МАНУ

Ѓорѓиевски: Соработката меѓу институциите, локалната власт и академската заедница е клучна за одржливи политики

Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, присуствуваше на редовното годишно собрание на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ), кое се одржа на покана на претседателот на Академијата, академик д-р Живко Попов.На собранието беа презентирани визии и проекти насочени кон планирањето на идниот развој на државата, при што беше истакната значајната улога на академската заедница во креирањето научно засновани политики и долгорочни решенија за општествениот развој.Ѓорѓиевски истакна дека соработката меѓу институциите, локалната самоуправа и академската заедница е од исклучително значење за креирање одржливи политики, особено во областите на безбедноста, инфраструктурата и системската подготвеност за предизвиците со кои се соочува општеството.Тој потенцираше дека Град Скопје останува отворен за продлабочување на соработката со МАНУ, со цел преку заедничко знаење, експертиза и визија да се придонесе кон подобар развој и посигурна иднина за граѓаните.

Скопје | пред 5 дена

МАНУ одржа редовно годишно собрание: усвоени програма и финансиски планови за 2026 година

Денес во Свечената сала на МАНУ, се одржа Редовното годишно собрание на МАНУ, во чии рамки, традиционално, се дава отчет за сработеното и се донесуваат базичните документи за работа на МАНУ.На седницата, акад. Живко Попов, претседател на МАНУ, поднесе опсежно и содржајно експозе во духот на актуелниот институционален и општествен контекст, а акад. Александар Димовски, секретар на МАНУ, имаше јасно структурирано и аргументирано излагање за финансискиот извештај на МАНУ за 2025 година и за финансиските планови на МАНУ во 2026 година.На седницата беа донесени: Програмата за работа на Македонската академија на науките и уметностите во 2026 година, годишните сметки на МАНУ за 2025 година по одделни сметки и финансиските планови на МАНУ за 2026 година по одделни сметки, а беше усвоен и Извештајот за работата на Македонската академија на науките и уметностите во 2025 година.Редовното годишно собрание и оваа година беше проследено со голем интерес од владините претставници, претставниците на локалната самоуправа, верските претставници, претставниците на дипломатскиот кор и од претставници од научноистражувачката и уметничката сфера, како и од пошироката јавност, со што повторно може да се констатира дека дејствувањето на најистакнатата и највисока стожерна институција во научната и уметничката сфера, од посебно општествено значење за Републиката, и понатаму останува во фокусот на општествените случувања“, информираат од МАНУ.

Македонија | пред 5 дена

Документ на МАНУ на сајтот на американската Национална библиотека за медицина: како мозоци од Македонија станаа дел од светската психијатриска наука

