмногу до 1,25 отсто, во рамки на што ја остваруваат својата заработка, но веќе не смеат дополнително да наплатуваат провизија од еден отсто. Со ова, НБС настојува да спречи цената на еврото да ја надмине границата од 120 динари, што се смета за „психолошка граница“. Официјалниот среден курс не ја надминал таа вредност уште од 2017 година.Сеќавањата на деведесеттите и недовербата кон денаротСѐ уште не е познато во кој обем граѓаните повлекувале пари од банките и ги чувале во готовина, ниту какви последици би можело тоа да предизвика. Банкарот Владимир Васиќ за „Дојче веле“ вели дека за ваква паника немало реални економски причини.„Но видовме како функционира човечката психологија. Информациите за НИС, кои граѓаните ги добиваа од државни функционери, опозицијата или одредени медиуми, создадоа впечаток дека се подготвува нешто сериозно лошо. Обичниот човек, кога ќе го слушне тоа, заклучува дека најсигурно е сите пари да ги претвори во евра“, вели Васиќ.Таквата реакција не е невообичаена во земја во која голем дел од населението сѐ уште живо се сеќава на хиперинфлацијата од деведесеттите години, на денарите со безброј нули и уличната трговија со девизи. „Тоа искуство трајно ја обликуваше недовербата кон домашната валута и институциите“, вели Иван Станојевиќ, доцент по политичка економија на Факултетот за политички науки во Белград.„Економското однесување на луѓето не може да се одвои од нивната психолошка состојба и емоциите. Кога Вучиќ со недели зборува за санкции, пропаст на банкарскиот сектор и општи катастрофи, сосема е природно граѓаните да се чувствуваат исплашено“, додава Станојевиќ.Еврото, велат соговорниците, во Србија ужива значително поголема доверба од денарот, речиси како некогаш германската марка. Големите износи често се изразуваат во евра, кредитите се индексирани во таа валута, како и бројни цени.Неизвесност околу НИСИако можеби немало реална економска основа за ваква паника на финансискиот пазар, загриженоста околу снабдувањето со нафта има поцврсти темели. Веќе повеќе од 70 дена нафта не пристигнува преку нафтоводот ЈАНАФ, а рафинеријата во Панчево го прекина производството. Јавноста засега нема информации дали постои договор со потенцијален купувач на рускиот удел во НИС, ниту дали Вашингтон е подготвен да одобри изземање од санкциите.Вучиќ во повеќе наврати ја спомена можноста Србија да ја преземе НИС доколку не се најде друго решение. Во вторникот, 16 декември, најави дека наредната недела ќе објави „важни вести“. „Се надевам на добри вести за граѓаните на Србија“, изјави тој.Претходно, 15 јануари го прогласи за „ден Д“, иако тоа не е првпат јавно да поставува рокови во ситуации кога земјата се соочува со можни недостиг или поскапување на горивото, па дури и со потенцијално затворање на гасната славина.„На секои два дена поставува нов рок, зборува без врска“, вели за „Дојче веле“ вработен на една бензинска станица на НИС. Тој додава дека гориво засега има и дека платите се исплаќаат редовно. „Но што ќе се случи понатаму, искрено, знаеме исто колку и сите други што читаат весници.“Трик на Вучиќ?Власта на Вучиќ веќе повеќе од една година се соочува со масовно незадоволство и протести, а во последниот период трпи и дополнителни политички удари. Меѓу нив е и одлуката на компанијата на Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател, да се повлече од проектот за изградба на станбен и хотелски комплекс со казино на локацијата на поранешниот Генералштаб. Дополнително, најавите за пресметка со Обвинителството за организиран криминал и падот на поддршката за владејачката партија според некои анкети, ја влошуваат позицијата на власта.Поради тоа, Станојевиќ смета дека властите свесно ја поттикнуваат паниката. „Наједноставниот одговор е дека паниката му е потребна исклучиво на Вучиќ. Ако луѓето се исплашени, тој може да се појави како спасител и да ги решава кризите што самиот ги предизвикал, како во случајот со НИС, или оние што ги измислил, како наводниот колапс на финансискиот систем“, вели Станојевиќ.Во меѓувреме, оние кои не успеваат да го совладаат стравот, барем се обидуваат да издејствуваат подобар курс. Во една менувачница во Нови Сад прашавме дали може да понуди поповолен курс за купување 500 евра. „Не може. Подобар курс во моментов даваме само за износи поголеми од 4.000 евра“, беше одговорот.

