Чешка нема да ја исполни клучната обврска кон НАТО за издвојување најмалку два проценти од бруто домашниот производ за одбрана, признава владата на премиерот Андреј Бабиш, што отвори остри критики и нови тензии со сојузниците.
И покрај економскиот раст од 2,5 проценти во 2025 година, буџетот за одбрана за 2026 година ќе се зголеми за само околу дваесет милиони евра, со што вкупните издатоци ќе достигнат околу 6,3 милијарди евра, односно 1,7 проценти од БДП.
Владата во Прага, сепак, тврди дека ги исполнува обврските, планирајќи во одбранбените трошоци да ги вклучи и инвестициите во инфраструктура, како изградба на автопати и железнички линии.
Премиерот Бабиш ја брани ваквата политика, нагласувајќи дека државата не смее да влезе во „трка по проценти“ на штета на економијата.
„Одбраната е приоритет на нашата влада, но одбивам идеја дека треба механички да се натпреваруваме со проценти и да воведуваме мерки што би ја поткопале економијата и социјалниот мир во земјата“, изјави Бабиш, додавајќи дека 2,1 процент од БДП е максимумот што Чешка може да си го дозволи без да ги загрози здравството, социјалниот систем, енергетиката и внатрешната безбедност.
Политиката на владата се соочува со отпор и од коалициски партнери, меѓу кои е и партијата Слобода и директна демократија, чиј лидер Томио Окамура уште во 2025 година го оцени договорот за зголемување на трошоците за одбрана како „целосно нереален“.
Дополнителен притисок доаѓа и од чешкиот претседател Петр Павел, кој предупреди дека НАТО најверојатно нема да ги признае трошоците за автопати и железници како дел од одбранбениот буџет. Иако го потпиша буџетот за 2026 година, тој најави дека во иднина може да одбие таков документ доколку не се зголемат издатоците.
Критики пристигнаа и од американскиот амбасадор во Прага, Николас Мерик.
„Со намалување на издатоците за одбрана, Чешка ризикува да не ги исполни своите обврски и да се најде меѓу последните во Европа“, предупреди Мерик, потсетувајќи дека земјите членки на НАТО се договориле за постепено зголемување на трошоците до 3,5 проценти од БДП до 2035 година.
И поранешниот заменик-министер за одбрана и амбасадор во НАТО, Јакуб Ландовски, смета дека владата ќе мора да вложи дополнителни средства.
„Секој сојузник што ги поткопува напорите на САД за зајакнување на одбранбената способност на Европа мора да смета на реакција од САД“, оцени Ландовски.
Прашањето за одбранбениот буџет така станува нов извор на внатрешни и надворешни притисоци за Чешка, која се обидува да балансира меѓу економските ограничувања и обврските кон НАТО.
