Правници: Дали американскиот напад врз Иран е легален?

Американската војска, заедно со Израел, изврши напади врз повеќе од 1.000 цели во Иран, при што беа убиени бројни високи ирански функционери, меѓу кои и врховниот лидер ајатолах Али Хамнеи. Оваа операција отвори сериозни правни прашања околу нејзината законитост, бидејќи дел од експертите сметаат дека американскиот претседател Доналд Трамп можеби ги пречекорил своите овластувања и го прекршил меѓународното право.

— реклама —

Трамп ги оправда нападите со тврдењето дека Иран се подготвувал за напад врз САД, нивните воени бази и сојузници. Тој изјави и дека Иран би можел да развие нуклеарно оружје во рок од еден месец, но за овие тврдења не беа презентирани конкретни докази.

— реклама —

Според американскиот Устав, претседателот е врховен командант на вооружените сили, но само Конгресот има право формално да објави војна. Иако претседателите и претходно наредувале воени операции без одобрение од Конгресот, правните експерти сметаат дека обемот на нападите врз Иран ја поместува границата на тие овластувања.

Еден од механизмите за контрола е Резолуцијата за воени овластувања од 1973 година, која дозволува ангажирање на војската без одобрение од Конгресот само во ограничени случаи и налага операцијата да биде прекината по 60 дена ако не добие формално одобрение.

— реклама —

Дополнителна дилема е и меѓународното право. Повелбата на Обединетите нации забранува употреба на сила против други држави, освен ако е одобрена од Советот за безбедност или станува збор за самоодбрана по вооружен напад. Правниците посочуваат дека во овој случај ниту еден од тие услови не е јасно исполнет.

— реклама —

Нејасна е и законитоста на убиството на иранскиот лидер Хамнеи. Според американските правила, владините службеници не смеат да учествуваат во атентати, но правните експерти нагласуваат дека во услови на вооружен конфликт елиминацијата на воен лидер може да се смета за легитимна воена акција, што дополнително ја усложнува правната оценка на операцијата.