На официјалниот сајт на американската Национална библиотека за медицина е објавен научен документ подготвен од Македонската академија на науките и уметностите – Оддел за медицина, депониран како авторски ракопис со слободен пристап во јули 2014 година. Станува збор за труд со наслов „Збирка за психијатриски мозоци во Македонија: Општи лекции за научна соработка меѓу земјите со различно богатство“, кој првично бил објавен во 2013 година во научното списание Prilozi.Документот не е клиничка студија со конкретни медицински дијагнози, туку аналитички и искуствен научен труд во кој авторите опишуваат и анализираат речиси две децении долга соработка меѓу македонски и американски институции во областа на невропатологијата и психијатријата, заснована на обдукциски мозочни примероци од Македонија.Како започнала соработкатаСпоред трудот, соработката започнала во 1996 година меѓу Универзитетот „Колумбија“ во Њујорк и Институтот за судска медицина во Скопје. Главната научна цел била проучување на мозочните промени кај шизофренија, а подоцна и кај други психијатриски нарушувања, вклучително нарушувања на расположението и случаи на самоубиство.Македонија била избрана како партнерска земја поради високата стапка на обдукции, релативно краткиот постмортем интервал и постоењето на квалификуван медицински кадар, но со ограничени ресурси за научни истражувања. Американската страна, пак, располагала со напредна технологија и лабораториска инфраструктура, но со сериозен недостиг од соодветни примероци за психијатриски истражувања.Од каде се мозоците и како се обработуваатВо документот јасно се наведува дека мозочните примероци потекнуваат од обдукции на психијатриски пациенти во Македонија, кои биле упатувани и обработувани преку Институтот за судска медицина во Скопје. Годишно се собирале од 25 до 75 мозоци, со медијан постмортем интервал од околу 13 часа, што е исклучително кратко во меѓународни рамки.По обдукцијата, дел од мозочното ткиво се замрзнувало со специјален медиум, а друг дел се фиксирал во формалин и потоа се чувал во бафер, со цел да се зачува неговата имунореактивност. Паралелно со физичката обработка, се спроведувале и психолошки обдукции, односно ретроспективни клинички проценки врз основа на медицинска документација и интервјуа. Авторите потенцираат дека без вакви клинички податоци, самиот биолошки материјал нема научна вредност.Што овозможила оваа соработкаИако трудот не наведува конкретни патолошки откритија, во него се истакнува дека благодарение на свежината и начинот на обработка на ткивото било можно да се развие нова и исклучително сигурна метода за Голџи-боење на човечки неврони, што претставува значаен методолошки напредок. Мозочниот материјал и клиничките податоци од Македонија биле искористени во 39 финансирани научни истражувачки проекти во САД, Канада и Македонија.Како директна последица на проектот, во Македонија биле воспоставени нови лабораториски капацитети за електронска микроскопија, стереологија и протеомика, а државата во следните години инвестирала значителни средства во научна опрема.Предизвици и улогата на клучните актериВо документот отворено се опишуваат и проблемите со кои се соочувала соработката, меѓу кои чувството на таканаречен „научен колонијализам“, административните бариери и недоволната традиција за меѓуинституционална соработка. Овие пречки, според авторите, биле надминати преку транспарентност, личен ангажман и воведување меѓународни етички и истражувачки стандарди.Посебно се нагласува улогата на Горазд Росоклија, професор на Универзитетот „Колумбија“ со потекло од Македонија, кој бил главната врска меѓу американските и македонските институции и лично ги решавал најсложените административни прашања, особено околу извозот на биолошки примероци. Клучна институционална улога имал и Алексеј Дума, тогашен директор на Институтот за судска медицина во Скопје, кој инсистирал Институтот активно да се вклучи во научни истражувања и ја отворил вратата за проектот. Трет автор на трудот е Ендру Џеј Дворк, професор на Универзитетот „Колумбија“, кој учествувал во научниот и методолошкиот развој на соработката.Пораката на документотВо заклучокот, авторите порачуваат дека успешната меѓународна научна соработка не смее да се сведува на едноставно користење ресурси, туку мора да гради локален научен капацитет и институционална култура. Документот, објавен во 2013 година и јавно достапен од 2014 година преку американската Национална библиотека за медицина, претставува редок писмен доказ како Македонија, преку обдукциски систем и стратешка соработка, станала релевантен партнер во светската психијатриска и невропатолошка наука.И овој документ „Psychiatric brain collection in Macedonia: General lessons for scientific collaboration among countries of differing wealth“ е јавно достапенMејлови на Епштајн: мозоци од Македонија користени во истражување за нов лек - Скопје1.мк

Свет | пред 1 месец

МАНУ е единствената институција која ја обединува научната мисла, критериум за членство не може да биде етничка или политичка припадност, вели ВМРО-ДПМНЕ

„Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ) е единствената институција која ја обединува македонската научна мисла и во нејзиниот состав има научници од различни етнички заедници“ вели ВМРО-ДПМНЕ и додава:Како критериум за членството во Академија на науките не може да биде етничка или политичка припадност, туку научните достигнувања и придонесот во општеството. Науката не е нешто кое треба и може да се политизира и етнизира.Науката е столб на напредокот и просперитетот на секое општество и затоа е исклучително важно да се зачува нејзината автономија и непристрасност. Политизирањето на науката може да доведе до субјективност и пристрасност во истражувањата, што ќе го загрози нејзиниот кредибилитет и квалитет. Еден од главните аспекти на науката е нејзината способност да ги премостува разликите и да се фокусира на факти и докази, без оглед на етничката припадност на научниците.Не' радува фактот што албанските партии во власта бараат свое место за Албанците во науката, тоа го поздравуваме и покажува разлика од тоа што го правеше ДУИ кои бараа места само во тендерски зделки и при тоа станаа зелена партија.Науката бара посветеност, напорна работа и високи академски стандарди, кои се основа за постигнување на извонредност и иновации. Само преку строгите критериуми и мерила можеме да осигуриме дека најдобрите и најквалификуваните ќе ги водат нашите научни институции и ќе придонесуваат за нашето општество.Затоа, мораме да ги задржиме високите стандарди и да се осигуриме дека нашата Академија на науки останува репрезентативна и престижна, базирана на заслуги и академски достигнувања.Ќе ги адресираме сите проблеми и предизвици во интерес на заедничката држава и заедничкиот патриотизам, но никако на штета на заедничките институции туку во нив.

Македонија | пред 1 година