Свет | пред 3 седмици

Бугарското Собрание стопира референдум за еврото – јавноста поделена, политиката кочи, но европската агенда продолжува

Бугарија уште еднаш покажа дека дел од политичкиот спектар не е подготвен за еврото – барем не преку референдум. Парламентот вчера дефинитивно ја потопи иницијативата за одржување изјаснување за воведување на единствената валута во 2026 година, иако земјата е пред позитивна оцена од Европската комисија и напредува кон членството во еврозоната.Од 219 присутни пратеници, 135 гласаа „против“, 81 „за“, а тројца се воздржаа, јави „Новините“. Но исходот беше кулминација на ден исполнет со паузи и процедурни турбуленции: претседателската администрација воопшто не испрати претставник да го образложи предлогот на претседателот Румен Радев, што предизвика тензија уште на стартот.Иницијативата траеше од мај, кога Радев изненадувачки го поднесе предлог-прашањето, иако Софија веќе беше длабоко во подготовките за влез во еврозоната на 1 јануари 2026 година.Уставниот суд претходно оцени дека поранешната претседателка на парламентот Наталија Киселова го прекршила Уставот со блокирање на постапката, што ја отвори вратата за расправа. Новата претседателка Раџа Назаријан дозволи иницијативата да се разгледа во комисии и на пленарна седница, но тоа не ја промени политичката математика.Најгласни во поддршката на референдумот беа пратениците од Преродба, Големина и МЕЧ, кои инсистираа дека граѓаните треба да решат дали Бугарија ќе го напушти левот. Членовите на Преродба дури развија транспарент „Референдум за левот, а не за еврото“, кој Назаријан веднаш наложи да се отстрани.Во писмено обраќање, Радев повтори дека преминувањето кон еврото мора да биде резултат на „широк јавен консензус“, бидејќи, како што наведе, одлуката директно ги засега личните финансии на граѓаните.Сепак, со вчерашното гласање парламентот ја затвори вратата за референдум – во момент кога се очекува Европската комисија формално да потврди дека Бугарија ги исполнува условите за приклучување кон еврозоната во 2026 година.Политичката дилема останува: дали отпорот беше заради евроскепса, заради процедура или заради партиски калкулации – но еврото, барем засега, продолжува по институционалната траекторија, без изјаснување на гласачите.

Свет | пред 1 месец

Вредноста на доларот падна на светските пазари поради застојот во државните служби и очекувањата за ново намалување на каматите

На меѓународните финансиски пазари минатата недела вредноста на американскиот долар опадна во однос на кошницата светски валути, под влијание на привремениот прекин во работата на сојузните служби и очекувањата дека Федералните резерви ќе продолжат со намалување на каматните стапки.Индексот на доларот, кој ја мери вредноста на американската валута во споредба со шест водечки светски валути, падна за 0,5 проценти и изнесува 97,71 поен.Доларот ослабе и во однос на еврото за 0,3 проценти, при што курсот на еврото достигна 1,1740 долари. Во однос на јенот, падот беше уште поизразен – за 1,4 проценти, па вредноста на доларот се спушти на 147,45 јени.Според аналитичарите, прекинот во работата на американските државни служби, предизвикан од неможноста на републиканците и демократите во Конгресот да постигнат договор за финансирање, дополнително ги засилил стравувањата за состојбата на економијата.„Недостигот на макроекономски извештаи нè остава без реална слика за состојбата во економијата. Доколку прекинот потрае, загриженоста на инвеститорите ќе се зголемува“, изјави аналитичарката Џајати Бхарадвеј од TD Securities.Дополнителен притисок врз доларот вршат и очекувањата дека американската централна банка ќе продолжи со намалување на каматните стапки, откако најновите податоци покажуваат забавување на пазарот на трудот – главниот аргумент за последното намалување на каматите за 0,25 процентни поени.Инвеститорите предвидуваат дека до крајот на годината Федералните резерви би можеле уште двапати да ги намалат каматите – во октомври и во декември. Дел од гувернерите го поддржуваат овој пристап, додека други сметаат дека не треба да се брза, бидејќи инфлацијата сè уште е повисока од целните 2 проценти.

Свет | пред 3 месеци

Бугарија доби зелено светло за евро: ЕУ поддржа влез во еврозоната од 2026 година

Бугарија вчера официјално доби поддршка од лидерите на Европската унија за воведување на еврото како национална валута од 1 јануари 2026 година, по неуспешниот обид да го стори тоа во 2024.На самитот во Брисел, европските лидери го одобрија предлогот на Европската комисија, со кој Бугарија би станала 21-та членка на еврозоната. Преостануваат уште консултации со Европскиот парламент и Европската централна банка, но тие се сметаат за формалност.Бугарија, членка на ЕУ од 2007 година, би била првата земја што се приклучува на еврозоната по Хрватска, која го воведе еврото во 2023 година. И покрај тоа што е меѓу најсиромашните членки на ЕУ според БДП по глава на жител, Бугарија бележи повисоки стапки на раст споредено со другите членки.Комисијата очекува инфлацијата во Бугарија да изнесува 3,6% оваа година и да падне на 1,8% во 2026 година, што е во согласност со критериумите за членство во еврозоната – стабилни цени, јавни финансии и валутен курс.Сепак, процесот на евроинтеграција предизвика силни реакции во земјата. Во февруари, националистички групи протестираа во Софија, фрлаа молотови коктели и црвена боја врз зградата на претставништвото на ЕУ. И во мај 2025 година продолжија демонстрациите против еврото, организирани од проруски и националистички партии.И покрај тоа што беа собрани над 600.000 потписи за референдум, бугарскиот парламент двапати го одби предлогот за народно изјаснување – во 2023 и во мај 2025 година.Анкетите покажуваат дека мнозинството граѓани се против. Според истражување на институтот „Мјара“ од мај 2025, 54,9% од испитаниците се изјасниле против воведување на еврото, додека 34,4% го поддржуваат преминот кон заедничката валута во 2026 година.

Свет | пред 6 месеци